Миалгия дегеніміз не? Белгілері, себептері және емдеу әдістері

Миалгия дегеніміз не?

Миалгия – бұл бұлшықеттердің жалпы ауыруы мен сезімталдығын сипаттау үшін қолданылатын жалпы диагноз. Ол көптеген аурулардың немесе бұзылулардың белгісі ретінде пайда болуы мүмкін. Әлем халқының дерлік барлығы өмірінің белгілі бір кезеңдерінде бұлшықет ауруларын сезінеді. Денеде бұлшықет тіні бар кез келген жерде ауырсыну сезілуі мүмкін. Миалгия кейбір жағдайларда сіңірлерге, байламдарға және фасцияларға (бұлшықеттерді, сүйектерді және мүшелерді бір-бірімен байланыстыратын жұмсақ тіндер) де әсер етуі мүмкін.

Әдетте кернеу, шамадан тыс жүктеме, жаттығулар немесе физикалық тұрғыдан ауыр жұмыстар бұлшықет ауруын тудыруы мүмкін. Бұлшықет аурулары себебіне байланысты әртүрлі жолдармен сезілуі мүмкін. Миалгия сыздау, тырысу, шаншу немесе ашу түрінде көрінуі мүмкін. Миалгия пайда болу орнына қарай екі негізгі формада бағаланады:

Локализацияланған миалгия: Белгілі бір бұлшықет немесе бұлшықет топтарында пайда болатын ауырсынуды сипаттау үшін қолданылады. Миалгияның бұл түрі әдетте бұлшықеттердің шамадан тыс жүктелуіне, созылуына, инфекциялануына немесе жарақаттануына байланысты дамиды. Локализацияланған миалгия жедел миалгия немесе қысқа мерзімді миалгия деп те аталады. Бұлшықеттердің қалпына келуі үшін әдетте демалу жеткілікті. Бұлшықеттер сауыққан сайын ауырсыну жоғалады.

Жайылған миалгия: Денеде пайда болатын және таралатын миалгия формасы. Тұмау немесе Covid-19 сияқты жүйелі инфекциялар уақытша және жайылған бұлшықет ауруын тудыруы мүмкін. Қызыл жегі (Lupus), әртүрлі қалқанша безі және бауыр аурулары сияқты созылмалы аурулар жайылған миалгияға әкелуі мүмкін. Жайылған миалгия созылмалы немесе ұзақ мерзімді миалгия деп те аталады. Ауырсыну айлар немесе жылдар бойы жалғасуы мүмкін.

Миалгия астарында жатқан себептерге байланысты әртүрлі формада пайда болуы мүмкін. Миалгия түрлері туралы мынадай ақпарат беруге болады:

Полимиалгия: Полимиалгия мойын, иық және жамбас аймағындағы бұлшықет ауруы мен қатаюымен сипатталатын полимиалгия ревматикасы деп аталатын жағдайды білдіреді. Көбінесе егде жастағы адамдарға әсер ететін, қатты шаршау және салмақ жоғалтумен байланысты болуы мүмкін ревматикалық ауру.

Идиопатиялық миалгия: Кешенді диагностикалық процедуралар жүргізілгеніне қарамастан, бұлшықет ауруының себебі түсініксіз болғанда, бұл жағдай идиопатиялық миалгия деп аталады. Себебін анықтау мүмкін болмағандықтан, оны емдеу басқа миалгия түрлеріне қарағанда қиынырақ.

Фибромиалгия: Фибромиалгия бұлшықет ауруын тудыратын, бірақ миалгиядан өзгеше денсаулық мәселесі. Фибромиалгияда ауырсыну бүкіл денеде сезіледі. Миалгияның басқа түрлерінен айырмашылығы, ол мидың ауырсыну сигналдарын өңдеу тәсіліне әсер етіп, ауырсыну сезімін күшейтеді.

Миалгияның белгілері қандай?

Миалгия белгілері себебіне немесе зақымданған дене бөлігіне байланысты кенеттен немесе біртіндеп дамуы мүмкін. Бір немесе бірнеше бұлшықетте пайда болатын ауырсыну – миалгияның негізгі белгісі. Ауырсынудың уақытша немесе тұрақты болуы астарында жатқан себепке байланысты. Ауырсыну бәсең, өткір, жеңіл немесе қатты болуы мүмкін. Егер миалгия инфекция салдарынан пайда болса, ол қызба, қалтырау, буын ауруы және шаршау сияқты симптомдарды тудыруы мүмкін. Созылмалы миалгия симптомдарына депрессия, бұлшықет тырысуы, бас айналу, тепе-теңдіктің бұзылуы, бұлшықет атрофиясы мен әлсіздігі, сезімталдық жатады.

Миалгия қалай пайда болады?

Миалгияның көптеген ықтимал себептері бар және бұл себептер тек бұлшықеттерге ғана емес, бүкіл денеге әсер етуі мүмкін. Жарақаттар бұлшықет ауруларының ең көп таралған себептерінің бірі болып табылады және әдетте жедел ауырсынуға әкеледі. Кейбір жағдайлар созылмалы бұлшықет ауруларын тудыруы мүмкін. Тиісті түрде емделмеген жарақаттар уақыт өте келе созылмалы ауруларға айналуы мүмкін. Тым қозғалмау және қалыптың (постураның) дұрыс болмауы да миалгияға әкелуі мүмкін. Миалгия себептерін егжей-тегжейлі келесідей түсіндіруге болады:

Бұлшықет кернеуі: Бұлшықеттің шамадан тыс жүктелуінен туындайтын ауырсыну әдетте кенеттен өткір немесе жыртылу сезімі ретінде сезіледі. Ауырсынумен бірге ісіну және көгеру де болуы мүмкін.

Бұлшықеттің зақымдануы: Бұлшықеттің соғылуы миалгияға әкелуі мүмкін. Соғылу соққы салдарынан пайда болуы мүмкін. Бұл қылтамырларда қан кетуге және айналадағы тіндердің ісінуіне әкелуі мүмкін.

Миофасциалды ауырсыну синдромы: Бұл созылмалы ауырсыну бұзылысы денедегі бұлшықеттерді қоршап тұрған және қолдайтын тіндер – миофасциалды құрылымдарда дамитын сезімталдық пен кернеуден туындайды. Бұлшықет ішіндегі триггерлік нүктелер миалгияның дамуына әкеледі. Триггерлік нүктелер – тері астында орналасқан және кішкентай түйіндер түрінде сезілетін тығыз фасция жолақтары. Халық арасында «құлынш» (түйін) ретінде белгілі.

Компартмент синдромы: Бұлшықет тобы ішінде қысым пайда болғанда дамитын сирек жағдай. Қысым ішкі қан кетуден немесе тіндердің ісінуінен туындауы мүмкін. Бұл синдром аймақтық бұлшықеттер мен жүйкелерге баратын қан ағынын азайтуы мүмкін. Оттегі мен қоректенуден айыруы мүмкін. Компартмент синдромының белгілеріне миалгия, ұю, шаншу сезімі және зақымданған аймақтағы әлсіздіктің артуы жатады.

Пиомиозит: Әдетте Staphylococcus aureus бактериясы тудыратын және бұлшықет тіндері зақымданатын инфекция. Әдетте сан, балтыр немесе жамбас бұлшықеттерінде тырысу мен ауырсынуды тудыруы мүмкін.

Жүйелі инфекциялар: Covid-19, тұмау, Лайм ауруы, безгек, Денге қызбасы, трихомониаз, токсоплазмоз сияқты инфекциялық аурулар миалгияға әкелуі мүмкін.

Дәрі-дәрмектер: Холестеринге қарсы әртүрлі дәрілердің жанама әсері ретінде бұлшықет ауруы дамуы мүмкін. Антидепрессанттар мен стероидты дәрілерді кенеттен тоқтату да миалгияны тудыруы мүмкін. Сонымен қатар, сүт безі қатерлі ісігінің қайталануын болдырмау үшін қолданылатын кейбір дәрілер және остеопорозды емдеуде қолданылатын кейбір дәрілер де дененің әртүрлі бөліктерінде бұлшықет ауруларының дамуына әкелуі мүмкін.

Полимиалгия ревматикасы: Көбінесе 60-70 жастағы ересектерде кездесетін қабыну ауруы. Әсіресе таңертең иықтарда, қолдарда, жамбаста, ұйқыда, мойынның артында және қабырғаларда миалгия дамуы мүмкін.

Ревматоидты артрит: Буындарға әсер ететін созылмалы аутоиммунды ауру, бірақ ол бұлшықет ауруын да тудыруы мүмкін және бұл бұлшықет ауруы бүкіл денеде сезілуі мүмкін.

Қызыл жегі (Lupus): Тері, ми, көздер, ауыз, өкпе, жүрек, бүйрек, ішек және буындарды қоса алғанда, денедегі әрбір мүшеге әсер ете алатын созылмалы аутоиммунды ауру. Бұлшықет аурулары мен әлсіздікпен сипатталатын ауру. Басқа ілеспе симптомдарға бас ауруы, тері бөртпелері, шаршау, буынның қатаюы, салмақ жоғалту және тыныс алғанда пайда болатын кеуде ауруы жатады.

Қабыну миопатиясы: Баяу, бірақ үдемелі бұлшықет әлсіздігімен сипатталатын аутоиммунды аурулар тобын білдіреді.

Қалқанша безі ауруы: Гипертиреоз және гипотиреоз сияқты қалқанша безі аурулары бұлшықет аурулары мен тырысуларына әкелуі мүмкін. Қалқанша безі гормондарының деңгейі тым төмен немесе жоғары болғанда, бұлшықет жиырылуын реттейтін жүйке сигналдарын жеткізу қиындайды және бұл жағдай миалгияға әкеледі.

Бастапқы бүйрек үсті безінің жеткіліксіздігі: Аддисон ауруы деп аталатын бастапқы бүйрек үсті безінің жеткіліксіздігі бүйрек үсті бездеріне шабуыл жасайтын аутоиммунды аурумен байланысты. Оның жиі кездесетін симптомдарына бұлшықет ауруы мен шаршау жатады.

Остеомаляция: Сүйек минералдарының жоғалуына байланысты сүйектің жұмсаруымен сипатталатын ауру. Әдетте D дәрумені мен кальцийдің жетіспеушілігімен байланысты. Остеомаляциясы бар адамдарда бұлшықет спазмы мен тырысуынан туындайтын миалгия дамуы мүмкін.

Депрессия: Депрессия психикалық денсаулық мәселесі болғанымен, ол көбінесе бұлшықет және буын аурулары сияқты физикалық симптомдармен байланыстырылады.

Рабдомиолиз: Бұлшықет тіндерінің ыдырап, зиянды заттардың қан ағымына бөліне бастайтын ауруы. Рабдомиолизі бар адамдарда кездесетін классикалық симптомдар үштігі – бұлшықет ауруы, бұлшықет әлсіздігі және қою түсті несеп.

Миалгия диагнозы қалай қойылады?

Миалгия диагнозы егжей-тегжейлі медициналық тарих және физикалық тексеруден басталады. Дәрігерлер қажет деп тапқан жағдайда зертханалық және бейнелеу тесттері де қолданылуы мүмкін. Миалгия диагностикалық процедуралары туралы мынадай ақпарат беруге болады:

Медициналық тарих: Дәрігерлер бұлшықет ауруларының ықтимал себептерін анықтау үшін бұлшықет ауруларының пайда болу процесін, соңғы уақытта жасалған ауыр жаттығуларды, қолданылатын дәрі-дәрмектерді, қызба, бас ауруы және шаршау сияқты басқа белгілердің бар-жоғын, бұлшықет әлсіздігінің бар-жоғын және бұлшықет айналасында қызару, ісіну немесе ыстықтың бар-жоғын сұрастыруы мүмкін.

Физикалық тексеру: Дәрігерлер ауырсыну мен сезімталдықты тексеру үшін әртүрлі бұлшықет аймақтарына қысым жасауы мүмкін. Сондай-ақ, ісіну, ыстық, қызару немесе түс өзгеруі сияқты белгілер тұрғысынан тері мен айналадағы тіндерді тексере алады.

Қан және несеп тесттері: Егер бұлшықет аурулары аутоиммунды аурудан туындады деп есептелсе, аутоантиденелерді тексере алатын қан тесттері жасалуы мүмкін. Қалқанша безінің функциялық тесттері арқылы қалқанша безі ауруларын тексеруге болады. Креатинкиназа тесті бұлшықеттің ыдырауына жауапты ферменттің диагностикасын қамтамасыз ете алады. Қандағы магнийдің төмендігін анықтау бұлшықет ауруларымен байланысты болуы мүмкін. Несеп анализінде табылған токсиндер мен қалдықтарға сүйене отырып, рабдомиолиз диагнозын қоюға болады.

Бейнелеу әдістері: Бұлшықет ауруының себептерін бейнелеу тесттері арқылы одан әрі тарылтуға болады. УДЗ-да дыбыс толқындарын қолдану арқылы бұлшықет ішілік құрылымдардың егжей-тегжейлі кескіндерін алуға болады. Магнитті-резонанстық томографияда магниттік және радио толқындарды қолдану арқылы жұмсақ тіндердің өте егжей-тегжейлі кескіндерін алуға болады.

Миалгия қалай емделеді?

Жаттығулар, шамадан тыс жүктеме немесе кейбір қарапайым инфекциялар сияқты уақытша себептерден туындаған бұлшықет ауруы әдетте демалу арқылы жазылады. Алайда, егер ауырсыну бірнеше күннен ұзаққа созылса немесе демалуға қарамастан нашарласа, кәсіби көмек қажет болуы мүмкін. Жедел миалгияны дәрігерлер тағайындаған ауырсынуды басатын дәрілермен, жергілікті қолданылатын ауырсынуды басатын жақпа майлармен, ісінуді азайту және ауырсынуды жеңілдету үшін кезектесіп қолданылатын мұз және жылу терапияларымен, жеңіл бұлшықет жаттығуларымен, йога және медитация сияқты босаңсытатын жаттығулармен емдеуге болады.

Созылмалы миалгияны емдеуде қолданылатын ең көп таралған әдіс – физиотерапия. Физиотерапия ауырған бұлшықеттердегі икемділікті арттыра алады және айналадағы тіндерді нығайтуға көмектеседі. Стресс пен депрессиядан туындаған миалгияда терапиялар пайдалы болуы мүмкін және психикалық денсаулық маманы тағайындаған антидепрессанттарды қолдануға болады. Фибромиалгия тудырған бұлшықет ауруы ұстамаларын емдеу үшін антидепрессанттар тағайындалуы мүмкін. Аутоиммунды аурулар тудырған қабыну бұлшықет ауруларына әкелуі мүмкін. Бұл ауруларда тағайындалатын және қабынуды азайта алатын кортикостероидты дәрілер жанама түрде бұлшықет ауруларын баса алады.

Жиі қойылатын сұрақтар

Жарақат, жаттығулар немесе тұмау тәрізді инфекциялардан туындаған миалгия әдетте бірнеше күн ішінде өздігінен өтеді, бірақ созылмалы ауру тудырған бұлшықет аурулары ауру емделмейінше адамның өмір сүру сапасына теріс әсер етуін жалғастырады. Әртүрлі процедуралармен ауырсынуды жеңілдетуге болады. Миалгия психологиялық ауру емес, бірақ депрессия тәрізді кейбір психологиялық жағдайлар бұлшықет ауруларын тудыруы мүмкін. Сирек болса да, бұлшықет тінінде басталып, бұлшықет ішіне орналасқан қатерлі ісік бұлшықет ауруын тудыруы мүмкін, яғни миалгия кейбір жағдайларда қатерлі ісік белгісі болуы мүмкін. Миалгия мен фибромиалгия – көбінесе шатастырылатын екі медициналық жағдай. Бір-бірімен байланысты болғанымен, олар толығымен бірдей патологиялық жағдайларды білдіру үшін қолданылмайды. Миалгия әдетте бұлшықеттердің шамадан тыс жүктелуінен немесе жарақаттануынан туындайтын жергілікті ауырсынулар. Ал фибромиалгия – айқын себебі жоқ, созылмалы, бүкіл денеге әсер ете алатын ауырсынулар мен шаршауды тудыруы мүмкін, ұйқының бұзылуымен және когнитивтік қиындықтармен байланысты. Бұлшықет аурулары бар науқас жалпы тексеру және негізгі денсаулық скринингтері үшін терапевтпен кеңесе алады. Жүйке жүйесіне қатысты мәселе бар-жоғын түсіну үшін неврологпен кеңесе алады. Әсіресе жүйке қысылуы және нейромышықтық аурулар жағдайында уақыт жоғалтпай неврологпен кеңесу ұсынылады. Бұлшықет ауруларының себептеріне назар аударып, арнайы жаттығулар мен емдеу әдістерін қолдана алатын физиотерапевттер, созылмалы және оңалтуды қажет ететін жағдайларда оңалту мамандары науқасқа қолдау көрсете алады. Қарқынды жаттығулар, жарақаттар, инфекциялар, қозғалмалы өмір салты, стресс, мазасыздық және кейбір созылмалы аурулар миалгияны қоздыруы мүмкін. Бұлшықет аурулары кейбір жағдайларда ұю және шаншу сезімін тудыруы мүмкін. Бұл жағдай бұлшықеттердің шамадан тыс созылуы немесе жүйке қысылуы сияқты жағдайларға байланысты пайда болуы мүмкін. Миалгия генетикалық денсаулық мәселесі емес, бірақ миалгияны тудыратын кейбір ауруларда генетикалық бейімділік болуы мүмкін. Жедел миалгия бірнеше күн ішінде өтуі мүмкін болса, созылмалы миалгия бірнеше ай немесе жылға созылуы мүмкін. Бұлшықет ауруларының ұзақтығы адамнан адамға өзгеруі мүмкін.

Егер бұлшықет аурулары күнделікті өміріңізді қиындатса, астарында жатқан себепті білу үшін кешіктірмеңіз.

Hisar Hospital Intercontinental-дің білікті Физикалық терапия және оңалту дәрігерлері миалгияны тудыратын денсаулық мәселелерін диагностикалау және емдеуде сізбен бірге.

Кездесуге жазылыңыз және ауыртпалықсыз өмір сүру үшін бүгін алғашқы қадам жасаңыз.