სპერმიოგრამა (სპერმის ტესტი): რა არის და რა უნდა გავითვალისწინოთ?
სემენის ანალიზის სახელითაც ცნობილი სპერმიოგრამა არის ლაბორატორიული ტესტი, რომელიც აფასებს სპერმის რაოდენობას, ხარისხსა და მობილურობას. ეს არის ფართოდ გამოყენებული ტესტი მამაკაცის ნაყოფიერების შესაფასებლად. ტესტი ტარდება მამაკაცისგან სემენის ნიმუშის აღებით და შემდეგ მიკროსკოპის ქვეშ ანალიზით. სპერმიოგრამის შედეგებმა შეიძლება მოგვაწოდოს ინფორმაცია სპერმატოზოიდების რაოდენობის, მობილურობის (მოძრაობის), მორფოლოგიის (ფორმის) და სიცოცხლისუნარიანობის (გადარჩენის უნარის) შესახებ.
რა არის სპერმიოგრამა?
ნორმალური სპერმიოგრამა აჩვენებს სპერმატოზოიდების მაღალ კონცენტრაციას, რომელთა უმეტესობა მობილურია და ნორმალური მორფოლოგია აქვს. თუმცა, თუ სპერმიოგრამის შედეგები არანორმალურია, შეიძლება მიუთითებდეს მამაკაცის ნაყოფიერებასთან დაკავშირებულ პრობლემაზე. არსებობს მრავალი ფაქტორი, მათ შორის ინფექციები, გარემოს ტოქსინები და ზოგიერთი მედიკამენტი, რომლებმაც შეიძლება გავლენა მოახდინონ სპერმის ხარისხზე. თუ თქვენ გაქვთ შეშფოთება თქვენს ნაყოფიერებასთან დაკავშირებით, უნდა ისაუბროთ თქვენს ექიმთან სპერმიოგრამის ჩატარების შესახებ.
სპერმიოგრამის (სემენის ანალიზის) დროს სპერმატოზოიდების შემდეგ მახასიათებლებს ამოწმებენ:
სპერმატოზოიდების კონცენტრაცია: მილილიტრ სემენურ სითხეში არსებული სპერმატოზოიდების რაოდენობა
მობილურობა: წინ მიმავალი მოძრაობის მქონე სპერმატოზოიდების პროცენტი
მორფოლოგია: ნორმალური ფორმის მქონე სპერმატოზოიდების პროცენტი
სიცოცხლისუნარიანობა: ცოცხალი სპერმატოზოიდების პროცენტი
როგორ ტარდება სპერმიოგრამის ტესტი?
სპერმიოგრამის ტესტისთვის მამაკაცმა უნდა მისცეს სემენის ნიმუში. სემენის ნიმუში შეიძლება აღებულ იქნას სტერილურ ჭურჭელში მასტურბაციის გზით. კარგი სპერმიოგრამის შედეგის მისაღებად აუცილებელია შემდეგის გათვალისწინება:
ტესტამდე მინიმუმ ორი დღით ადრე სქესობრივი აქტისგან თავის შეკავება
სემენის ნიმუშის აღებისას არ გამოიყენოთ საცხებელი საშუალებები და პრეზერვატივი
სემენის ნიმუშის აღების შემდეგ როაც შეიძლება მალე მიიტანეთ ლაბორატორიაში
სემენის ნიმუში ანალიზამდე შეინახეთ ოთახის ტემპერატურაზე.
სემენის (სპერმის) ნიმუშის აღების შემდეგ იგი მიკროსკოპის ქვეშ ანალიზდება. ემბრიოლოგი ანალიზის დროს ამოწმებს:
სპერმატოზოიდების კონცენტრაციას (მილილიტრ სემენურ სითხეში არსებული სპერმატოზოიდების რაოდენობა): ნორმალური სპერმატოზოიდების კონცენტრაცია არის მინიმუმ 15 მილიონი მილილიტრში.
მობილურობა: წინ მიმავალი მოძრაობის მქონე სპერმატოზოიდების პროცენტი. ნორმალური მობილურობის მაჩვენებელი არის მინიმუმ 50%.
მორფოლოგია: ნორმალური ფორმის მქონე სპერმატოზოიდების პროცენტი. ნორმალური მორფოლოგიის მაჩვენებელი არის მინიმუმ 40%.
სიცოცხლისუნარიანობა: ცოცხალი სპერმატოზოიდების პროცენტი. ნორმალური სიცოცხლისუნარიანობის მაჩვენებელი არის მინიმუმ 70%.
სპერმიოგრამის შედეგების მიხედვით შესაძლებელია რიგი მამაკაცის ნაყოფიერების პრობლემების გამოვლენა, მათ შორის:
აზოოსპერმია: სემენში სპერმატოზოიდების არარსებობა.
ოლიგოსპერმია: სპერმატოზოიდების დაბალი რაოდენობა.
ასთენოსპერმია: სპერმატოზოიდების შემცირებული მობილურობა.
ტერატოსპერმია: არანორმალური მორფოლოგიის მქონე სპერმატოზოიდების გაზრდილი რაოდენობა.
თუ თქვენ გაქვთ არანორმალური სპერმიოგრამის შედეგები, ეს არ ნიშნავს, რომ თქვენ უნაყოფო ხართ. არსებობს რიგი მკურნალობის მეთოდები, რომლებიც შეიძლება დაგეხმაროთ სპერმის ხარისხის გაუმჯობესებასა და ორსულობის შანსების გაზრდაში.
ტესტი, როგორც წესი, ტარდება ექიმის კაბინეტში ან უნაყოფობის კლინიკაში. ტესტის შედეგები, როგორც წესი, რამდენიმე დღეში მზად არის. ტესტის ღირებულება დამოკიდებულია ადგილმდებარეობაზე და ჩასატარებელი ტესტის ტიპზე.
ტესტის შედეგების სანდოობა პირდაპირ კავშირშია ემბრიოლოგის გამოცდილებასთან, ამიტომ დიაგნოსტიკურ პროცესში სასარგებლო იქნება ამ სფეროში სპეციალიზებულ ცენტრებს მივმართოთ.
ვის უნდა ჩაუტარდეს სპერმიოგრამის ტესტი?
ვახსენეთ, რომ სპერმიოგრამა, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც სემენის ანალიზი, არის ლაბორატორიული ტესტი, რომელიც აფასებს სპერმის რაოდენობას, ხარისხსა და მობილურობას. ეს არის ფართოდ გამოყენებული ტესტი მამაკაცის ნაყოფიერების შესაფასებლად. სპერმიოგრამის ტესტი შეიძლება დასჭირდეთ, მაგალითად, შემდეგ პირებს:
წყვილებს, რომლებიც ერთ წელზე მეტ ხანს ცდილობენ ორსულობას, მაგრამ წარმატებას ვერ აღწევენ.
მამაკაცებს, რომლებსაც ჩაუტარდათ ვაზექტომია და განიხილავენ მის შექცევას.
მამაკაცებს, რომლებიც ექვემდებარებიან სპერმატოზოიდების ხარისხზე მოქმედ გარემოს ტოქსინებს, მაგალითად პესტიციდებსა და ტყვიას.
მამაკაცებს, რომლებსაც აქვთ სათესლე ჯირკვლის კიბოს ანამნეზი ან სხვა დაავადებები, რომლებმაც შეიძლება გავლენა მოახდინოს სპერმატოზოიდების წარმოქმნაზე.
მამაკაცებს, რომლებიც იღებენ მედიკამენტებს, რომლებმაც შეიძლება გავლენა მოახდინონ სპერმის ხარისხზე, მაგალითად ქიმიოთერაპიას ან რადიაციულ თერაპიას.
რა უნდა გავითვალისწინოთ სპერმიოგრამის ტესტის დროს?
სპერმიოგრამის ტესტის დროს რამდენიმე საკითხია გასათვალისწინებელი. ესენია:
დრო: სემენის ნიმუში უნდა აიღოთ ორდღიანი თავშეკავების პერიოდის შემდეგ. ეს უზრუნველყოფს სპერმატოზოიდების რაოდენობის სისწორეს.
აღების მეთოდი: სემენის ნიმუში უნდა აიღოთ სტერილურ ჭურჭელში. ეს თავიდან აგცილებთ ნიმუშის დაბინძურებას.
ტრანსპორტირება: სემენის ნიმუში აღების შემდეგ უნდა გადაიტანოთ ლაბორატორიაში რაც შეიძლება მალე. ეს თავიდან აგცილებთ სპერმატოზოიდების დაღუპვას.
შენახვა: სემენის ნიმუში ანალიზამდე უნდა შეინახოთ ოთახის ტემპერატურაზე.
თუ ამ ფაქტორებიდან რომელიმე გათვალისწინებული არ იქნება, ამან შეიძლება გავლენა მოახდინოს სპერმიოგრამის ტესტის შედეგებზე. ეს შეიძლება გამოიწვიოს მცდარი შედეგები და ნაყოფიერების პრობლემის არასწორი დიაგნოზი.
სპერმიოგრამის ჩატარებამდე გასათვალისწინებელი ზოგიერთი დამატებითი საკითხია:
ისაუბრეთ თქვენს ექიმთან თქვენს მიერ მიღებულ მედიკამენტებზე. ზოგიერთმა მედიკამენტმა შეიძლება გავლენა მოახდინოს სპერმის ხარისხზე.
თუ გაქვთ რაიმე შეკითხვა სპერმიოგრამის ტესტთან დაკავშირებით, ისაუბრეთ თქვენს ექიმთან.
სპერმიოგრამა მამაკაცის ნაყოფიერების შესაფასებლად ღირებული ინსტრუმენტია. ზემოთ მოცემული რეკომენდაციების დაცვით შეგიძლიათ დაგეხმაროთ იმის უზრუნველყოფაში, რომ ტესტის შედეგები იყოს სწორი და მიიღოთ რაც შეიძლება ოპტიმალური მზრუნველობა.
რა ფაქტორები მოქმედებს სპერმიოგრამის ტესტის შედეგებზე უარყოფითად?
არსებობს რიგი ფაქტორებისა, რომლებმაც შეიძლება უარყოფითად იმოქმედონ სპერმიოგრამის ტესტის შედეგებზე. ესენია:
სემენის ნიმუშის არასწორად აღება: სემენის ნიმუში უნდა აიღოთ სტერილურ ჭურჭელში და აღების შემდეგ რაც შეიძლება მალე მიიტანოთ ლაბორატორიაში. თუ ნიმუში არასწორად იქნება აღებული, იგი შეიძლება დაბინძურდეს ან სპერმატოზოიდები ანალიზამდე დაიღუპოს.
სემენის ნიმუშის არასათანადო შენახვა: სემენის ნიმუში ანალიზამდე უნდა შეინახოთ ოთახის ტემპერატურაზე. თუ ნიმუში ძალიან ცივ ან ძალიან ცხელ გარემოში შეინახება, მან შეიძლება დააზიანოს სპერმატოზოიდები.
წინასწარ არსებული სამედიცინო მდგომარეობები: ზოგიერთმა სამედიცინო მდგომარეობამ, მაგალითად ვარიკოცელემ, შეიძლება გავლენა მოახდინოს სპერმატოზოიდების წარმოქმნასა და მობილურობაზე. თუ თქვენ გაქვთ წინასწარ არსებული რაიმე სამედიცინო მდგომარეობა, დარწმუნდით, რომ ამის შესახებ სპერმიოგრამის ტესტის ჩატარებამდე აცნობეთ თქვენს ექიმს.
ზოგიერთი მედიკამენტი: ზოგიერთმა მედიკამენტმა, მაგალითად ქიმიოთერაპიამ და რადიაციულმა თერაპიამ, შეიძლება გავლენა მოახდინოს სპერმატოზოიდების წარმოქმნასა და მობილურობაზე. თუ იღებთ რაიმე მედიკამენტს, დარწმუნდით, რომ ამის შესახებ სპერმიოგრამის ტესტის ჩატარებამდე აცნობეთ თქვენს ექიმს.
გარემოს ტოქსინებთან კონტაქტი: გარემოს ტოქსინებთან, მაგალითად პესტიციდებთან და ტყვიასთან კონტაქტმა შეიძლება გავლენა მოახდინოს სპერმატოზოიდების წარმოქმნასა და მობილურობაზე. თუ გარემოს ტოქსინებთან კონტაქტი გქონდათ, დარწმუნდით, რომ ამის შესახებ სპერმიოგრამის ტესტის ჩატარებამდე აცნობეთ თქვენს ექიმს.
თუ თქვენ გაქვთ ზემოთ ჩამოთვლილი ფაქტორებიდან რომელიმე, მნიშვნელოვანია, რომ სპერმიოგრამის ტესტის ჩატარებამდე ისაუბროთ თქვენს ექიმთან. ექიმი დაგეხმარებათ იმის გაგებაში, თუ როგორ შეიძლება ამ ფაქტორებმა იმოქმედონ ტესტის შედეგებზე და შემოგთავაზებთ სპერმის ხარისხის გაუმჯობესების გზებს.
ხშირად დასმული კითხვები
სპერმიოგრამის საჭიროება დამოკიდებულია მთელ რიგ ფაქტორებზე, მათ შორის მამაკაცის ასაკზე, სამედიცინო ისტორიასა და ნაყოფიერების მიზნებზე, ამიტომ ამ კითხვაზე ზუსტი პასუხი არ არსებობს. თუმცა, ზოგადად, რუტინული სპერმიოგრამა არ არის რეკომენდებული 35 წლამდე ასაკის იმ მამაკაცებისთვის, რომლებსაც ნაყოფიერების არანაირი პრობლემა არ აქვთ.
თუმცა, 35 წელზე უფროს ასაკში მყოფი ან ნაყოფიერების პრობლემების ანამნეზის მქონე მამაკაცებისთვის სპერმიოგრამა შეიძლება იყოს რეკომენდებული, როგორც ნაყოფიერების ყოვლისმომცველი შეფასების ნაწილი. ეს განპირობებულია იმით, რომ სპერმის ხარისხი ასაკთან ერთად შეიძლება დაქვეითდეს, ხოლო სპერმიოგრამა ეხმარება მამაკაცის ნაყოფიერებაზე მოქმედი შესაძლო პრობლემების დადგენაში.
სპერმიოგრამის შედეგები ასევე შეიძლება გამოყენებულ იქნას კონკრეტული მედიკამენტების ან მკურნალობის გავლენის მონიტორინგისთვის სპერმის ხარისხზე. მაგალითად, ქიმიოთერაპიამ და რადიაციულმა თერაპიამ შეიძლება დააზიანოს სპერმატოზოიდები, და სპერმიოგრამა შეიძლება გამოყენებულ იქნას ამ მკურნალობის გავლენის შესაფასებლად მამაკაცის ნაყოფიერებაზე.
თუ განიხილავთ სპერმიოგრამის ჩატარებას, მნიშვნელოვანია, ისაუბროთ თქვენს ექიმთან ტესტის სარგებელსა და რისკებზე. ექიმი დაგეხმარებათ იმის გადაწყვეტაში, შესაბამისია თუ არა სპერმიოგრამა თქვენთვის, და მოგაწვდით მეტ ინფორმაციას ტესტისა და მისი შედეგების შესახებ. ჯანმრთელ მამაკაცებს, რომლებსაც უნაყოფობის პრობლემა არ აქვთ, სპერმიოგრამის ჩატარების ვალდებულება არ აქვთ. სპერმიოგრამის საჭიროებაზე მიუთითებენ შემდეგი ფაქტორები:
უნაყოფობის ანამნეზი. თუ თქვენ და თქვენი პარტნიორი ერთ წელზე მეტ ხანს ცდილობთ ორსულობას წარმატების გარეშე, შეიძლება რეკომენდებული იყოს სპერმიოგრამა.
ვარიკოცელე არის ვარიკოზული ვენა სკროტუმში, რომელსაც შეუძლია გავლენა მოახდინოს სპერმატოზოიდების წარმოქმნაზე.
სათესლე ჯირკვლის კიბო. სათესლე ჯირკვლის კიბოს მკურნალობამ, მაგალითად ოპერაციამ ან ქიმიოთერაპიამ, შეიძლება დააზიანოს სპერმატოზოიდები.
გარემოს ტოქსინებთან კონტაქტი. ზოგიერთ გარემოს ტოქსინთან, მაგალითად პესტიციდებთან და ტყვიასთან კონტაქტმა შეიძლება გავლენა მოახდინოს სპერმატოზოიდების წარმოქმნაზე.
ზოგიერთი მედიკამენტი. ზოგიერთმა მედიკამენტმა, მაგალითად ქიმიოთერაპიამ და რადიაციულმა თერაპიამ, შეიძლება გავლენა მოახდინოს სპერმატოზოიდების წარმოქმნაზე.
სპერმიოგრამა მამაკაცის ნაყოფიერების შესახებ ღირებულ ინფორმაციას იძლევა, თუმცა ის საბოლოო დიაგნოსტიკური ტესტი არ არის. სპერმიოგრამამ შეიძლება გამოავლინოს სპერმის ხარისხთან დაკავშირებული პოტენციური პრობლემები, მაგრამ ყოველთვის ვერ დაადგენს ამ პრობლემების მიზეზს. ზოგიერთ შემთხვევაში, ზუსტი დიაგნოზის დასადგენად შეიძლება საჭირო გახდეს დამატებითი კვლევების ჩატარება.
მაგალითად, თუ მამაკაცის სპერმატოზოიდების რაოდენობა დაბალია, ექიმმა შეიძლება დამატებითი კვლევები დანიშნოს, რათა გამორიცხოს ისეთი ფონური სამედიცინო მდგომარეობები, როგორებიცაა ვარიკოცელე ან სათესლე ჯირკვლის კიბო. თუ მამაკაცის სპერმატოზოიდების მობილურობა სუსტია, ექიმმა შეიძლება შემოგთავაზოთ ცხოვრების წესის ცვლილებები, მაგალითად მოწევის შეწყვეტა ან წონაში დაკლება, ან მკურნალობა მედიკამენტებით ან დამხმარე რეპროდუქციული ტექნოლოგიებით.
სპერმიოგრამის ცუდი შედეგის შემთხვევაში გამოყენებული პროცედურა დამოკიდებულია ტესტის კონკრეტულ შედეგებზე. სპერმიოგრამის ტესტის ჩატარებამდე 2 დღის განმავლობაში დაიცავით სქესობრივი თავშეკავება. სემენის ნიმუში აიღეთ სუფთა ჭურჭელში და დაუყოვნებლივ მიიტანეთ ლაბორატორიაში. სემენის ნიმუში არ უნდა დატოვოთ ძალიან ცხელ ან ცივ გარემოში. სემენის ნიმუშის მიცემამდე დეტალურად აცნობეთ თქვენს ექიმს თქვენს სამედიცინო მდგომარეობაზე. ზოგადად, სპერმატოზოიდების ხარისხის გასაუმჯობესებლად თქვენმა ექიმმა შეიძლება შემოგთავაზოთ:
ცხოვრების წესის ცვლილებები. ეს შეიძლება მოიცავდეს მოწევის შეწყვეტას, წონაში დაკლებას, ჯანსაღ კვებასა და რეგულარულ ვარჯიშს.
მედიკამენტების მიღება. არსებობს მრავალი მედიკამენტი, რომელიც შეიძლება გამოყენებულ იქნას სპერმის ხარისხის გასაუმჯობესებლად. ამ მედიკამენტებს, როგორც წესი, ექიმი გიწერთ.
დამხმარე რეპროდუქციული ტექნოლოგიების გამოყენება. დამხმარე რეპროდუქციული ტექნოლოგიები არის პროცედურები, რომლებმაც შეიძლება დაეხმარონ წყვილებს ორსულობაში, მაშინაც კი, როდესაც მამაკაცის სპერმის ხარისხი დაბალია. დამხმარე რეპროდუქციულ მეთოდებად გამოიყენება ექსტრაკორპორალური განაყოფიერება (IVF) და ინტრაციტოპლაზმური სპერმატოზოიდის ინექცია (ICSI).
სპერმის ხარისხის გასაუმჯობესებლად შეგიძლიათ:
თავი აარიდოთ სითბოს ზემოქმედებას. სითბომ შეიძლება დააზიანოს სპერმატოზოიდები, ამიტომ მნიშვნელოვანია, თავი აარიდოთ ცხელ აბაზანებში ან საუნაში ჯდომას, მჭიდრო ტანსაცმლის ტარებას და ცხელ გარემოში მუშაობას.
ატარეთ თავისუფალი ტანსაცმელი. მჭიდრო ტანსაცმელმა შეიძლება გაზარდოს სკროტუმის ტემპერატურა, რაც შეიძლება დააზიანოს სპერმატოზოიდები.
დაიწყეთ რეგულარული ვარჯიში. ვარჯიშმა შეიძლება გააუმჯობესოს სპერმის ხარისხი, რადგან ის ზრდის სისხლის მიმოქცევას სათესლე ჯირკვლებისკენ.
თავი აარიდეთ ალკოჰოლსა და narkotიკებს. ალკოჰოლმა და ნარკოტიკებმა შეიძლება დააზიანოს სპერმატოზოიდები, ამიტომ მნიშვნელოვანია, თავი აარიდოთ მათ, თუ ორსულობას ცდილობთ.
საკმარისად ეძინოთ. ძილი მნიშვნელოვანია ზოგადი ჯანმრთელობისთვის, მათ შორის სპერმის ჯანმრთელობისთვისაც.
სპერმიოგრამის ტესტი შეიძლება ჩატარდეს სხვადასხვა დაწესებულებაში, მათ შორის:
უროლოგიურ კლინიკებში: უროლოგიური კლინიკები სპეციალიზირდებიან მამაკაცის რეპროდუქციული ჯანმრთელობის პრობლემების დიაგნოსტიკასა და მკურნალობაში.
ნაყოფიერების (უნაყოფობის) კლინიკებში: ნაყოფიერების კლინიკები სპეციალიზირდებიან წყვილების ორსულობაში დახმარებაში.
საავადმყოფოებში: ზოგიერთ საავადმყოფოში არსებობს ლაბორატორიები, რომლებიც სპერმიოგრამის ტესტს ატარებენ.
მნიშვნელოვანია, აირჩიოთ დაწესებულება, რომელსაც ჰყავს კვალიფიციური პერსონალი და იყენებს თანამედროვე აღჭურვილობას. ტესტის შედეგებზე შეიძლება გავლენა მოახდინოს ლაბორატორიის ხარისხმა, ამიტომ მნიშვნელოვანია, აირჩიოთ სანდო დაწესებულება. ბევრ პაციენტს ნაყოფიერებასთან დაკავშირებულ სამედიცინო მომსახურებაში შეიძლება ჰქონდეს დისკომფორტი ექიმის სქესთან დაკავშირებით. ამ შემთხვევაში, საავადმყოფოში ვიზიტის დაჯავშნისას შეგიძლიათ აირჩიოთ ისეთი დაწესებულება, სადაც მუშაობენ როგორც მამრობითი, ისე მდედრობითი სქესის ექიმები.
თუ გაქვთ უნაყოფობასთან დაკავშირებული პრობლემა და განიხილავთ სპერმიოგრამის ჩატარებას, არჩეულ ჯანმრთელობის დაწესებულებაში გაითვალისწინეთ შემდეგი:
ემბრიოლოგს ჰქონდეს გამოცდილება.
ლაბორატორია და აპარატურა იყოს ახალი.
კლინიკაში დანერგილი იყოს თანამედროვე მკურნალობის მეთოდები.
იყვნენ როგორც მამრობითი, ისე მდედრობითი სქესის ექიმები.
მომსახურება იყოს სანდო.
ექიმებს ჰქონდეთ კარგი საკომუნიკაციო უნარები.
ექიმებთან კონტაქტი იყოს მარტივად მისაწვდომი.
ექიმი და საავადმყოფო ძალზე მნიშვნელოვანია: მკურნალობის პროცესში პაციენტისთვის მიცემული მედიკამენტები, ჩატარებული ანალიზები და გამოკვლევები უნდა იყოს სათანადო პროპორციით. ჩვენი გამოცდილი სპეციალისტი ექიმების გუნდი და თანამედროვე აპარატურა და მკურნალობის მეთოდები მზად არის, რომ Hisar Hospital Intercontinental-ში გაგიწიოთ მომსახურება.