Етікші кеудесі мен көгершін кеудесі дегеніміз не, емдеу әдістері қандай?

JTNDaWZyYW1lJTIwd2lkdGglM0QlMjI1NjAlMjIlMjBoZWlnaHQlM0QlMjIzMTUlMjIlMjBzcmMlM0QlMjJodHRwcyUzQSUyRiUyRnd3dy55b3V0dWJlLmNvbSUyRmVtYmVkJTJGejNkVVlyTTRJX0klM0ZzaSUzREVPbExNUE5vVTBvSHJUa0klMjIlMjB0aXRsZSUzRCUyMllvdVR1YmUlMjB2aWRlbyUyMHBsYXllciUyMiUyMGZyYW1lYm9yZGVyJTNEJTIyMCUyMiUyMGFsbG93JTNEJTIyYWNjZWxlcm9tZXRlciUzQiUyMGF1dG9wbGF5JTNCJTIwY2xpcGJvYXJkLXdyaXRlJTNCJTIwZW5jcnlwdGVkLW1lZGlhJTNCJTIwZ3lyb3Njb3BlJTNCJTIwcGljdHVyZS1pbi1waWN0dXJlJTNCJTIwd2ViLXNoYXJlJTIyJTIwYWxsb3dmdWxsc2NyZWVuJTNFJTNDJTJGaWZyYW1lJTNF Кеуде деформациялары — кеуде қабырғасының құрылымдық ақауларын білдіреді. Ең жиі кездесетін деформация түрлері — Етікші кеудесі (Pectus Excavatum) және Көгершін кеудесі (Pectus Carinatum).

Етікші кеудесі (Pectus Excavatum)

Етікші кеудесі — төс сүйегі мен қабырғалардың кеуде қуысына қарай ойысуы. Балаларда да, ересектерде де дамуы мүмкін болғанымен, ең жиі ерте балиғат кезеңінде пайда болады. Әдетте тұқым қуалаушылыққа бейім болатын етікші кеудесі ұл балаларда қыздарға қарағанда жиірек кездеседі.

Етікші кеудесінің белгілері қандай?

Етікші кеудесі төс сүйегінің пішіні себебінен өкпе мен жүрек жұмысын қиындатуы мүмкін. Белгілері физикалық және психологиялық тұрғыдан байқалуы мүмкін.

Физикалық белгілер

Дене жаттығуы кезінде тыныс алудың қиындауы

Құрдастарына қарағанда күш-қуаттың жеткіліксіздігі

Шаршау

Кеуде ауыруы

Жүрек соғуының бұзылуы

Психологиялық белгілер

Кеуденің көрінісіне байланысты ұялу сезімі

Өзін-өзі құрметтеудің төмендеуі

Депрессия

Жоғарыда аталған белгілерден шағымданатындардың Кеуде хирургиясы маманына қаралуы ұсынылады.

Диагноз қалай қойылады?

Етікші кеудесінің диагнозын қою үшін қарапайым физикалық тексеру жеткілікті. Алайда кейде деформация ерте балиғатқа дейін білінбеуі мүмкін немесе физикалық тексеруден кейін қосымша зерттеулер қажет болуы мүмкін.

Мұндай жағдайларда ауру дәрежесін және мүмкін болатын қосымша ауытқуларды анықтау үшін рентген, өкпе мен жүрекке қысым түсіріп тұрғанын зерттеу үшін компьютерлік томография және магниттік-резонанстық бейнелеу, ал жүрек қызметін бағалау үшін эхокардиография сияқты әдістер қолданылады.

Етікші кеудесін емдеудің қандай әдістері бар?

Хирургиялық емдеу

Хирургиялық араласу арқылы кеуде деформациясын түзеп, науқастың жүрек және тыныс алу қызметін жақсарту көзделеді. Етікші кеудесін операциямен түзетудің идеалды жас аралығы — 7-14. Жедел өсу кезеңінде кеуде қаңқасы қалыпты пішінін оңай қабылдайтындықтан, операцияны балиғат кезеңіне дейін жасау маңызды.

Модификацияланған Равич операциясы

Модификацияланған Равич операциясы — етікші кеудесін емдеуде көп жылдар бойы қолданылған дәстүрлі ашық операция түрі. Бұл әдіс кеуде қаңқасының алдыңғы бетіне жасалған салыстырмалы түрде ұзын кесік арқылы кіруді, кеудеш артқа итерілуіне себеп болатын қабырғалардың шеміршекті бөлігін алып тастауды қамтиды. Осылайша төс сүйегі жүректен және өкпеден алыстап, кеуде қабырғасының қалыпты жазықтығына қарай тартылады.

Нусс операциясы

Америкалық хирург д-р Дональд Нусс әзірлеген бұл әдіс бүгінгі күнде қолданылатын ең заманауи емдеу тәсілі болып табылады. Нусс операциясы минималды инвазивті әдістер арқылы жасалатын жабық операция.

Операцияның барысы былай жүреді:

Науқастың темекі шегетін болса, операциядан кем дегенде екі ай бұрын темекіні тастауы сұралады.

Операция кезінде жалпы анестезия қолданылады.

Пайда болған шұңқырды жою үшін науқастың өлшемдеріне сай арнайы дайындалған «бар» деп аталатын иілген болат таяқша қолданылады.

Кеуденің екі жағынан әрқайсысы екі сантиметрлік кішкентай кесіктер жасалады.

Дайындалған бар екі тесік арқылы төс сүйегінің астына енгізіледі, арнайы айналдырғыш аспаптардың көмегімен бардың иілуі кері бағытқа бұрылып, шұңқыр көтеріледі.

Орнатылған бар кесік жасалған аймақтардағы ерімейтін жіптермен бұлшықет тініне тігіліп бекітіледі.

Науқастың қажетіне қарай 2 немесе сирек жағдайда 3 бар қолданылуы мүмкін.

Операцияның ұзақтығы шамамен 45-60 минут алады

Нусс операциясынан кейінгі үдеріс қандай?

Етікші кеудесі операциясынан кейін науқастар жағдайына қарай орта есеппен 3-5 күн ауруханада жатқызылады. Алғашқы 3 күнде ауырсыну қалыпты жағдай болып саналады. Алайда бұл жағдай тамыр арқылы енгізілетін ауырсынуды басатын емдеумен барынша азайтылуы мүмкін. Ауруханадан шыққан науқастардан 2-3 апта бойы үйде демалу сұралады.

Жазылу кезеңінде:

Орнатылған барда ешқандай орын ауыстыруы болмауы үшін кенет қимылдардан аулақ болу керек.

Алғашқы 1 ай ішінде белден төмен иілмеу және белден бүйірге бұрылмау керек.

Төсектен тұрғанда немесе орнынан тұрғанда біреудің көмегін алып қимыл жасау керек, кеудеге салмақ түсірмеу керек.

Алғашқы бір ай ұйықтағанда шалқасынан жату керек.

Күш жинау үшін жеңіл серуендеуге болады.

Жеңіл спорттық іс-әрекеттерге үшінші айдан бастап кірісуге болады. Жүгіру, теннис және жүзу сияқты спорттарға алтыншы айдан кейін кірісу ұсынылады.

Барлар қашан шығарылады?

Бұл жағдай науқастың жасына және кеуде қабырғасының күйіне байланысты өзгереді. Осыған сәйкес 2-4 жыл ішінде барларды шығаруға болады. Шамамен 30 минут алатын бұл үдеріс жалпы анестезия аясында орындалады.

3D анатомиялық имплант техникасы

3D анатомиялық имплант технологиясы — науқастың кеуде қаңқасының пішініне сай (3D өкпе томографиясының координаттары бойынша дайындалған) арнайы жобаланған имплант қолдану арқылы кеуде қабырғасындағы ауытқуларды түзетуге арналған хирургиялық әдіс. Бұл имплант науқастың кеуде қаңқасының өлшемдері мен пішініне сәйкес арнайы жобаланған. Сондықтан әр науқасқа арнайы жобаланған имплант қолдану хирургиялық араласуды дәлірек және тиімдірек етеді.

Бұл әдіс дәстүрлі хирургиялық араласуларға қарағанда аз инвазивті және аз қауіп тудырады. Сонымен қатар, жазылу үдерісі қысқа болып, науқастың қалыпты іс-әрекеттерге тезірек оралуына мүмкіндік береді. 3D анатомиялық имплант технологиясы эстетикалық тұрғыдан өте жақсы нәтиже береді (бұл операциялардың %80-ы эстетикалық мәселелер мен жаман көрініс себебінен жасалады).

Вакуummен емдеу

Әсіресе балаларда операциясыз кеуде деформациясын түзетуге болады. Ол үшін арнайы вакуум құрылғысы қолданылады.

Резеңкеден жасалған қоңырау тәрізді вакуум құрылғысы сорғыға жалғанып жұмыс істейді. Алдымен құрылғы кеуденің алдына орналастырылады, содан кейін сорғы көмегімен құрылғыдан ауа сорылады. Бұл қимылмен кеуденің және төс сүйегінің алға тартылуын қамтамасыз ететін сору жағдайы немесе вакуум ортасы жасалады.

Бұл құрылғы ұзақ уақыт тұрақты қолданылған кезде уақыт өте келе деформация түзеледі, кеуде қабырғасы мен төс сүйегі тиісті жазықтықта өздігінен тұра бастайды.

Қаншалықты жиі қолдану керек?

Вакуум құрылғысын:

Алғашқы күндері күніне екі рет шамамен 30 минут тағу,

Келесі 4-6 аптада дәрігердің кеңесіне сай қолдану уақытын күніне 2 сағатқа арттыру,

айдың басында бұл уақытты күніне 8-12 сағатқа дейін жеткізу ұсынылады.

Басқа жағынан, вакуум құрылғысын кем дегенде бір жыл қолдану маңызды. Ең идеалды қолдану мерзімі — 18-24 ай. Осы кезең ішінде дәрігеріңізбен кеңесе отырып қолдану уақытын анықтау және соларға сай әрекет ету емдеудегі табыс мүмкіндігін арттырады.

Көгершін кеудесі (Pectus Carinatum)

Көгершін кеудесі — төс сүйегі мен қабырғалардың сыртқа қарай шығыңқы болуы. Етікші кеудесіне мүлде қарама-қарсы деформация түрі. Қабырғаларды төс сүйегіне бекітетін шеміршектердің бұзылуынан пайда болады.

Әйелдерге қарағанда ер адамдарда жиірек кездесетін көгершін кеудесі әдетте жасөспірімдік шақтан кейін біліне бастайды және жас ұлғайған сайын ауырлығы артады. Көгершін кеудесінің неліктен пайда болатыны толық белгісіз болғанымен, генетикалық бейімділік маңызды рөл атқарады.

Көгершін кеудесінің белгілері қандай?

Көгершін кеудесінің белгілері адамнан адамға, ауру деңгейіне қарай өзгеріп отыруы мүмкін.

Олар:

Тыныс алудағы қиындық

Жүрек соғуының жиілеуі

Жиі кездесетін тыныс жолдарының инфекциялары

Етікші кеудесіндегідей көгершін кеудесі де физикалық тексеру арқылы анықталады. Оған қоса, алдынан және бүйірінен түсірілген рентген, компьютерлік томография және магниттік-резонанстық бейнелеу де диагноз қою үдерісіне қосылуы мүмкін.

Диагноз қою барысында көгершін кеудесімен қатар жүрек соғуының бұзылуы анықталса, эхокардиография де тағайындалуы мүмкін.

Көгершін кеудесін емдеудің қандай әдістері бар?

Көгершін кеудесін емдеуде ауру ауырлығына және науқастың жағдайына қарай екі емдеу түрі алдыңғы қатарға шығады.

Бұл операция үшін кеуденің ортаңғы аймағына кесік жасалады. Ауытқыған шеміршек алынады және кеуде қаңқасы төмен қарай итеріледі. Бұдан басқа, қажет деп танылған жағдайларда кеуде қаңқасын қажетті жазықтықта ұстап тұру үшін кеудеге уақытша металл бар орнатылады.

Ауырсынумен өтетін бұл операциядан кейін ауруханада қалу мерзімі науқастың жағдайына және ауырсынуды бақылауға байланысты өзгереді.

Абрамсон операциясы

Абрамсон операциясы — минималды инвазивті әдіспен, кішкентай кесіктер арқылы жасалатын араласу. Шамамен 30-45 минут алады және жалпы анестезия қолданылады.

Операция барысында нусс операциясындағыдай кеуденің екі жағынан кішкентай кесіктер жасалады. Осы кесіктер арқылы науқасқа бұрын арнайы дайындалған Лоренц барлары төс сүйегі мен бұлшықет тінінің арасында қалатындай етіп орналастырылып, төмен қарай басылады. Барлардың кеуде қабырғасында екі жағынан қабырғаларға бекітілуімен операция аяқталады.

Операциядан кейін

Әдетте науқастардан 4-5 күн ауруханада қалу сұралады. Осы уақыт ішінде ауырсынуды бақылау мақсат етіледі.

Кенет қимылдардан аулақ болу маңызды.

2-3 апта ішінде әдеттегі өмірге оралуға болады, балалар екі аптадан кейін мектепке бара алады.

Дәрігермен кеңесе отырып, алғашқы бір айда тек серуендеуге; 1-3 ай аралығында жүзу, жүгіру және теннис сияқты спорттарға; 6 айдан кейін ғана басқа кәсіби спорттарға рұқсат етілуі мүмкін.

Лоренц барлары қашан шығарылады?

Операциямен орнатылған Лоренц барлары:

18 жастан кішілерде 2-3 жылдан кейін,

18 жастан үлкендерде 3-4 жылдан кейін,

жалпы анестезия аясында 30-45 минуттық бір үдеріспен шығарылады.

Корсетпен емдеу

Көгершін кеудесін емдеуде қолданылатын корсеттің қызметі тіс емінде қолданылатын пластиналарға ұқсас. Кеудеге киілетін корсет артынан да, алдынан да қабырғаларға және төс сүйегіне қысым түсіреді. Осылайша уақыт өте келе кеуде сүйектері қалыпты орнына қайта оралады.

Науқасқа 2 жыл бойы күніне 18-20 сағат корсет киюі ұсынылады. Корсетті тек душ қабылдағанда, спортпен немесе басқа іс-әрекеттермен айналысқанда шешуге болады.

Емдеудегі табысты арттыру үшін корсет киюі уақытына мән беру және дәрігердің ұсыныстарын орындау маңызды. Жүргізілген зерттеулерге сәйкес, 2 жыл бойы тұрақты корсет киген жағдайда көгершін кеудесін 75-80 пайыз дәрежеде емдеу мүмкін.