Аса терлеу (гипергидроз) себептері, белгілері және емдеу әдістері

Тер бездерінің шамадан тыс жұмыс істеуі болып табылатын және гипергидроз деп те аталатын аса терлеу, әртүрлі себептермен миынан бөлінетін көп мөлшердегі химиялық қоздырғыштың тер бездеріне жетуі арқылы пайда болады. Жалғыз терлеу — ағзаның жылуын реттеу үшін қажет физиологиялық құбылыс болғанымен, аса терлеу; ешбір себепсіз қолдарда, аяқтарда, қолтық астында немесе бас аймағында тамшылар түрінде көрінуі мүмкін. Бұл жағдайға қызарған бет те қосылуы мүмкін немесе бет қызаруы терлеусіз жалғыз да пайда болуы мүмкін.

Аса терлеу неге себеп болады?

Аса терлеу бастапқы (жергілікті) және екіншілік болып екіге бөлінеді. Бастапқы, яғни жергілікті терлеулер, сау адамда, астарында жатқан ешқандай ауруы болмай, себепсіз пайда болуы мүмкін. Кейбір жағдайларда; шамадан тыс стресс, алаңдаушылық немесе тым ащы және қышқыл тағамдар терлеуді туындатуы мүмкін.

Екіншілік гипергидроз көбінесе басқа аурулардың салдарынан болуы мүмкін. Бұл аурулардың негізгілері мыналар:

Қатерлі ісік

Қант диабеті

Қалқанша безінің ауруы

Жүрек жетіспеушілігі

Бүйрекүсті без аурулары

Өкпе ауруы

Паркинсон

Семіздік

Менопауза

Психологиялық бұзылулар

Аса терлеудің белгілері қандай?

Аса терлеудің белгілері қарқындылығына және күнделікті өмірге әсеріне қарай әртүрлі болады. Шағын көлемдегі белгілер кезеңдік түрде пайда болып, жоғалуы мүмкін. Алайда, аса терлеу ілгерілеген деңгейде болса, бұл жағдай күн ішінде мазалайтын көлемге жетуі мүмкін.

Аса терлеудің күнделікті өмірге әсерін мынадай түрде санамалауға болады:

Қолтық астыңыз немесе арқаңыз аса терлеуден сумен жуылғандай болып кетуі мүмкін.

Киімдеріңіз тер сіңіп суланып, оларды ауыстыру қажеттілігін сезуіңіз мүмкін.

Жаңақтарыңыздан немесе маңдайыңыздан моншақтай тер тамшылауы мүмкін.

Басқа жағынан, аса терлеу ағзада кейбір ауруларға да әкелуі мүмкін.

Терлейтін аймақтың ұзақ уақыт тозуы салдарынан қышыну немесе қабыну пайда болуы мүмкін.

Терлеу жалғыз өзі иіс шығармаса да, тер тамшылары ағзадағы бактериялармен бірікқенде иіс пайда болуына себеп болуы мүмкін.

Жарықтар, әжімдердің пайда болуы немесе теріде түс өзгерісі көрінуі мүмкін.

Аяқ табанындағы тері қабатының бөлшектенуі немесе әдеттен тыс жұмсақ болуы жағдайы орын алуы мүмкін.

Аса терлеуден ағзаның қай бөліктері көбірек зардап шегеді?

Аса терлеу жағдайында әдетте ағзаның әр аймағы зардап шегсе де, кейбір бөліктерде белгілер жиілеуі мүмкін. Олар:

Қолтық асты

Аяқ табандары

Бет аймағы (әсіресе ұрт пен маңдай)

Арқа

Жыныс аймағы

Қолдағы алақандар

Мойын

Қандай жағдайларда дәрігерге жүгіну керек?

Аса терлеу басқа негізгі аурулардың белгісі де болуы мүмкін. Сондықтан, төмендегі жағдайларды бастан кешіп жатсаңыз, ішкі аурулар немесе кеуде аурулары маманына жүгінуіңіз ұсынылады.

Аса терлеумен бірге дене салмағының төмендеуі

Әсіресе ұйықтаған кезде пайда болатын аса терлеу

Аса терлеумен бірге қызба, кеуде ауруы, тыныс алудың қиындауы немесе жүрек соғуы

Ұзақ уақыт бойы созылатын және себебі түсіндірілмейтін аса терлеу

Аса терлеуде диагноз қалай қойылады?

Ауруды диагностикалау дене тексеруі мен науқастың шағымдарын тыңдау арқылы жүзеге асады. Аса терлеу шағымымен ауруханаға жүгінген науқас; алдымен эндокринология, психиатрия және дерматология маманы тарапынан тексеріледі және қан талдауы сияқты әдістер арқылы астарында жатқан басқа ауру бар-жоғы зерттеледі. Егер осы бөлімдерде ұсынылған емдеулерден нәтиже алынбаса, бастапқы терлеуге сай емдеу нұсқалары науқасқа ұсынылады.

Аса терлеуді емдеу әдістері қандай?

Егер науқаста екіншілік терлеу болса, негізгі ауру емделуі тиіс. Бірақ, терлеу бастапқы, яғни жергілікті болған жағдайда емдеу нұсқалары төмендегідей болады:

Антиперспирантпен емдеу

Аса терлеу диагнозы қойылған науқастарға алдымен арнайы антиперспирант қолданылады. Антиперспиранттармен тер бездерінің шығар жолын жауып, терлеудің алдын алу мақсат етіледі. Бұл әдіс жеңіл ауырлықтағы терлеу шағымымен келген науқастар үшін тиімді болуы мүмкін, бірнеше сағат сияқты қысқа мерзімді шешімдер ұсынады.

Хирургиялық емдеу (ETS операциясы)

Аса терлеу ауруы үшін ең нақты шешім — Эндоскопиялық торакалдық симпатэктомия, яғни ETS операциясы. ETS операциясы; әсіресе қолтық асты, қол, аяқ және бет аймағында пайда болатын аса терлеу жағдайлары мен беттегі аса қызару мәселесін емдеуде таңдалады.

Операция жалпы анестезия астында жасалады. Операция барысында қолтық асты аймағынан екі кішкене кесінді жасалады. Кесінділердің біріне эндоскоп деп аталатын түтік тәрізді шағын құрал енгізіледі және ұшындағы жарық беретін камера арқылы терлеуге себепші болатын проблемалы жүйкелер анықталады. Басқа құрал көмегімен екінші кесіндіден енгізіліп, анықталған жүйкелерге клипс орналастырылады және бұл жүйкелер блокталады. Осылайша терлеу мәселесін жою мақсат етіледі.

Мүмкін болатын жанама әсер ретінде, кейбір жағдайларда ағзаның басқа бөлігінде терлеу байқалуы мүмкін. Бұл жағдай әдетте уақыт өте келе жоғалғанымен, өтпеген жағдайда кесілген жүйкеге екінші хирургиялық араласу жасалуы мүмкін.

ETS операциясы арқылы терлеуді емдеудегі табыс көрсеткіші, жасалған аймаққа байланысты өзгергенімен, шамамен 90 пайыз шамасында. Жүргізілген зерттеуге сәйкес, ETS операциясын жасатқан науқастардың 60 пайызында 12 жылдан кейін де терлеу шағымы байқалмайды.