ЕРЕСЕКТЕРДЕГІ ІШТІҢ АУЫРУЫ

Іштің ауыруы – нәрестелік шақтан қарттыққа дейінгі өмірдің кез келген кезеңінде жиі кездесетін жайсыздық. Егер бұл жайсыздық ересектерде ұзақ уақыт бойы үздіксіз орын алса, ол созылмалы аурудың белгісі болуы мүмкін. Алайда қысқа мерзімді болған жағдайда оны жедел іш ауыруы деп анықтауға болады. Іштің бұл ауырулары қарапайым бірнеше мәселенің көрсеткіші болуы мүмкін, сонымен қатар өмірге қауіп төндіретін проблемалардың да белгісі болуы ықтимал. Ересектерде іштің ауыруы байқалса, ең қысқа мерзімде медициналық мекемеге жүгініп, оның түпкі себебін шешу қажет. Әйтпесе, ұзақ мерзімде ол күрделі проблемаларға әкелуі мүмкін. Бұл мақалада ересектердегі іштің ауыруының себептері, диагностикасы қалай қойылады, емі қалай жүргізіледі және іштің ауыруы туралы жиі қойылатын сұрақтар бойынша ақпарат ала аласыз.

Іштің ауыруының себептері қандай?

Іштің ауыруына көптеген жағдайлар себеп болуы мүмкін. Іштің ауыруын бірнеше түрге бөлуге болады. Олар төмендегідей;

Жедел іш ауыруы; 3 айдан аз уақыт ішінде үзіліспен пайда болатын ауырсыну.

Созылмалы іш ауыруы; 3 айдан ұзаққа созылатын ауырсыну.

Гастроинтестинальды іш ауыруы; 6 айдан ұзаққа созылатын ауырсыну.

Қауіпті санаттағы іш ауыруы; 24 сағат ішінде кенеттен басталған, біртіндеп күшейетін және кейбір жағдайларда қызба, жүрек айну, құсу, естен тану сияқты күрделі симптомдармен қатар жүретін ауырсыну болуы мүмкін. Кейбір жағдайларда басқа симптомдарсыз тек қатты іш ауыруы болады.

Жедел іш ауыруына ішек бітелуі, бүйрек, көкбауыр, бауыр сияқты мүшелердің қабынуы, бүйрек тастары, ішектердегі вирустар немесе бактериялардан туындаған гастроэнтериттер себеп болуы мүмкін. Екінші жағынан, аш ішек пен тоқ ішектің қосылатын жерінің қабынуы ретінде анықталатын аппендицит, ұйқы безінің қабынуы; панкреатит, өт қабының қабынуы; холецистит сияқты әртүрлі инфекциялық аурулар мен несеп жолдарының инфекциялары да жедел іш ауыруына себеп болуы мүмкін. Сонымен қатар, ай сайынғы етеккір циклінде немесе фаллопий түтіктері сияқты ұрпақты болу мүшелерінің қабынуы да іштің төменгі бөлігінің ауыруымен көрінуі мүмкін.

Созылмалы іш ауыруы – аурудан туындаған үздіксіз байқалатын ауырсыну түрі. Бұл ауырсынуға себеп болатын аурулар; асқазан, ішек, бауыр сияқты іш аймағындағы мүшелердің қатерлі ісігі, орақ тәрізді жасушалы анемия, шап жарығы, өт тастары, спленомегалия (көкбауырдың ұлғаюы), ішектің тітіркену синдромы, эндометриоз, аналық без кисталары, жатыр обыры сияқты жағдайлар мен аурулар да созылмалы іш ауыруына себеп болуы мүмкін.

Гастроинтестинальды іш ауыруы; жедел сияқты үзіліспен де, созылмалы сияқты үздіксіз де болуы мүмкін. Бұл жағдай адамнан адамға қарай өзгереді. Іштің бұл түріне себеп болатын аурулар немесе жағдайлар ретінде гастрит, ойық жара, гастроэзофагеальды рефлюкс, асқазан жарығы, жұтынудың бұзылуы, ІТС (ішектің тітіркену синдромы), целиакия, Крон ауруын атауға болады.

Қауіпті болуы мүмкін іш ауыруына көбінесе аппендицит, вирустық немесе бактериялық гастроэнтерит, инфаркт, өкпе проблемалары сияқты дереу араласуды қажет ететін мәселелер себеп болуы мүмкін.

Бұл себептерден бөлек, жүктілік кезінде, етеккір кезінде, тамақтанғаннан кейін бірден жату, ұйықтау жағдайында немесе тамақтан улану кезінде де іштің ауыруы байқалуы мүмкін.

Іштің ауыруына себеп болатын барлық бұл мәселелер ең тиімді жолмен емделуі керек, одан да күрделі проблемаларға әкелмес бұрын алдын алу қажет.

Кенеттен басталған іш ауыруы қауіпті ме?

Ересектерде қауіпті деп бағалануы мүмкін іш ауыруы көбінесе бірнеше сағат ішінде біртіндеп артып, сағаттардан кейін ең жоғары деңгейге жетеді. Кенеттен басталған бұл ауырсынуға; жоғары қызба, қан қысымының төмендеуі, жүрек айну, құсу, естен тану, ентігу, іштің кебуі, диарея сияқты белгілер қосылса, ең жылдам түрде жақын маңдағы медициналық мекемеге бару керек. Себебі кенеттен басталған және біртіндеп күшейетін немесе түйілу түріндегі ауырсыну қауіпті жағдайдың хабаршысы болуы мүмкін. Жүректе немесе өкпеде орын алған проблема да ауырсынудың таралып, іш аймағында қатты сезілуіне себеп болуы мүмкін. Бұл аурулардың көпшілігіне ең қысқа мерзімде араласпаған жағдайда инфаркт, аппендикстің жарылуы, ішек обструкциясы, дивертикулит, жамбас ағзаларының қабыну ауруы және жедел гастроэнтерит сияқты күрделі деңгейдегі себептер болуы мүмкін. Сондықтан іштің ауыруы болса, уақыт өте келе күшейсе және қосымша басқа белгілер де қосылса, ең қысқа мерзімде медициналық мекемеге бару керек, оны елеусіз қалдырмау қажет.

Іштің ауыруының диагностикасы қалай қойылады?

Іштің ауыруы – көптеген аурудың белгісі бола алатын ауқымды шағым. Осы тұрғыдан алғанда, іштің ауыруына іш аймағындағы көптеген мүшенің жайсыздығы себеп болуы мүмкін. Көбінесе асқазан, бауыр, ішектер, бүйрек немесе ұрпақты болу мүшелерінен туындаған проблемалар іштің ауыруын тудыруы мүмкін. Диагноз қою үшін осылардың барлығы ескеріле отырып, өз саласының маманы дәрігер алдымен физикалық тексеру жасайды. Көбінесе қай мүшеден туындаған ауырсыну болса, физикалық қысым жасау арқылы сол аймақты анықтауға тырысады. Содан кейін жалпы қай мүшеден туындаған жағдай екенін анықтау үшін қан анализі, несеп анализі, іш қуысының УДЗ-ы, МРТ (Магнитті-резонансты томография), КТ (Компьютерлік томография) сияқты бейнелеу әдістері қолданылуы мүмкін. Жүргізілген жалпы тексерулер нәтижесінде қай мүшеден туындаса, сол мүшеге арнайы диагностикалық процедуралар жасалуы мүмкін. Мысалы, асқазан және ішек проблемаларынан туындаған іш ауыруына күдіктенсе, эндоскопия, колоноскопия арқылы бұл мүшелерге егжей-тегжейлі қарауға болады. Өз саласының маманы дәрігер барлық осы бағалауларды ескере отырып, іштің ауыруына себеп болған диагнозды қоя алады.

Іштің ауыруы шағымдарымен қай бөлім айналысады?

Жедел немесе созылмалы іш ауыруы орын алса, жақын маңдағы медициналық мекемелердің «Ішкі аурулар - Терапия» бөліміне баруға болады. Бұл бөлімдегі өз саласының маманы терапевт дәрігер іштің ауыруына себеп болатын анализдер мен тексерулерді жасауды сұрап, іштің ауыруына себеп болған аурудың диагностикасы мен емінде белсенді рөл атқарады. Жедел немесе созылмалы іш ауыруы орын алса, ең қысқа мерзімде өз саласының маманы терапевт дәрігерге бару керек, оны елеусіз қалдырмау қажет.

Hisar Hospital Intercontinental ауруханаларында ішкі аурулар-терапия бөлімі өз саласының маманы дәрігерлермен қызмет көрсетеді.

Іштің ауыруының емі қалай жүргізіледі?

Іштің ауыруының түріне қарай емдеу әдістері де өзгеруі мүмкін. Егер жеңіл өтетін және ас қорыту жүйесі себеп болған жайсыздық болса, терапевт дәрігер аурудың түріне қарай асқазан қышқылын реттейтін, ішектегі газдың шығуын және нәжістің бөлінуін жеңілдететін, антибиотиктер және ас қорытуға көмектесетін кейбір дәрілермен дәрілік ем қолдануы мүмкін. Бұдан бөлек, үйде жасауға болатын ұсыныстармен іштің ауыруына себеп болған мәселені шешу көзделеді. Егер созылмалы ауру себеп болған ауырсыну анықталса, сол ауруға бағытталған емдеу хаттамасы қолданылады. Алайда жедел басталған және біртіндеп күшейетін, адам ағзасы үшін қауіпті жағдайда, мысалы, аппендицит сияқты себеп болса, хирургиялық операция жасау қажет болуы мүмкін.

Іштің ауыруы туралы жиі қойылатын сұрақтар

Іштің ауыруымен басталатын көптеген жайсыздықтар бар. Асқазан, ішек, бауыр, бүйрек, ұйқы безі сияқты мүшелерде пайда болуы мүмкін жайсыздықтар іштің ауыруымен көрінуі мүмкін. Сонымен қатар, жүрек, өкпе сияқты мүшелердегі кейбір мәселелер де таралып, іш аймағында ауырсынуға себеп болуы мүмкін. Іштің ауыруымен басталатын жайсыздықтар жалпы алғанда гастрит, гастроэзофагеальды рефлюкс, іш қату, целиакия, Крон; бауыр, асқазан, ішек инфекциялары, вирустық немесе бактериялық гастроэнтериттер ретінде тізілуі мүмкін. Іштің ауыруы көптеген қауіпті аурудың белгісі болуы мүмкін. Алайда көбінесе жедел түрде іш қату, диарея, газдың жиналуы, ас қорытудың бұзылуы сияқты проблемалар да іштің ауыруымен көрінуі мүмкін. Бұл жағдайларда өте қауіпті болмаса да, дәрігерге барғаннан кейін үйде жасауға болатын негізгі бірнеше әрекетпен бірге іштің ауыруы басылуы мүмкін. Дегенмен, дәрігерге баруды елеусіз қалдырмау керек және астында жатқан күрделі себептің жоқтығына көз жеткізу қажет. Іштің ауыруы орын алғанда алдымен дәрігерге бару керек. Себебі тек іштің ауыруы белгісі болса да, ол күрделі проблеманың хабаршысы болуы мүмкін. Өз саласының маманы дәрігердің диагностика және емдеу процедураларынан кейін күрделі проблема болмаса, үйде кейбір араласулармен іштің ауыруын жеңілдетуге болады. Ішке қойылған жылы суы бар грелка немесе жылы душ ауырсынудың басылуына көмектесуі мүмкін. Сонымен қатар, ішке массаж жасау да жақсы әсер етуі мүмкін. Сондай-ақ, ас қорытуға жеңіл тағамдар мен көп су ішу де асқазан мен ішекті жеңілдетуі мүмкін. Кейбір жалбыз, лимон, зімбір, аскөк, даршын сияқты шөп шайлары да асқазан мен ішектерді тыныштандырып, іштің ауыруын жеңілдетуі мүмкін. Ас қорытуды қиындататын алкоголь, қою шай мен кофеден аулақ болу керек. Бұл процесте жатып демалу ұсынылуы мүмкін. Іштің ауыруы аппендицит деп анықталатын аш және тоқ ішектің қосылатын аймағының қабынуымен көрінуі мүмкін. Екінші жағынан, панкреатит те ұйқы безінің қабынуы болып табылады. Инфекцияның бұл түрлері іштің ауыруымен көрінуі мүмкін. Сонымен қатар, несеп жолдарының инфекциясы немесе бауыр мен ішкі мүшелер қабығының инфекциясы да іштің ауыруына себеп болуы мүмкін. Осы тұрғыдан алғанда, іштің ауыруы инфекциялық аурудың көрсеткіші болуы мүмкін. Ішкі мүшелердің инфекциялануы олардың қызметінде ақау тудыратындықтан, іштің ауыруы болса, ең қысқа мерзімде өз саласының маманы терапевт дәрігерге барып, инфекциядан туындаған іш ауыруының емін бастау керек.

Ересектерде іштің ауыруы көптеген аурудың белгісі болуы мүмкін және кейбір жағдайларда күрделі денсаулық проблемаларының хабаршысы болуы мүмкін. Ауырсынумен қатар басқа белгілер болса, тәуекел жоғары болуы мүмкін. Қарапайым себеп болса да, үйде күтудің орнына, ең қысқа мерзімде медициналық мекемеге жүгіну маңызды.

Hisar Hospital Intercontinental-де терапия (ішкі аурулар) бөліміндегі білікті дәрігерлеріміз іштің ауыруының себебін ең ауқымды тексерулер мен зертханалық зерттеулер арқылы жылдам анықтайды.

Дереу жазылыңыз