Мұрын Эстетикасы (Ринопластика, Назопластика)

Мұрын эстетикасы Түркиядағы эстетикалық мақсаттағы операциялар арасында ең алдыңғы орында тұр. Эстетикалық операциялардың артуымен бірге мұрын эстетикасы операцияларында да елеулі өсім байқалады. Көп жасалатынына қарамастан, ең қиын эстетикалық операциялардың бірі — ринопластика операциялары.

Тұрақты, жақсы және эстетикалық нәтижеге қол жеткізу, бар тыныс алу қиындығын шешу немесе кейін тыныс алу қиындығының пайда болмауы — басты мақсат

Күнделікті өмірде адамдармен бетпе-бет кездескенде ең көп назар аударылатын аймағымыз — бет ортасында орналасқан мұрын. Эстетикалық тұрғыдан өте маңызды мүше болып табылатын мұрын тыныс алу, иіс сезу, ауаны ылғалдандыру, жылыту, ауадағы бөтен бөлшектерді сүзу және дауысымыздың өзіне тән болуы сияқты функцияларды атқаруымен, эстетикалық та, денсаулық тұрғысынан да аса маңызды. Кейін алынған мұрын жарақаттарынан кейін немесе генетикалық себептермен мұрын пішінінде ақаулар, қисаю, тарылу болуы мүмкін. Пішін бұзылулары тыныс алу, ұйқы сияқты қалыпты функцияларға әсер етуі мүмкін, сондай-ақ біреумен сөйлескенде мұрынызды тексеріп жатқандай, мұрының сүмдік екені және бетіңізге сәйкес келмейтіні туралы ойлар, күн ішінде жиі айнада мұрынды тексеру қажеттілігі сияқты жағдайлар мен сезімдер туғызуы мүмкін. Мұндай жағдай мен ойлар адамдардың күнделікті өмірінде елеулі уақыт шығынын, зейін жетіспеушілігін және көңілсіздікті туғызуы мүмкін. Қалыптылық пен сұлулық туралы түсініктердің өзгеруі мен дамуы ринопластика операциясына деген қажеттілікті арттырып отыр. Мұрын тіні сыртта — тері, маңдай аймағымен қосылатын жерде мұрын сүйектері, ұшы пішін қалыптастыратын шеміршектер, ішінде мұрынды қолдайтын ‘септум’ деп аталатын шеміршек-сүйек құрылым, ал ішкі жағында шырышты қабат құрылымынан тұрады. Осы құрылымдардағы ақаулардың салдарынан әртүрлі бұзылыстар болуы мүмкін, ал операция жоспары деформацияның қай құрылымға тән екеніне қарай жасалады.

• Мұрынның сыртқы бөлігінде пішін ақауы бар болса, тек эстетикалық мақсаттағы ‘ринопластика’ операциясы,
• Ішкі бөліктегі септумда мәселе болса, көбінесе функционалдық, яғни тыныс алу мәселелерін түзетуге бағытталған ‘септопластика’ операциясы,
• Тыныс алу кезінде мұрын қанаттарының жабысуынан тыныс алу мәселесі туындаса, ‘назальды клапан’ хирургиясы,
• Мұрын ішіндегі ‘ет’ деп аталатын конха тіндерінде тыныс алу қиындығына әкеліп соғатын өсу болса, ‘назальды конха хирургиясы’,
• Септумда оңнан солға қарай тесік болса, ‘септальды перфорацияны жөндеу’ жүргізіледі.

Мұрынның ішкі бөлігі мен сыртқы көрініс мәселелері бірге анықталған кезде бұл операциялар бір сеансында жасалады

Мұрындағы құрылымдар бір-бірімен байланыста болғандықтан, біреуіндегі деформация басқаларына да әсер етеді. Бір-біріне сүйеніп құлайтын домино сүйектері сияқты көптеген деформация бір уақытта байқалады. Тек бір ғана құрылымды ескеріп жасалған хирургия көбінесе басқа деформацияның алдыңғы орынға шығуына, тіпті нашарлауына себеп болуы мүмкін. Сондықтан мұрынның ішкі және сыртқы бөлігі тұтас бағаланып, хирургиялық емдеу тұтастай бір сеансында жүргізілуі тиіс. Мысалы, мұрын сыртындағы қисаю мұрын ішіндегі септум деп аталатын шеміршектің қисаюымен бірге жүреді. Бұл қисаю мұрын тесіктерінде жиі конха өсуін де туғызады. Мұндай науқаста ‘септоринопластика және конха хирургиясы’ бір сеансында жасалуы тиіс. Сондай-ақ мұрын ішіндегі септумды түзетпей, тек сыртқы қисаюды түзету мүмкін де емес.

Мұрын операциялары ‘ашық’ немесе ‘жабық’ түрде жасалады.

1. Ашық мұрын операцияларында, мұрын тесіктерін сыртынан ортасынан екіге бөлетін ‘колумелла’ деп аталатын құрылымда тері кесіндісі жасалып, мұрын ішкі тіндеріне жетеді де септопластика немесе ринопластика операциясы орындалады. Колумелла аймағына операциядан кейін тігіс салынатындықтан, із қалу қаупі бар.
2. Жабық мұрын операцияларында мұрын тесіктерінен кіріп, кейбір нүктелерде шырышты қабатта кесінділер жасалып, мұрын ішкі құрылымдарына жетіп операция жасалады. Мұрынның сыртқы бөлігінде кесінді және тігіс болмайтындықтан, із қалу қаупі жоқ. Осы себепті науқастар арасында бұл түр жиі таңдалады.

Операцияда таңдалатын әдіс науқастағы деформацияға, науқастың қалауына және хирургтың тәжірибесіне байланысты өзгереді

Мұрын операцияларын жергілікті анестезия астында жасауға болғанымен, науқастың жайлылығы үшін көбінесе жалпы анестезия таңдалады. Операция деформацияның жағдайына қарай 30 минуттан 2 сағатқа дейін созылуы мүмкін. Операциядан кейін әдетте ауруханада қалудың қажеті болмаса да, дәрігерлер мен науқастар 1 түн ауруханада бақылауда болуды қалайды. Операциядан шыққаннан кейін науқастарда алғашқы қиындық туғызатын жағдай — мұрын ішінде орналасқан, әртүрлі ерекшеліктері болуы мүмкін тампондардың салдарынан мұрыннан тыныс ала алмау, сондай-ақ ауыз арқылы тыныс алуға мәжбүр болу және аузының құрғауы. Тампондар мұрын ішіндегі қан кетуді азайтуы және шеміршек пен сүйек құрылымдарына қолдау көрсетуі тұрғысынан маңызды материалдар. Бұл тампондар операциядан кейін 1-ден 7 күнге дейін мұрында қалады да, алынады. Науқастардың операциядан кейінгі бақылауда ең көп қорқатын таңу процедураларының бірі — тампонды алу процедурасы. Сапалы және майлы тампондар қолданылғанда науқастар бұл үдерістің қорыққандарындай емес екенін көреді. Тампондар алынғаннан кейін тыныс алу мәселелерінің жеңілдегенін айтқан науқастарда 1-2 күн ішінде мұрында қайта бітелу байқалуы мүмкін. Мұрын ішіндегі қысым жасаушы тампон алынғандықтан, операция салдарынан травмаланған тіндерде ісіну, сему дамуы мүмкін, сондықтан тыныс алу қиындығы болуы ықтимал. Бұл ісінудің басылуына 4 аптаға дейін уақыт кетуі мүмкін.

Операциядан кейін

Жүрек айну, құсу, ауырсыну жиі кездесетін жағдайлар. Мұрын ішінен аз мөлшерде сұйықтық ағуы да қалыпты жағдай болып саналады, мазасызданудың қажеті жоқ. Инфекция және септальды гематома деп аталатын жағдайлар да өте сирек кездесетін асқыныстардың қатарына жатады. Операцияда түзетілген тері, шеміршек және сүйек тіндерінің көлеміне және жасалған іс-әрекеттің ауқымына қарай операциядан кейін көз және мұрын айналасында ісіну мен көгеру болуы мүмкін. Көгерулер мен ісінулердің көпшілігі 7-10 күн ішінде басылады. Науқастар 1 апта ішінде жұмысына оралуы мүмкін. Алайда мұрын үстіндегі ісінулердің басылуы ұзағырақ уақытқа созылады. Осы мәліметтерді операцияны жүргізетін дәрігермен операцияға дейін егжей-тегжейлі талқылаған жөн.

Әсіресе ринопластика операцияларында, қайта пішін берілген мұрынның үстіне белгілі бір пішінде тұруы үшін гипс салынады. Таңғыштармен бетке бекітілген бұл гипс операциядан кейінгі 7-ші күні алынып, жұқа таңғыштармен таңылады. Ісінулердің азаюы және тіндердің орнығуы үшін науқасқа саусақпен массаж жасауды үйретеді. Идеалды жағдайда барлық ісінулердің басылуы және мұрын пішінінің орнығуы 6 айлық кезеңді қамтиды. Ринопластика операциясынан кейін кемінде 6 ай бойы мұрын аймағын кез келген соққыдан қорғау қажет. Барлық нәрсенің артық болуы зиянды және сұмдық болатыны сияқты, ринопластика операцияларында да табиғи емес тілектер мен хирургиядан аулақ болу қажет. Ұшы тым көтерілген, бет құрылымына сәйкес келмейтін кішкентай мұрынмен аяқталатын ринопластика операциялары қазір қалаусыз нәтижелер болып табылады. Оның орнына науқастың бет сүйегі мен тері құрылымына сәйкес, эстетикалық операция жасалғаны білінбейтін, бір адамның қолынан шыққан, стандартты мұрын эстетикасы операциясының әсерін бермейтін, табиғи көрініс беретін ринопластика операциялары ұсынылады.

Операциядан кейін мұрным түсіп кете ме?

Эстетикалық мұрын операцияларына дейін ең жиі қойылатын сұрақтардың бірі. Ринопластика операцияларында артық болған шеміршек және басқа тіндер алынып тасталмауы керек, әсіресе мұрынға қолдау көрсететін ішкі септальды шеміршек сақталуы тиіс, ал қажет болған жағдайда шеміршек графтарын пайдаланып, мұрын ұшына қолдау көрсетілуі керек. Осылайша мұрын ұшында шөгу байқалмайды, мұрын құрылымы берігірек болады.

Бұрын сәтсіз мұрын операциясы болған болсаңыз

Мұрын ішінде қолдаушы шеміршек құрылымы қалмаған науқастарда немесе күрделі жарақаттардан кейін мұрын шеміршектері қатты бөлшектенген науқастарда ринопластика операциясы кезінде құлақ шеміршегі немесе қабырға шеміршегі пайдаланылып, мұрын төбесін, септумды немесе басқа нүктелерді қайта құру қажет болуы мүмкін. Бұл шешім науқасты бағалау арқылы, операцияға дейін науқаспен бірге қабылданады. Мұрын операцияларынан кейін ұзақ уақыт бойы байқалуы мүмкін асқыныстарға септум перфорациясы, мұрын ішінде жабысулардың пайда болуы, тыныс алу қиындығы, пішін бұзылулары, қайта хирургиялық араласу қажеттілігі жатады. Түркиядағы ең жиі жасалатын эстетикалық операциялардың бірі болған ринопластикадан кейін, тіпті ең жақсы мамандардың қолында да хирургиялық түзету қажеттілігі туындауы мүмкін. Операцияға дейін науқастың тілектері, хирургиялық жолмен не жасалатыны және науқастың бетіне қолайлы хирургиялық әдіс туралы толық ақпарат берілуі тиіс. Науқастың үміттерінің шындыққа сәйкес келуі-келмеуі жақсы бағалануы керек. Осылай науқас пен хирург арасындағы байланыс жақсарады және операциядан күтілетін нәтиже мен операциядан кейінгі қанағаттану жақсырақ бағаланады.