Аллергиялық ринит (шөп қызбасы) дегеніміз не? Белгілері қандай?

Аллергиялық ринит, басқа атауы шөп қызбасы, аллергендерге қарсы дамитын реакция. Дамыған ағзалық реакциялармен бірге мұрын ішінде қабыну пайда болып, ісінеді. Бұл жағдай өзімен бірге әртүрлі белгілерді көрсетеді. Шөп қызбасы — күнделікті өмірге кері әсер ете алатын денсаулық мәселесі. Дәрілік емдеулер немесе әртүрлі шаралар арқылы ауруды жазуға немесе қайталану жиілігін азайтуға болады.

Аллергиялық ринит дегеніміз не?

Аллергиялық ринит халық арасында шөп қызбасы деп те аталатын, таралу жиілігі өте жоғары аллергиялық ауру. Ағзаның иммундық жүйесі қоздырғыш аллергенге қарсы дамытқан реакция. Саңырауқұлақ, әртүрлі ағаштар, шөп, майса тозаңдары т.б. сыртқы орта аллергендерінен қоздырылып дамиды. Әдетте маусымдық аллергия ретінде байқалады. Үйде бар жануар жүні мен үй шаңына қарсы болса, маусымдармен байланыссыз да дами алады. Аллергиялық ринит, науқастың байқалған белгілерінің қарқындылығына байланысты жеңіл немесе орташа ауыр болуы мүмкін.

Түрлері қандай?

Аллергиялық ринит әдетте жаз соңында және күзде басталады. Бірақ кейбір адамдарда қоздырғыш аллергенге байланысты жылдың кез келген маусымында да шөп қызбасы дамиды. Осыған сәйкес аллергиялық ринит түрлері: маусымдық және көп жылдық болып екіге бөлінеді.

Маусымдық аллергиялық: бұл түрдегі шөп қызбасында иммундық жүйе әдетте ауадағы саңырауқұлақ спораларынан немесе ағаштардан қоздырылады. Шөп пен жабайы шөптерде маусымға байланысты дамитын тозаңдар да шөп қызбасының дамуында рөл атқарады.

Көп жылдық: Көп жылдық аллергиялық ринитте адам жыл мезгілінің кез келгенінде аллергия белгілерін көрсете алады. Үй шаң кенелері, үй жануарының жүні немесе қабыршағы, тарақан немесе саңырауқұлақ себепті реакциялар дамиды. Кейбір жағдайларда жасырын тағамдық аллергиялар да көп жылдық ринитті қоздыруы мүмкін.

Аллергиялық ринит тұқым қуалай ма?

Аллергиялық ринит генетикалық жолмен берілуі мүмкін ауру. Әкесі мен анасында да аллергиялық ринит бар адамдарда ауру дамуы ықтималдығы артады.

Белгілері қандай?

Аллергиялық ринит белгілері әдетте суық тию белгілеріне ұқсас. Адамдардың гүл тозаңы, үй шаңы немесе жануарлар сияқты қоздырғыштарға ұшырауынан кейін аллергиялық ринит белгілері дамуы мүмкін. Ұшырағаннан кейін бірнеше минуттан соң дамитын белгілер төмендегідей тізіледі:

Түшкіру

Мұрын қышуы

Мұрын ағуы немесе бітелуі

Көздің қышуы, сулануы немесе қызаруы

Жөтел

Ауыз ішінің қышуы

Синуситпен байланысы

Аллергиялық ринит пен синусит бір-бірімен байланысты аурулар. Синусит — жедел немесе созылмалы түрде синустардың ішкі қабатында дамитын қабыну. Аллергиялық ринит мұрын бітелуіне себеп болады. Науқас аллергиялық реакция бере бастағанда мұрын ішінде қабыну пайда болып, ісінеді. Сондықтан аллергиялық ринитпен бірге синусит байқалу жиілігі өте жоғары.

Қалай диагноз қойылады?

Дәрігер жүргізетін тексеруде дәрігер науқасқа әртүрлі сұрақтар қояды. Науқастың анамнезі білінгеннен кейін клиникалық тексеruге көшеді. Бұл тексеруде науқаста демікпе немесе суық тию сияқты ауру бар-жоғы бағаланады. Ешқандай ауру анықталмаған жағдайда нақты аллергендерді анықтау мақсатында науқастан қан үлгісі алынып, зертханалық зерттеулер жүргізіледі. Иммуноглобулин E (IgE) тесті деп аталатын зерттеу арқылы қойылған диагноз расталуы мүмкін.

Аллергиялық ринит неден туындағанын білу үшін терідегі прик-тест жүргізіледі. Бұл тест арқылы білек немесе арқаға аллергендердің кішкентай үлгілері салынады. Теріге шаншылған кішкентай инелер арқылы аллергендердің тері бетінің астына енуі қамтамасыз етіледі. 15 немесе 30 минуттан соң теріде пайда болған бүдірлер бақыланып, науқастың неге аллергиялық реакция бергені анықталады.

Hisar Hospital Intercontinental ауруханаларында аллергиялық ринит диагнозы үшін қажетті барлық зерттеулерге орын берілген.

Емдеу нұсқалары қандай?

Шөп қызбасының белгілерін әртүрлі дәрілермен жеңілдетуге болады. Емдеу аясында антигистаминдік әсерлі таблеткаларға, көз тамшыларына, мұрын спрейлеріне және қажет жағдайда инъекцияларға жүгініледі. Антигистаминдік дәрілер ағзаның аллергиялық реакция беруіне себеп болатын гистаминді бұғаттай отырып, адамның аллергиялық реакция дамытуының алдын алады. Мұрын спрейі ретінде деконгестанттар қолданылады. Осылайша мұрын мен синустардың бітелуі жойылады. Кортикостероид туындысы мұрын спрейлері мұрын үшін қабынуды азайтып, белгілердің жеңілдеуіне ықпал етеді. Адамның байқатқан белгілеріне және белгілердің қарқындылығына қарай емдеу жоспары жасалады. Үнемі шөп қызбасы дамитын адам дәрігердің бақылауында алған алғашқы емнен кейін басқа аллергиялық шабуылдарда ұқсас емдеуді өзі де қолдана алады.

Дәрілік емдеулер немесе әртүрлі шаралар арқылы жазылатын және дамуы алдын алынатын бұл ауру үшін Hisar Hospital Intercontinental құлақ-мұрын-тамақ емдеу бөлімінен қолдау алуға болады.

Аллергиялық ринитен сақтану жолдары қандай?

Аллергиялық ринит қазіргі жағдайда толық емделетін ауру емес. Бірақ әртүрлі шаралар арқылы белгілерді жеңілдетуге немесе аллергиялық реакция дамыту жиілігін азайтуға болады. Осы аясында адамдарға беттеріне қол тигізуден, көздері мен мұрындарын үйкеуден аулақ болу ұсынылады.

Тозаң саны артатын көктем, жаз және ерте күз айларында ашық алаңдарда азырақ болу ұсынылады. Жастықтар мен матрастар үй шаң кенелеріне қарсы қаптамалармен оралуы мүмкін. Төсек жабдықтары үнемі желдетілуі мүмкін.

Жануарға қарсы аллергиясы бар және үйінде үй жануары бар адамдар жануарларын диванынан немесе төсегінен алыс ұстауы керек. Үй жануарларының жатын бөлмеге кіруі шектеліп, қабыршақ немесе жүнмен тығыз жанасудан аулақ болу қамтамасыз етіледі. Үй жануарларымен жанасқаннан кейін қолдарды жуу ұсынылады.

Ауадағы аллерген мөлшерін азайту үшін электр шаңсорғыштар немесе арнайы ауа тазарту сүзгілері қолданылуы мүмкін. Аллергиялық ринит әртүрлі асқынуларға себеп бола алатын ауру. Мұрын полиптерінің дамуын қоздырып, синустарда және мұрын өтпелерінде қалыпты емес сұйықтық қалталарының пайда болуына себеп болуы мүмкін. Синустардағы кілегейдің ағуын болдырмай, синусит дамуына әкелуі мүмкін. Ортаңғы құлақ инфекциясының дамуын қоздыруы мүмкін. Мұндай мәселелер әдетте дәрімен емделуі мүмкін, бірақ асқынулар ауыр немесе ұзаққа созылған жағдайда одан әрі араласуға жүгіну қажет болуы мүмкін. Аллергиялық ринит пен демікпе әдетте бірге байқалады. Гүл тозаңы немесе үй шаң кенелері сияқты аллергендер шөп қызбасы белгілерін қоздыра алатын сияқты, демікпенің белгілері мен симптомдарына да себеп болуы мүмкін. Мұндай жағдайларда дамыған демікпе аллергиялық демікпе деп аталады. Аллергиялық ринит әдетте тұқым қуалайтын ауру. Ата-анасында аллергиялық ринит байқалған адамдар да ұқсас аллергиялық реакциялар көрсетуі ықтимал. Генетикалық жолмен берілген шөп қызбасы әдетте балалық шақтан бастап байқалады. Жүргізілген зерттеулер тері аллергиясы немесе демікпесі бар адамдардың да аллергиялық ринит болу ықтималдығының жоғары екенін көрсетеді. Аллергиялық ринитті ең жылдам жолмен өткізудің алғашқы қадамы — аллергияны қоздыратын заттан аулақ болу. Соған қоса адамдардың денсаулық жағдайы қолайлы болса, антигистаминдік дәрілерді қолдану қажет. Мұрын спрейі арқылы ауа жолдарының ашылуы қамтамасыз етіліп, белгілер жеңілдетіледі. Кондиционер қондырғылары ауадағы бактериялар мен вирустарды таратып қана қоймай, аллергиялық әсер ете алатын заттарды да таратуы мүмкін. Бұл жағдай аллергиялық риниттің қоздырылуына әкеліп, адамдардың әртүрлі белгілер көрсетуіне себеп болады.

Аллергиялық ринит тұрақты түрде емделмегенімен, әртүрлі шаралар немесе емдеулер арқылы белгілерді жеңілдетуге немесе байқалу жиілігін азайтуға болады. Hisar Hospital Intercontinental ауруханаларына жүгіну арқылы аллергиялық ринитке қатысты дұрыс емдеу шараларына қол жеткізуге болады.