Колоноскопия

Колон қатерлі ісігі дегеніміз не?

Колон деп аталатын жуан ішекте дамитын полиптердің туғызатын қатерлі ісік түрі болып табылады. Әсіресе батыс елдерінде жиі кездесетін колон қатерлі ісігі дүние жүзінде кездесу жиілігі бойынша 3-орынды алады. Себебі толық белгісіз колон қатерлі ісігінің пайда болуына қоршаған орта мен генетикалық факторлар қатысады. Колон қатерлі ісігі колондағы полип негізінен дамуы мүмкін болғаны сияқты, ішкі бетін құрайтын шырышты қабаттан да дамуы мүмкін.

Колоноскопия дегеніміз не? Ол не үшін қолданылады?

Колоноскопия гастроскопияда қолданылатын аспаптағыдай (асқазан зерттеуі), алдында жарық беретін электрондық камера арқылы жуан ішектерді анустан, тік ішектен жуан ішек пен жіңішке ішекке дейін монитор экранында көріп зерттеу процедурасы болып табылады. Процедура барысында іште қысым сезімі, газ және құрысу ауырсынулары байқалуы мүмкін, сондықтан процедурадан бұрын науқасқа тыныштандырғыш және ауырсынуды азайтатын дәрілер беріледі. Колоноскопиялық зерттеу жіңішке ішектердің жуан ішекпен қосылатын жеріне дейінгі орта есеппен 100-150 см ұзындықтағы жуан ішекті орта есеппен 15-45 минут ішінде зерттеу болып табылады. Колоноскопия процедурасына дейін ішектерді тазарту үшін дәрігеріңіз жазған дәрі-дәрмектер мен кеңестерді мұқият орындауыңыз қажет. Процедура барысында жуан ішектегі полиптер, қатерлі ісік, дивертикул, қабыну аурулары (Үлсерациялы колит, Крон ауруы т.б.) оңай анықталуы мүмкін. Қажет болған жағдайда тін үлгілері алынып, биопсия жасалады. Ас қорыту жүйесінің төменгі бөлігінен қан кетуде қан кету орны көрініп, полипэктомия, инъекциялық склеротерапия, биполярлы жылу зонды сияқты қажетті емдеу процедуралары жасалуы мүмкін. Жуан ішектегі, яғни колондағы полиптер (ет бенлері) қатерлі ісік алдындағы өзгерістер болғандықтан өте маңызды. Колон қатерлі ісіктерінің %95?i полиптерден дамиды. Полиптердің түріне байланысты бұл даму жылдар бойы өтеді. Колоноскопия процедурасында науқас ұйықтап жатқанда бұл полиптер көрініп, сол мезетте қысқыш арқылы алынады. Колон полиптері қатерлі ісік алдындағы құрылымдар болғандықтан, процедура барысында көрінген полиптер электрокоагулятормен күйдіріліп, ішектен шығарылып, зерттеу үшін патология зертханасына жіберіледі. Осылайша мүмкін болатын қатерлі ісік алдын алынады, сондай-ақ ықтимал аурулардың қандай жиілікпен бақылануы қажет екені анықталады. Процедурадан кейін науқас 30-60 минут жатып демалғаннан соң шығарылады. Процедура кезінде жеңіл газ ауырсынуы мен құрысулар сезілуі мүмкін. Бірақ газ шыққан соң науқастар бірден жеңілдейді. Процедурадан кейін дәрігердің ешқандай шектеуі болмаса, тамақ қабылдауды бірден бастауға болады.

Колон қатерлі ісігін скринингтеу және алдын алудағы жетістіктер

Колон қатерлі ісігінің дамуы алдын алынатын ауру. Теориялық тұрғыдан барлық қатерлі ісіктер полип деп аталатын (ет бенлері) жақсы сапалы хабаршы өзгерістерден дамиды. Бүгінгі күні аурудан өлу қаупін азайтуда қолданылатын ең тиімді әдіс — колоноскопиялық скрининг және осы скрининг барысында анықталған полиптерді алу. Өмір салты мен тамақтану әдеттерінің де колон қатерлі ісігі қаупіне әсері бар. Диета, жаттығу, алкоголь қабылдау, темекі шегу, ауырсынуды басатын дәрілер және дәрумен қабылдау сияқты қауіп факторларын өзгерту колон қатерлі ісігінің алдын алу үшін маңызды.

Колоноскопия кезіндегі ықтимал жанама әсерлер қандай?

Диагностикалық мақсатта жасалатын колоноскопияда жанама әсер өте сирек кездеседі. Уақытша ісіну және газ ауырсынуы, ішек шырышты қабаты мен құрылымының зақымдалуы өте сирек байқалады. Тыныштандырғыш және ауырсынуды басатын дәрілердің аллергиялық реакцияларына қарсы сезімтал және ояу болу керек. Қанды дефекациядан (нәжіс шығарудан) қанша уақыт өтсе де, міндетті түрде дәрігерге хабарланады. Процедураның дұрыс жасалуы үшін бір күн бұрын, түстен бастап қатты тағамдар тоқтатылып, оның орнына сұйық тағамдар таңдалады. Процедураға келердің алдындағы күні кешке, сұйық таңғы ас соңында (түйіршіксіз сорпа, компот, ет сорпасы) дәрігер жазған іш жүргізетін (слабительді) дәрі ережеге сай қолданылады. Процедурадан бұрын қолданылған дәрілер — аспирин, ауырсынуды басатын дәрілер, жүрек дәрілері, қан ұюын болдырмайтын дәрілер, инсулин қолдану сияқты жағдайларда міндетті түрде дәрігеріңізді хабардар етіп, оның кеңестеріне сай әрекет етуіңіз керек.