Кімдерде ревматизм ойлануы керек?

Жиі буын шағымдары ревматизм ретінде қабылданады. Алайда буын ауырсынуынан басқа да көптеген белгілер ревматизмнің белгісі болуы мүмкін. Сонымен қатар әрбір буын ауырсынуы ревматикалық себептен туындамауы мүмкін. Кейде басқа бір ауру белгісі ревматикалық ауруға ұқсай алады. Мысалы, бруцеллез, В және С гепатиті сияқты инфекциялық аурулар, қалқанша без (гуатр безі) аурулары, тіпті қатерлі ісіктер өзін ревматикалық ауру ретінде көрсете алады. Васкулит (қан тамырларының қабынуы) деп аталатын ревматикалық аурулар түрлерінде буындарда ешқандай белгі болмауы мүмкін және ауру тері, бүйрек, өкпе сияқты ағзалардың зақымдалуына байланысты белгілермен көрінуі мүмкін. Сондықтан ауырсынулар мен ревматизм белгілері мұқият қаралуы тиіс.

Ревматикалық ауруды болжататын негізгі шағымдар:

Буындардағы ауырсыну, ісіну, қимыл шектелуі,

Таңертең буындардың қатаюы,

Әсіресе таңертең анығырақ білінетін бел ауырсынуы және қозғалудың қиындығы,

Саусақтардың суыққа ақшылдануы, көгеруі,

Тері астындағы түйіршіктер,

Күнге шыққанда теріде жоғары сезімталдық және жаралардың пайда болуы,

Қолдарда немесе дене бөлігінің кез келгенінде теріде қатаю,

Әлсіздік, баспалдақпен көтеріле немесе түсе алмау, отырып тұра алмау және бұлшықеттердегі ауырсыну,

Ауыздағы жара, жыныс аймағындағы жара,

Көздің жиі қабынуы (увеит),

Қайталанатын іш ауырсынулары,

Ауыз-көз құрғақтығы,

Түсіндірілмеген қызба,

Түсіндірілмеген салмақ жоғалту,

Түсіндірілмеген тері бөртпелері.

Ең жиі кездесетін ревматологиялық аурулар

ОСТЕОАРТРИТ (буындардағы әктену):

Ең жиі кездесетін буын ауруы. Буын шеміршегінің құрылымының бұзылуы және уақыт өте келе жоғалуы осы ауруға әкеледі. Қандағы қабыну көрсеткіштерінің жоғарылауына әкелмейтіндіктен, халық арасында қабынбайтын ревматизм ретінде белгілі. 40 жастан бұрын кездесуі сирек. 70 жастан асқан адамдардың төрттен үш бөлігінде осы ауруға тән белгілер байқалады. Ең жиі тізеде, жамбас буынында, қол саусақ буындарында кездеседі. Науқастарда ауырсыну, қимыл шектелуі және қол-аяқ саусақтарында пішін бұзылуына әкеледі. Оның идеал емі жоқ. Кейде ауырсынуды басатын дәрілерден пайдалануға болады. Алайда салмақ салмау, үнемі дене жаттығуын жасау, сүт және сүт өнімдерін үнемі тұтыну бұл ауруды алдын алуда өте маңызды.

РЕВМАТОИДТЫ АРТРИТ

Халық арасында қабынған ревматизм ретінде де белгілі. Ересек адамдарда кездесу жиілігі %1. Ауру буындардан басқа ішкі ағзаларға да әсер етуі мүмкін. Ауру ең жиі екі білек және қол буындарын бір уақытта зақымдайды. Науқастарда білек және қол саусақтарында ауырсыну, ісіну, таңертең қолдарды пайдалана алмау (таңертеңгі қатаю), қолдарда пішін бұзылуы байқалады. Қолдардан басқа тобық, шынтақ, иық және тізе де жиі зардап шегеді. Ауруды диагностикалауда науқастың шағымдарынан басқа физикалық тексеру белгілері, қан анализдері және буын рентгенограммаларынан пайдаланылады. Ерте диагноз маңызды. Себебі ерте диагноз қойылып, емдеу басталса, пішін бұзылуы және функцияның жоғалу қаупі азаяды.

АНКИЛОЗДАУШЫ СПОНДИЛИТ

Әдетте омыртқаны зақымдайтын, ауырсынулы, прогрессивті созылмалы ревматикалық ауру. Науқастың белін иіп, оны алға қарай еңкейтетін ауру. Негізінен омыртқаға әсер етумен қатар басқа буындарды, сіңірлер мен байламдарды, яғни бұлшықеттердің сүйекке бекитін орындарын да зақымдайды. Кейде көз, өкпе және жүрек те зардап шегеді. Ауру әдетте 20-шы жастарда басталады. Ер адамдарда жиі кездеседі. Науқастар әдетте таңертең қатты бел және/немесе жамбас ауырсынуымен оянады. Ауырсынудың күні бойы қозғалыспен азаюы сипаттамалық. HLAB27 деп аталатын гендің оңтайлы болуы диагноз қоюға көмектеседі. Ерте диагноз және емдеу өте маңызды. Емдеуде ауырсынуды басатын немесе иммундық жүйені басатын дәрілерден пайдаланылады. Анкилоздаушы спондилиті бар науқастар үшін жаттығу, әсіресе жүзу спорты омыртқаның иілмеуі үшін өте маңызды. Анкилоздаушы спондилиті бар науқастар мүмкіндігінше көбірек қозғалып, жүзуі тиіс.

БЕҺЧЕТ АУРУЫ

Ауызда және жыныстық аймақта ауырсынулы жаралармен (афтылармен), көз қабынуымен (увеит) және тері белгілерімен өтетін ауру. Ауру жиі тек теріге шектелген деп ойланады. Алайда, әсіресе жас ер адамдарда аяқтарда және өкпеде негізгі болып табылатын қан тамырларының зақымдалуын және ми зақымдалуын туғызып, өмірге қауіп төндіруі мүмкін. Ауру кез келген жаста кездесуі мүмкін, дегенмен ең жиі 20-30 жас аралығында пайда болады. Түркияда және біздің өңірімізде жиі кездесуі және емделмесе көру қабілетін жоғалту, ми және қан тамырларының зақымдалуы, сондай-ақ буындардың зақымдалуына әкелуі себебінен маңызды.

ОТБАСЫЛЫҚ ЖЕРОРТА ТЕҢІЗІ ЫСТЫҒЫ (FMF)

Бірнеше айда бір қайталанатын және бірнеше күнде өздігінен аяқталатын іш ауырсынуы, қызба, кеуде қабынуы, буын ауырсынуы және ісінуімен сипатталады. Дерлік әрқашан балалық және жас шағында пайда болады. Генетикалық жолмен берілетін ауру. Жиі отбасы мүшелерінің бірі немесе бірнешеуі де сол аурумен ауырған. Диагнозы алдымен клиникалық белгілерге сәйкес қойылады. Көмекші ретінде MEFV гендік талдауы жасалуы мүмкін.

ЖЕДЕЛ РЕВМАТИКАЛЫҚ ЫСТЫҚ (ЖРЫ)

Әсіресе балалар мен жастарда пайда болатын; А тобы бета-гемолитикалық стрептококтармен (бета микробы) жоғарғы тыныс жолдарының инфекциясынан кейін дамитын, буындарда, жүрек қабында, бұлшықетте және ми сияқты ағзаларда зақымдану туғызуы мүмкін ауру. Буын және басқа ағзалардағы мәселелер әдетте айтарлықтай зақым қалдырмай жазылғанымен, жүректе ауыр мәселелер туғызуы себебінен мән беріп қаралуы тиіс. Бұл ауру буындарды шағатын, жүректі шалатын ауру ретінде белгілі. Жүректе кейінгі жылдары өзін көрсететін ревматикалық қақпақ ауруын туғызады. Аорта, митраль сияқты жүрек қақпақтарында тарылу немесе жеткіліксіздік туғызады. Ауруды диагностикалауда бета микробымен инфекция өткізгенін көрсету маңызды. Бұл мақсатта кекірдек культурасы және ASO деп аталатын қан анализі пайдаланылады. Алайда әрбір кекірдек инфекциясын өткізген адамда ЖРЫ дамымайды, және әрбір ASO жоғарылығы ЖРЫ дегенді білдірмейді. Сондықтан науқастар міндетті түрде басқа клиникалық белгілермен бірге бағаланып, осы диагноз қойылуы тиіс.

ЖҮЙЕЛІК ЛЮПУС ЭРИТЕМАТОЗЫ (SLE)

Әсіресе жас және орта жастағы әйелдерде кездесетін ауру. Күнге ұшырағанда күшейетін бет қызаруы, буындардағы ауырсыну және ісіну, қызба, салмақ жоғалту, өкпе-жүрек қабында сұйықтықтың жиналуы, анемия, бүйрек және басқа ағзаларда зақым туғызуы мүмкін, емделмесе өлімге әкелуі мүмкін ауру. Науқастардың бір тобында қайталанатын түсіктер және қайталанатын терең веноз тромбоз, ми қан тамырларында бітелулерге әкелуі мүмкін.

ГУТ

Әсіресе 40 жастан асқан ер адамдарда кездесетін, алдымен аяқ бас бармағында, бірақ басқа буындарды да зақымдай алатын, бірнеше күнде өтетін, бірақ аралықпен қайталанатын кенеттен ауырсыну, ісіну, қызару арқылы сипатталады. Негізгі зертханалық белгісі қан сарысуында урат қышқылы деңгейінің жоғарылауы. Емделмесе, әсіресе бүйректе бұзылулар туғызуы мүмкін. Генетикалық факторлар, ақуызға бай тағамдар, алкоголь және көптеген дәрілер сарысудағы урат қышқылы деңгейін көтереді.

БАСҚАЛАРЫ

Бұлардан басқа көп санды және түрлі ревматикалық аурулар бар. Склеродермия (қолдарда суықта көгеру-қызару, теріде керілу, өкпеде зақымдану); дерматомиозит (бұлшықеттерде әлсіреу, әлсіздік, теріде қызарулар, өкпе зақымдануы); ересектерде басталатын Стилл ауруы (әсіресе кешке күшейетін қызба, тері бөртпесі және кейде ауыр ағзалық зақымданулар..); васкулиттер (өте түрлі және көп түрлі болып, қан тамырларының қабынуы және соның салдарынан ағзалардың функциясының бұзылуымен сипатталады. Вегенер гранулематозы, темпоральды артериті, полиартериит нодоза (PAN)) негізгі мысалдары болып табылады.

Ревматикалық ауру күмәні бар шағымдармен азапталсаңыз, міндетті түрде дәрігеріңізге хабарласыңыз. Толық ақпарат пен қабылдауға жазылу үшін БАСЫҢЫЗ