Саркоидоз дегеніміз не? Белгілері, сатылары, емдеу әдістері және жиі қойылатын сұрақтар

Саркоидоз дегеніміз не? Белгілері қандай?

Саркоидоз – ағзада бірнеше мүшені зақымдай алатын қабыну ауруы, бірақ ол көбінесе өкпе мен лимфа түйіндерін зақымдайды. Саркоидозбен ауыратын науқастарда гранулема деп аталатын қызыл, тығыз ісіктер пайда болады. Бұл нөмірленген сатыдан төртінші сатыға дейін өршуі мүмкін ауру. Әр сатыда белгілер нашарлауы ықтимал. Симптомдар гранулемалардың қай жерде пайда болғанына байланысты әртүрлі болуы мүмкін, бірақ әдетте науқастарда қызудың көтерілуі, бұлшықет ауыруы, салмақ жоғалту, әлсіреу сияқты белгілер байқалады.

Саркоидоз дегеніміз не?

Саркоидоз – иммундық жүйенің тым күшті реакциясы нәтижесінде ағзада гранулемалардың түзілуімен сипатталатын аурудың атауы. Гранулема жиі өкпеде немесе лимфа түйіндерінде түзіледі. Ағзада гранулеманың пайда болуының себебі – иммундық жүйенің ағзаны зиянды деп санаған заттан қорғауға тырысуы. Олар фиброзды тіннен (кез келген тіндегі дәнекер тіннің көбейіп қатаюынан) тұратындықтан, ұстаған кезде қатты болып сезіледі. Ағзаның әр жерінде түзіле алатындықтан, орналасқан жері мен көлеміне қарай белгілердің қарқындылығы артуы немесе азаюы мүмкін, сондай-ақ симптомсыз да өтуі мүмкін.

Саркоидоз сатылары қандай?

Өкпе саркоидозы Силтзбах жіктеу жүйесі бойынша анықталады. 0-ден 4-ке дейін бес саты бар. Әрбір келесі сатыда аурудың ауырлығы артады. Саркоидозбен ауыратын науқас бұл сатылар арасында алға немесе артқа қарай ауытқулар болуы мүмкін, алайда 4-сатыда өкпе зақымдалғандықтан, ол қайтымсыз болып табылады.

0-саты: Рентгенде өкпе саркоидозы байқалмайды. Өкпе мен лимфа түйіндері қалыпты көрінеді.

1-саты: Тек лимфа түйіндерінде гранулемалар түзілген. Бұл сатыда әдетте ешқандай симптом байқалмайды, егер өршімесе, емсіз жазылуы мүмкін. Кейбір науқастарда 1-сатыда қызу, буын ауыруы сияқты белгілер байқалады. Бұл жағдай Лёфгрен синдромы деп аталады.

2-саты: Лимфа түйіндерінде де, өкпеде де гранулемалар бар.

3-саты: Гранулемалардың түзілуі тек өкпемен шектелген.

4-саты: Өкпеде тұрақты тыртық іздері бар. Бұл қайтымсыз саты және аурудың ең ауыр кезеңі болып табылады.

Саркоидоз түрлері қандай?

Саркоидоздың 10 түрі бар. Олар өкпе, көз, нейросаркоидоз, жүрек, тірек-қимыл жүйесі, тері, бүйрек, бауыр, көкбауыр және сүйек кемігі, сондай-ақ Лёфгрен синдромы деп аталады. Аурудың 90%-ы өкпеде, яғни өкпе тінінде пайда болады. Ал көз түрі науқастардың шамамен ¾ бөлігінде кездеседі. Бұл көзді зақымдайды. Нейросаркоидоз кезінде ми, жұлын сияқты жүйке жүйесінің элементтері зақымдалады, бұл түр науқастардың 10%-ында кездеседі. Жүрек және тірек-қимыл жүйесі түрі сирек кездеседі. Ал тері түрінде теріде зақымданулар (лезиялар) түзіледі.

Саркоидоз белгілері қандай?

Гранулеманың қай жерде түзілгеніне байланысты белгілер әртүрлі болуы мүмкін. Саркоидозбен ауыратын науқастардың көбінде өкпеге қатысты белгілер болады, бірақ басқа аймақтарға қатысты симптомдар да байқалуы мүмкін. Жалпы саркоидоз белгілері мыналар:

Қызу,

Лимфа түйіндерінің ісінуі,

Бұлшықет ауыруы,

Әлсіреп шаршау,

Буын ауыруы,

Түнде тершеңдік,

Бүйрек тастарының түзілуі,

Себепсіз салмақ жоғалту.

Өкпе зақымдануының белгілері:

Сырыл,

Кеуденің ауыруы,

Диспноэ (ентігу),

Жөтел.

Көздің зақымдану белгілері:

Көздің ауыруы,

Бұлдырап көру,

Көру қабілетінің төмендеуі,

Көздің қызаруы немесе ісінуі,

Жарыққа сезіталдық.

Жүректің зақымдану белгілері:

Кеуденің ауыруы,

Жүрек қағуы (пальпитация),

Ентігу,

Аритмия (ырғақтың бұзылуы),

Жүрек жеткіліксіздігі.

Саркоидоздың теріні зақымдау белгілері:

Теріде ашық немесе қошқыл дақтар,

Асықты жілік аймағында қызыл ісіктер,

Мұрын немесе бетте кедір-бұдырлар, қызыл-күлгін түсті жаралар немесе бөртпелер.

Саркоидоз неліктен пайда болады?

Саркоидоздың нақты не себептен болатыны әлі күнге дейін толық белгісіз, бірақ генетикалық және қоршаған орта факторларының әсері бар деп есептеледі. Сонымен қатар, кейбір адамдардың иммундық жүйесі вирустармен, бактериялармен немесе басқа химиялық заттармен кездескен кезде қозып, ауруға шалдығу қаупі бар екені болжанады.

Саркоидоз диагнозы қалай қойылады?

Саркоидоз күдігімен дәрігерге қаралуға барған кезде физикалық тексеру және кеуде рентгенографиясы сияқты сынақтар жасалуы мүмкін. Сондай-ақ биопсияға жүгінуге болады. Бұл ауру басқа сырқаттармен шатастырылуы мүмкін болғандықтан, дәрігеріңіз қосымша жасағысы келетін басқа да сынақтар болуы ықтимал.

Бейнелеу сынақтары: Кеуде рентгенографиясы, компьютерлік томография және МРТ саркоидоз диагнозында жиі қолданылады.

Биопсия: Гранулема түзілді деп болжанған аймақтардан тіллік үлгі алынады. Алынған үлгілер тым кішкентай мөлшерде болады.

Тыныс алу функциясының сынақтары: Өкпенің қаншалықты жақсы жұмыс істейтінін өлшейтін тест.

Қан мен зәр анализі: Бауыр, бүйрек немесе басқа мүшелердің жағдайын зерттеу мақсатында жасалуы мүмкін. Саркоидоз кезінде ACE деңгейі әдетте жоғарылайды. ACE – ангиотензин 1-ді 2-ге айналдыратын фермент. Ангиотензин 2 ағзадағы кішкентай қан тамырларының тарылуына әкеледі және қан қысымының көтерілуін қамтамасыз етеді.

ЭКГ: Жүректің электрлік белсенділігін тексереді.

ПЭТ-КТ: Аурудың ағзаның қай аймақтарында орналасқанын анықтау үшін қолданылуы мүмкін.

PPD тесті: Туберкулез пен саркоидозды ажырату мақсатында бұл тест қолданылуы мүмкін.

Жарық шамымен тексеру (биомикроскопия): Бұл тест арқылы көз тексеріліп, саркоидоздың көзде тудырған мәселелері анықталады.

Саркоидоз қалай емделеді?

Саркоидозды емдеу әдетте белгілерді бақылауда ұстауға және мүшелердің зақымдануын болдырмауға бағытталады. Иммундық жүйенің жұмысы салдарынан гранулемалар түзілетіндіктен, әдетте иммундық жүйені басатын дәрілер қолданылады. Емдеу гранулемалардың қай жерде орналасқанына байланысты өзгеруі мүмкін. Емдеуде кортикостероидтар қолданылуы мүмкін. Бұл дәрілер қабынуға қарсы әсер көрсетеді. Крем немесе ингаляциялық (дем алу арқылы қолданылатын) дәрілер ретінде тағайындалуы мүмкін. Сонымен қатар иммунодепрессанттар деп аталатын дәрілер тобы қолданылуы ықтимал. Бұл түрдегі дәрілер мүшелердің зақымдануы мен қабынудың алдын алуға тырысады. ҚҚСҚ (NSAID) тобындағы дәрілер де қабынуды басу үшін таңдалуы мүмкін.

Белгілерге байланысты басқа да емдеу әдістері қолданылуы мүмкін. Шаршау мен бұлшықет ауыруы белгілерін азайту үшін физиотерапия, тыныс алу қиындықтарын жою үшін өкпелік оңалту (реабилитация) жасалуы мүмкін. Емдеу кезінде және одан кейін дәрігерге қайта қаралу қажет болуы ықтимал. Бұл аурудың жағдайына байланысты өзгереді. Белгілер басылса да, бақылау тексерулері өмір бойы жалғасуы мүмкін.

Саркоидоз туралы жиі қойылатын сұрақтар

Қоғамның әр қабатындағы адамдарда саркоидоз дамуы мүмкін, бірақ кейбір факторлар аурудың қаупін арттыруы ықтимал. Жас пен жыныс факторлары маңызды. Саркоидоз кез келген жастағы адамда пайда болуы мүмкін, бірақ көбінесе 20 мен 60 жас аралығында кездеседі. Әйелдердің бұл ауруға шалдығу көрсеткіші ер адамдарға қарағанда жоғарырақ. Сонымен қатар генетикалық факторлар мен нәсіл де қауіптің артуына әсер етеді. Отбасында саркоидозбен ауыратын науқас бар болса, адамның бұл ауруға шалдығу ықтималдығы жоғары болуы мүмкін. Саркоидоз көбінесе Африка немесе Солтүстік Европа текті адамдарда жиі кездеседі. Саркоидоз ауруы өкпе, асқазан немесе бауыр сияқты әртүрлі мүшелерде қатерлі ісіктің дамуы немесе лимфома қаупін арттыруы мүмкін. Карцинома науқастарында 4,4%, лимфома науқастарында 7,3%, ал Ходжкин ауруы бар науқастарда 13,8% жағдайда саркоидоз белгілері кездесуі мүмкін. Егер саркоидоз асқынса, ұзақ мерзімді мәселелерге әкелуі ықтимал. Олардың қатарына көздегі қабыну салдарынан көру қабілетінен айырылу қаупі, сирек жағдайда катаракта немесе глаукомага әкелетін жағдайлар кіреді. Сондай-ақ ағзадағы кальций деңгейіне әсер етіп, бүйрек тастарының пайда болуына түрткі болуы мүмкін және сирек жағдайда бүйрек жеткіліксіздігі қаупін арттырады. Өкпедегі тұрақты тыртық іздері тыныс алу проблемаларына және өкпе гипертензиясы қаупіне әкелуі мүмкін. Жүректе ырғақтың бұзылуы және басқа да функционалдық мәселелер байқалса, кейбір науқастарда бұл жағдай өлімге дейін апаруы ықтимал. Сирек жағдайда жүйке жүйесінде гранулемалар түзіліп, орталық жүйке жүйесінің мәселелеріне соқтыруы мүмкін. „Саркоидоз өлімге әкеле ме?“ деген сұраққа: сирек болса да, кейбір науқастарда өліммен аяқталуы мүмкін деп жауап беруге болады. Емдеу үшін берілген дәрілерді тағайындалған тәртіппен қабылдағаныңызға көз жеткізу ауруды жақсырақ бақылауға алу үшін маңызды қадам болып табылады. Тіпті белгілеріңіз жоғалса да, дәрігермен кеңеспестен дәрі-дәрмекті тоқтатуға болмайды. Егер жаңа белгі пайда болса, бұл туралы дәрігеріңізге хабарлауыңыз қажет. Сонымен қатар дұрыс тамақтану, салмақты сақтау және стресспен күресу сияқты мәселелерді реттей отырып, салауатты өмір салтын ұстану өмір сүру сапасын жақсартуда маңызды рөл атқаруы мүмкін. Бұдан басқа, тұрақты түрде жаттығулар жасап, бұлшықеттеріңізді күшейе түсуге болады. Егер гранулемалар жүректе түзілсе және емделмесе немесе ауру асқынса, жүректің жұмысына зиян тигізуі мүмкін. Саркоидоз диагнозы үшін пульмонология (өкпе аурулары) бөлімшелеріне жазылуға болады. Саркоидозды емдеуде қолданылатын дәрілер науқаста кейбір жанама әсерлердің пайда болуына әкелуі мүмкін. Бұл жанама әсерлердің қатарына салмақ қосу, безеу, ұйқысыздық, диабет, жоғары қан қысымы, депрессия, ашушаңдық және теріде көгерулер кіруі ықтимал. Осындай жанама әсерлерге тап болмас үшін дәрілеріңізді дәрігер ұсынған түрде пайдалану ұсынылады. Саркоидозды емдеу басталғаннан кейін белгілер бірнеше апта немесе бірнеше ай ішінде жақсара бастауы мүмкін, бірақ қалпына келу уақыты емнің қаншалықты дұрыс жүргізілгеніне, аурудың сатысына байланысты өзгереді. Саркоидоздың себептері нақты анықталмағандықтан, оның алдын алудың нақты жолы жоқ. Амилоидоз бен саркоидоз ауруларының екеуі де иммундық жүйенің реакциясы нәтижесінде қабынуды тудырады, бірақ олар әртүрлі белгілермен көрініс береді. Амилоидоз амилоид деп аталатын қалыпты емес ақуыздардың ағзада жиналуы нәтижесінде пайда болады. Бұл ақуыздар әдетте ағзаның әртүрлі жерлерінде кездеседі, бірақ амилоидоз ауруы кезінде олар жасушалар арасында жиналады. Ақуыздар жиналған сайын мүшелердің өз функцияларын қалыпты атқаруына кедергі келтіріп, зақым келтіруі мүмкін. Жүрек, бүйрек, ішек, бауыр сияқты көптеген мүшелерді зақымдауы ықтимал. Екі ауру да күрделі асқынуларға әкелуі мүмкін болғандықтан, маман дәрігерге қаралуыңыз ұсынылады.

Саркоидоз – әртүрлі мүшелерді зақымдап, денсаулыққа қауіп төндіретін күрделі ауру. Егер сізде де ентігу, ұзаққа созылған жөтел, көру проблемалары немесе себебі белгісіз шағымдар болса, уақыт жоғалтпастан маман дәрігерге жүгінуіңіз қажет.

Hisar Hospital пульмонология мамандары саркоидоз диагнозы мен емдеу процесінде әрқашан сіздің қасыңызда.

Қабылдауға жазылу | Бізбен байланысу