Орта құлақтағы сұйықтықтың жиналуы — балалардағы есту қабілетінің төмендеуінің ең маңызды себебі

Мектеп жасындағы балаларда жиі кездесетін және ата-аналардың «Баламыз бізді естімейді, қойған сұрақтарымызға немқұрайлы жауап береді, соңғы уақытта теледидарды әлдеқайда жақыннан көретін болды.» сияқты шағымдарымен жүгінетін орта құлақтағы сұйықтық жиналуы туралы сұрақтарды Hisar Hospital Intercontinental Құлақ, мұрын, тамақ ауруларын, бас және мойын хирургиясы маманы проф. д-р Тайфун Апуханнан білдік…

Орта құлақтағы сұйықтықтың жиналуы дегеніміз не?

Жалпы және жергілікті инфекция белгілері мен белгісіз симптомдарсыз, сау құлақ қабығының артында сұйықтықтың жиналуымен сипатталатын орта құлақ қабынуының түрі.

Орта құлақ қабынуы мен орта құлақтағы сұйықтықтың жиналуы қалай ажыратылады?

Жедел орта құлақ қабынуы жазылғаннан кейін орта құлақта сау құлақ қабығының артында сұйықтық қалуы мүмкін. Сұйықтықтың 52%-ы төрт апта ішінде, ал 80%-ы сегіз апта ішінде жоғалады. Сондықтан орта құлақ қабынуы шабуылынан кейін орта құлаққа жиналған сұйықтық тек үш айлық критикалық мерзімнен асқанда ғана орта құлақтағы сұйықтықтың жиналуы деп танылып, емдеу процесі басталады. Яғни науқас құлақ ауыруын, ағындыны, қызуды және ұқсас шағымдарды білдірмейді.

Орта құлақтағы сұйықтықтың жиналу белгілері қандай?

Балаларының оларға жауап бермеуі, сұрақтарды бөтен жауаптармен жауып кетуі, теледидарды өте жақыннан көруі — ата-аналардың ең үлкен шағымдары. Баланың дыбысқа реакциясы азаяды. Бала бақшаға баратын балаларда мұғалімдер баланың естімейтінін байқайды. Ата-аналар жиі қайталанатын жоғарғы тыныс алу жолдары инфекцияларымен қатар есту қабілетінің нашарлағанын айтады. Екі жақты жағдайларда есту қабілетінің төмендеуі ауыр болғандықтан, ол ертерек байқалады.

Орта құлақтағы сұйықтықтың жиналу қаупін арттыратын факторлар қандай?

2–6 жас тобындағы балаларда 6–7 рет немесе одан жиі қайталанатын жоғарғы тыныс алу жолдары инфекциялары,

Назофарингс деп аталатын аймақты бітеп, тыныс алу қиындығын туғызатын жұтқыншақ бадамшасының үлкеюі,

Балада кез келген аллергиялық ауру болуы, жалпы және жергілікті иммундық жүйенің бұзылыстары,

Мерзімінен бұрын туылу,

Бет дамуының ауытқулары,

Дене салмағының қалыпты деңгейден төмен болуы,

Ана сүтімен емізудің ерте тоқтатылуы,

Адамдар көп жиналатын орталарда жиі болу,

Тұрғылықты аймақ пен климаттық жағдайлар,

Ылғалдылық деңгейі,

Жиі жоғарғы тыныс алу жолдары инфекциясын өткізетін балалардың жаз айларында жақсаруы және жеткіліксіз емделуі де орта құлақтағы сұйықтықтың жиналуына себеп бола алады.

Ауру емделмесе, салдары қандай?

Аурудың жиі кездесетін емізулік балалық шағы және ойын балалық шағы; сонымен бірге балалардың сөйлеуді үйреніп, айналасын танитын кезеңі. Зерттеушілер мұндай балалардың тілді үйрену және қолдану қабілеттерінің, сондай-ақ әлеуметтік бейімделуінің қалыпты балаларға қарағанда нашар екенін көрсетеді. Науқастардың балалық шақ ауруы деп танылатын бұл аурудан құтылуы үшін тек жастың ересеюі, дәрі-дәрмекпен ем, құлаққа түтікше салу, жұтқыншақ бадамшасын алу сияқты тиімді емдеу әдістерін қолдану арқылы ғана мүмкін болады. Жиі қайталанып, ілгерілесе, құлақта әктенуге, ішкі құлақ типті есту қабілетінің төмендеуіне, болашақта үлкен қиындықтар туғызатын және міндетті түрде естуді бұзатын операцияларды қажет ететін холестеатома (құлақта пайда болатын ауру) деп аталатын жағдайларға әкелуі мүмкін.

Ауру қалай емделеді?

Емдеуде бірінші қадам — жеке қауіп факторларын анықтау. Олар: жас, созылмалы жоғарғы тыныс алу жолдары инфекцияларының болуы, жұтқыншақ бадамшасы, аллергия, бет дамуының ауытқулары және иммундық жүйенің бұзылыстары. Әсіресе маусым бойынша қоршаған орта қауіп факторлары да емдеу жоспарында маңызды рөл атқарады. Егер сұйықтық жиналуы екі жақты болып, үш аптадан артық уақыт бойы жалғасып жатса, созылмалы түрге өту ықтималдығы жоғары. Жастың кіші болуы емдеудің табыстылығын төмендетіп, қайталану ықтималдығын арттырады. Бұл маусымдарда да дәл осылай болады. Антибиотиктермен белгілі дәрежеде жақсару мүмкін болғанымен, ауру жиі қайталанады. Сондықтан антибиотик емін алған науқастарды кезең-кезеңмен бақылау және қайталану ықтималдығын есте ұстау қажет. Синусит және ұқсас инфекциялар мен жұтқыншақ бадамшасының үлкеюі емдеуге кері әсер етеді. Егер бадамшалар өте үлкен және жұтқыншақ бадамшасы бар болса, дәрі-дәрмекпен уақыт жоғалту артық; дереу хирургиялық ем жасау қажет. Жұтқыншақ бадамшасы алынып, құлаққа желдету түтікшесі салынады. Желдету түтікшелері орта құлақты қалыпты газ концентрациясындағы ауамен желдетеді және орта құлақтағы қысымның атмосфералық мәнге жетуін қамтамасыз етеді. Орта құлақтағы сұйықтықтың жиналуы мен теріс қысымның туғызған есту қабілетінің төмендеуі жоюға көмектеседі. Бірақ мұны естен шығармау керек: мұндай балаларда түтікше шығарылғаннан кейін аурудың қайта қайталану мүмкіндігі бар. Қайталану жиілігіне әсер ететін басты фактор — науқастың жасы. Сонымен қатар Евстахий түтікшесінің қызметінің бұзылуы және жұтқыншақ бадамшасының толық алынбауы бұл қауіпті одан әрі арттырады. Желдету түтікшесі салынған балаларда құлақты судан қорғау ұсынылады. Түтікше уақыт-уақыт бітеліп, есту қабілетінің төмендеуіне әкелуі мүмкін. Кейде түтікше салынғаннан кейін пайда болатын қан кету де түтікшенің бітелуіне себеп болуы мүмкін. Бұл жағдайда дәрігеріңіз ұсынатын арнайы тамшыларды қолданып, құлақ кірін жұмсартып, алу керек. Түтікше тұрған кезде ағынды байқалса, не орта құлақ қабынуы қайталанған, не сырттан орта құлаққа инфекция жұққан. Өте сирек жағдайда түтікше орта құлаққа түсуі мүмкін. Бұл мәселеге ерекше назар аудару қажет. Желдету түтікшелерінің тұру мерзімі екі айдан екі жылға дейін өзгереді.