თამაშით თერაპია

თამაშით თერაპია

უძველესი დროიდან დღემდე თამაში ბავშვების ყველაზე მნიშვნელოვანი საქმე იყო. თამაშით ბავშვები სწავლობენ თანაგრძნობას, გაზიარებას, გრძნობების გამოხატვასა და საზღვრების დაწესებას. მოზრდილებს გრძნობების გამოხატვა არ უჭირთ, მაგრამ ბავშვებთან ასე არ არის. ბავშვები ვერ გამოხატავენ ბრაზს, სტრესს, გლოვას, ბედნიერებასა და სიყვარულს — ამ გრძნობებს თამაშით ასახავენ. ამიტომ თამაშით თერაპია ანალიტიკური ჩარევის მეთოდია, რომელიც თამაშის სამკურნალო ძალას იყენებს ბავშვებთან მიდგომის მოსანახად და მათი პრობლემების გადასაჭრელად.

რა არის თამაშით თერაპიის მიზანი?

მისი მიზანია ბავშვის პრობლემების გადაჭრა თამაშით თერაპიის მეთოდით. ამ პროცესში თერაპევტი თამაშით თერაპიის საშუალებით იკვლევს ბავშვის შინაგან სამყაროს და ეხმარება მას პრობლემების გამოვლენასა და მათთან პირისპირ შეხვედრაში. ასე ბავშვი თამაშით თერაპიის მეშვეობით პრობლემების დაძლევისკენ მიდის.

როდის არის საჭირო?

რა შემთხვევებში შეგიძლიათ მიმართოთ თამაშით თერაპიას?

თქვენს შვილს შეიძლება ჰქონდეს ქვემოთ ჩამოთვლილი სოციალური, ემოციური, ფსიქოლოგიური და კოგნიტიური პრობლემები. თუ ოჯახში საჭირო მიდგომების მიუხედავად მათ ვერ უმკლავდებით, 2–12 წლის ბავშვებისთვის შეგიძლიათ მიმართოთ თამაშით თერაპიას.

• თუ თქვენს შვილს საკუთარ თავთან დაკავშირებული პრობლემები აქვს

• თუ თქვენს შვილს ქცევითი პრობლემები აქვს

• თუ თქვენს შვილს ურთიერთობის პრობლემები აქვს

• თუ თქვენს შვილს მეტყველების პრობლემები აქვს

• თუ თქვენს შვილს ძილის პრობლემები აქვს

• თუ თქვენს შვილს კვების პრობლემები აქვს

თუ თქვენს შვილს საკუთარ თავთან დაკავშირებული პრობლემები აქვს

• ბავშვებში, რომლებიც ოჯახსა და მეგობრებს შორის უარყოფით სიტუაციასთან შეხვედრისას ადვილად ნაწყენდებიან და ოჯახს გამუდმებით ემოციურ ყურადღებას სთხოვენ სიტყვებით „გამებუტე“, შეინიშნება „ზედმეტად მგრძნობიარე“ ქცევა და საჭიროა თამაშით თერაპია.

• ბავშვებში, რომლებიც მეგობრების ჯგუფში შესვლისას მორცხვობენ, ახალ გარემოში უკანა პლანზე რჩებიან და აკვირდებიან, ოჯახის უფროსებთან ან საზოგადოებაში მოზრდილებთან საუბრისას იბნევიან, სკოლაში შარდს ვერ იკავებენ, რადგან მასწავლებლისთვის ნებართვის თხოვნა რცხვენიათ, და ცოტა მეგობარი ჰყავთ, რადგან მეგობრობის დამყარება უჭირთ, შეინიშნება „თავდაჯერებულობის ნაკლებობა“ და საჭიროა თამაშით თერაპია.

• ბავშვებში, რომლებსაც ტანსაცმლის ჩაცმა არ სურთ, რადგან არ მოსწონთ, და ბავშვებში, რომლებიც საკუთარ თავში გამუდმებით ნაკლს პოულობენ, შეინიშნება „საკუთარი თავის არმოწონება“ და საჭიროა თამაშით თერაპია.

2. თუ თქვენს შვილს ქცევითი პრობლემები აქვს

• ბავშვებში, რომლებსაც გამუდმებით სჭირდებათ დედა, მას საჭმლის მომზადებისასაც არ შორდებიან, სახლში მუდამ მის გვერდით თამაშობენ, საზოგადოებაში მისგან არ შორდებიან და დედასთან მიჯაჭვულობის პრობლემები აქვთ, შეინიშნება „დედაზე ზედმეტი მიჯაჭვულობა“ და საჭიროა თამაშით თერაპია.

• ბავშვებში, რომლებიც გამუდმებით მოძრაობენ, ერთ ადგილზე ვერ ჩერდებიან და იმპულსურ ქცევას ავლენენ, ოჯახი ხშირად აფრთხილებს (გაჩერდი, ნუ ხტები, ნუ აკეთებ) და მათზე უჩივიან, რომ სკოლაშიც და სახლშიც გამუდმებით მოძრაობენ და ერთ ადგილზე ვერ ჩერდებიან, შეინიშნება „ჰიპერაქტიურობა“ და საჭიროა თამაშით თერაპია.

• ბავშვებში, რომლებიც ჩვილობიდან ვერ უშვებენ ხელიდან საბანს, დათუნიის ან სათამაშოს გარეშე ვერ იძინებენ და ვერ შორდებიან იმ ნივთებს, რომლებიც მათი მფარველი ჰგონიათ, შეინიშნება „ნივთზე დამოკიდებულება“ და საჭიროა თამაშით თერაპია.

• ბავშვებში, რომლებიც მეგობრებთან თამაშისას უნებლიედაც კი ავნებენ სხვებს, სახლში გამუდმებით გაღიზიანებულები არიან ან უცებ ამტვრევენ რამეს, შეგნებულად თუ შეუგნებლად აზიანებენ სახლის ნივთებს და საკუთარ თავს ავნებენ, შეინიშნება „საკუთარი ქცევის კონტროლის უუნარობა“ და საჭიროა თამაშით თერაპია.

• ბავშვებში, რომლებიც სტრესის ან მოწყენილობის დროს ტანსაცმლის სახელოებს კბენენ, საყელოს იმდენად კბენენ, რომ ხევენ, და სავარძლებსა და სკამებს ღრღნიან, შეინიშნება „ნივთების ღრღნა და ჭამა“ და საჭიროა თამაშით თერაპია.

• ბავშვებში, რომლებიც ძილში, ფილმის ყურებისას ან ტირილის დროს თითს წოვენ და მუდმივი წოვის გამო თითის ფორმა ეცვლებათ, შეინიშნება „თითის წოვა“ და საჭიროა თამაშით თერაპია.

• ბავშვებში, რომლებიც არანაირ წესს არ იცავენ და საზღვრებს არღვევენ, ოჯახს არ უჯერებენ და ამიტომ გამუდმებით დასჯა უწევთ, და უჭირთ სახლში, სტუმრად და სკოლაში წესების დაცვა, შეინიშნება „საზღვრებისა და წესების არქონა“ და საჭიროა თამაშით თერაპია.

• ბავშვებში, რომლებიც მშობლებს ან და-ძმებს ურტყამენ, სტრესის დროს მაშინვე ყვირიან და თავს ესხმიან, მეგობრებს ბრაზით პასუხობენ და ჩაგრავენ, შეინიშნება „აგრესიულობა“ და საჭიროა თამაშით თერაპია.

• ბავშვებში, რომლებიც ასაკის შესაბამის დავალებებსა და მოვალეობებს არ ასრულებენ, სათამაშოებს არ ალაგებენ და ოჯახურ მოვალეობებს არ ასრულებენ, შეინიშნება „უპასუხისმგებლობა“ და საჭიროა თამაშით თერაპია.

• ბავშვებში, რომლებსაც ტელევიზორს, პლანშეტს და ტელეფონს არასოდეს შორდებიან, გამუდმებით სურთ კომპიუტერული თამაშების თამაში, პლანშეტს ხელიდან არ უშვებენ და ოჯახზე ბრაზობენ, როცა მას სთხოვენ, შეინიშნება „ტექნოლოგიებზე დამოკიდებულება“ და საჭიროა თამაშით თერაპია.

• ბავშვებში, რომლებიც სტრესის დროს, გამოცდის შედეგების გამოცხადებისას ან ფილმის ყურებისას, ასევე აღელვებისას ან შიშისას უცებ ფრჩხილებს იკვნეტენ, შეინიშნება „ფრჩხილების კვნეტა“ და საჭიროა თამაშით თერაპია.

• 3 წლისა და უფროსი ასაკის ბავშვებში, რომლებიც ჯერ კიდევ შარდს ვერ იკავებენ, დილით გამუდმებით სველები იღვიძებენ, შემოწმების მიუხედავად ხშირად შარდს ვერ იკავებენ და ჩვეულებრივ საზოგადოებრივ გარემოში (სკოლა, ეზო, პარკი) შარდს ვერ იკავებენ, შეინიშნება „ტუალეტის პრობლემები“ და საჭიროა თამაშით თერაპია.

• ბავშვებში, რომლებსაც ტირილისას ჩვეულებრივ სუნთქვა ეკვრით, ყველა სიტუაციაში, რომელსაც პრობლემად აღიქვამენ, ტირიან და გამუდმებით სუნთქვა ეკვრით, შეინიშნება „ტირილის შეტევები“ და საჭიროა თამაშით თერაპია.

• ბავშვებში, რომლებიც ჩვეულებრივ და-ძმას ეჩხუბებიან, ყოველ ურთიერთობაში ბრაზდებიან და უხეშ სიტყვებს იყენებენ, ამბობენ, რომ და-ძმა არ უყვართ და არ უნდათ, და მშობლებს გამუდმებით ეჭვიანობით ეკითხებიან „ჩვენგან ვინ უფრო გიყვარს?“, შეინიშნება „და-ძმებს შორის ეჭვიანობა“ და საჭიროა თამაშით თერაპია.

• ბავშვებში, რომლებსაც შიშის გამო მარტო ვერ სძინავთ, დაძინებისას გამუდმებით მშობლებს იძახებენ და სიბნელეში ტუალეტში ან სხვაგან წასვლა უჭირთ, შეინიშნება „შიშები“  და საჭიროა თამაშით თერაპია.

3. თუ თქვენს შვილს ურთიერთობის პრობლემები აქვს

• ბავშვებში, რომლებიც სახლის წესებს და მშობლებს არ უჯერებენ, ოჯახს საერთოდ არ უსმენენ და ქცევით გამუდმებით დასჯისკენ უბიძგებენ, მშობლებს ურტყამენ ან უყვირიან და მშობლების გადაწყვეტილებებზე ყვირიან და ტირიან, შეინიშნება „მშობლების მიმართ რეაქცია“ და საჭიროა თამაშით თერაპია.

4. თუ თქვენს შვილს მეტყველების პრობლემები აქვს

• ბავშვებში, რომლებიც ლაპარაკისას ენას ებმიან, გამუდმებით იმეორებენ სიტყვებს, ასაკის შესაბამისად ვერ წარმოთქვამენ სიტყვებს ან ბავშვურად ლაპარაკობენ, შეინიშნება „მეტყველების პრობლემები“ და საჭიროა თამაშით თერაპია.

5. თუ თქვენს შვილს ძილის პრობლემები აქვს

ბავშვებში, რომლებსაც ჩაძინება უჭირთ, სტრესის ან ძილის პრობლემების გამო გამუდმებით კბილებს აკრაჭუნებენ, ღამით ხშირად კოშმარებისგან იღვიძებენ და ჯანსაღად ვერ იძინებენ, შეინიშნება „ძილის პრობლემები“ და საჭიროა თამაშით თერაპია.

6. თუ თქვენს შვილს კვების პრობლემები აქვს

ბავშვებში, რომლებიც საჭმელს საათობით პირში იჭერენ, საერთოდ არ ჭამენ ან უკიდურესად პრეტენზიულები არიან, გამუდმებით ამბობენ, რომ შიათ და ზედმეტს ჭამენ, ჭამისას გული ერევათ, ჭამა რომ უჭირთ, ღებინებას იწვევენ ან ოჯახის ზეწოლით ძალით ჭამენ, შეინიშნება „კვების პრობლემები“ და საჭიროა თამაშით თერაპია.

ნუთუ ბავშვებს სახლში თამაში არ შეუძლიათ?

რატომ თამაშით თერაპია?

შეიძლება გაიფიქროთ: „ჩემი შვილი ყოველდღე თამაშობს სახლში, უამრავი სათამაშო ვუყიდეთ — ნუთუ მათით პრობლემას ვერ მოვაგვარებ? აუცილებლად უნდა მივიდეთ თამაშით თერაპიაზე?“ თქვენი სახლები ჩვეულებრივ სავსეა სათამაშოებით, რომლებიც ბავშვებს ართობს და მოსწონთ. შეიძლება იყოს საგანმანათლებლო სათამაშოებიც იმ განვითარების სფეროების მიხედვით, რომელთა მხარდაჭერაც გვინდა.

თამაშით თერაპიაში შერჩეულ სათამაშოებს თერაპიული მნიშვნელობა აქვს. თამაშით თერაპიის ოთახი მოწყობილია სპეციალური სათამაშოებით, რომლებითაც ბავშვს შეუძლია გრძნობების ასახვა, და განსხვავდება ბავშვის ოთახისგან. ამ ოთახში თერაპევტი სეანსებს ბავშვის მიერ გამოვლენილი პრობლემის მიხედვით აგებს და იწყებს ბავშვის შესწავლას, პრობლემების გამოვლენასა და გადაჭრას. ამიტომ თამაშით თერაპია ამ სფეროში მომზადებული სპეციალისტის თანხლებით უნდა მიმდინარეობდეს.