ანგიოგრაფია არის პროცედურა, რომლის დროსაც სისხლძარღვების გამოსახვისთვის გამოიყენება რენტგენის სხივები და ერთი სახის საღებავი. მკერდში ტკივილის, თანდაყოლილი გულის დაავადებების არსებობის ან კორონარული არტერიის დაავადების შემთხვევაში, თქვენმა ექიმმა შეიძლება ანგიოგრაფია დაგინიშნოთ. გართულების განვითარების ალბათობის გამო, ანგიოგრაფიამდე, როგორც წესი, ტარდება გულის გამოკვლევები, როგორიცაა ელექტროკარდიოგრამა (EKG) და ექოკარდიოგრაფია (EKO). ანგიოგრაფიის მიზანია იმის შემოწმება, წარმოიქმნა თუ არა სისხლძარღვებში სისხლის დინებას შემაფერხებელი მდგომარეობა. ამ პროცესში თქვენი სისხლძარღვებიდან ერთში შეჰყავთ რენტგენით ხილული საღებავი. ამ საღებავის მეშვეობით თვალყური ევლება სისხლის დინებას და, თუ არსებობს დაბრკოლება, ის გამოვლინდება. საჭიროების შემთხვევაში, თქვენი ექიმი ჩაერევა გაჭედილ გულის სისხლძარღვებში.
სისხლძარღვების იმ არის მიხედვით, რომლის შემოწმებაც საჭიროა, ანგიოგრაფიის ჩატარების წესი შესაძლოა განსხვავდებოდეს:
კორონარული ანგიოგრაფია: შემოწმდება გულს მომარაგებელი სისხლძარღვები.
ცერებრალური ანგიოგრაფია: შემოწმდება ტვინისა და მის გარშემო არსებული სისხლძარღვები.
პულმონური ანგიოგრაფია: შემოწმდება ფილტვს მომარაგებელი სისხლძარღვები.
რენალური ანგიოგრაფია: შემოწმდება თირკმლებს მომარაგებელი სისხლძარღვები.
პერიფერიული ანგიოგრაფია: შემოწმდება კიდურების სისხლძარღვები.
პერიფერიული ანგიოგრაფია შეიძლება ორი განსხვავებული გზით ჩატარდეს. კათეტერის დახმარებით სისხლძარღვამდე შეიძლება მივიდეს მაჯიდან ან საზარდულიდან. პერიფერიული ანგიოგრაფია ტარდება მაშინ, როცა არსებობს ეჭვი ფეხებში, ტერფებში, ხელებსა თუ მკლავებში სისხლის მატარებელი რომელიმე სისხლძარღვის ვიწროებაზე ან დახშობაზე. სისხლძარღვამდე მისაღწევი არე განსხვავდება. თუმცა, ძირითადად, ის საზარდულის გზით კეთდება, დანარჩენი პროცედურები კი მსგავსია. ის ჩატარდება ექიმის, ექთნისა და საჭირო ტექნიკოსებისგან შემდგარი გუნდის მიერ, რენტგენის სხივებისა და საკონტრასტო საღებავის დახმარებით. ის ასევე ცნობილია კიდურების ანგიოგრაფიის სახელწოდებით.
როგორ ისმება პერიფერიული არტერიის დაავადების დიაგნოზი, როგორ გამოიკვლევა?
გულს მომარაგებელი სისხლძარღვების გარდა დანარჩენებს პერიფერიული სისხლძარღვები ეწოდება. ამ სისხლძარღვებში წარმოქმნილ ნებისმიერ დახშობას ან ვიწროებას პერიფერიული სისხლძარღვების დაავადება (PAD) ეწოდება. პერიფერიული სისხლძარღვების დაავადება ძირითადად ფეხებში შეიძლება განვითარდეს. თუ გაქვთ პერიფერიული არტერიის დაავადება, თქვენმა ექიმმა შეიძლება პერიფერიული ანგიოგრაფია მოგთხოვოთ. ზოგადად, პერიფერიული არტერიის დაავადების სიმპტომებია:
ფეხებში სიარულით გამოწვეული და მოსვენებით გამავალი ტკივილი
ფეხებსა და ტერფებში ჩვეულებრივზე უფრო ბზინვარე კანის ქონა
ფეხის თმების ცვენა
მუდმივად ცივი კანის ქონა
სისხლის ცირკულაციის სიმცირის გამო ქსოვილის განგრენა
რომელიმე კიდურის დაბუჟება ან სისუსტე
კიდურებში იისფერი ან ლურჯი ფერი
სქელი, გაუმჭვირვალე ფეხის ფრჩხილები
მოძრაობისას მკლავებში ან ფეხებში ტკივილი
დასვენების დროსაც კი ტკივილის შეგრძნება
არაგანკურნებადი ჭრილობების არსებობა
კიდურებში სუსტად შეგრძნებადი პულსი
ამ სიმპტომებიდან ერთი ან რამდენიმე თუ გაქვთ, ეს არ ნიშნავს, რომ პერიფერიული არტერიის დაავადება გაქვთ. თქვენი ექიმის მიერ ჩასატარებელი სხვადასხვა ტესტისა და გასინჯვის შედეგად ის გადაწყვეტს, შესაფერისი ხართ თუ არა პერიფერიული ანგიოგრაფიისთვის. ამ პროცედურის შედეგად ექიმი გადაწყვეტს, რა მეთოდი გამოიყენოს დახშული არტერიების გასახსნელად.
რა არის პერიფერიული ანგიოგრაფიის რისკები?
პერიფერიული ანგიოგრაფია ბევრი ადამიანისთვის შემაშფოთებელი პროცედურა შეიძლება იყოს. თუმცა, ოპტიმალური ჯანმრთელობის შენარჩუნებისთვის ის საჭირო შეიძლება იყოს. ლოკალური ანესთეზიით ჩატარებული პერიფერიული ანგიოგრაფიის დროს რაიმე ტკივილს არ იგრძნობთ. სხვა წარმოდგენისგან განსხვავებით, პერიფერიული ანგიოგრაფია ფართოდ გავრცელებული და მძიმე გართულებების გარეშე მიმდინარე პროცედურაა. თუმცა, ყველა პროცედურის მსგავსად, მას გარკვეული რისკებიც შეიძლება ჰქონდეს. პერიფერიული ანგიოგრაფიის გართულებები, ზოგადად, შემდეგს მოიცავს:
ჩასმული კათეტერით გამოწვეული დაზიანება ან ზიანი
არტერიაში სისხლდენა, კანის მგრძნობელობა ან დალურჯება
საღებავზე ალერგიული რეაქცია
გულისცემის დარღვევები (არითმია)
გულის შეტევა
ინსულტი
თირკმლის დაზიანება
როგორ ტარდება პერიფერიული ანგიოს მკურნალობა?
პერიფერიული ანგიოპლასტიკის პროცედურის მიზანია თქვენი ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება და ათეროსკლეროზის, გულის შეტევის ან ინსულტის მსგავსი მდგომარეობების განვითარების რისკის შემცირება. ამ პროცედურის შემდეგ თქვენი ტკივილისა თუ დისკომფორტის სიმპტომების უმეტესობაში შემცირება ხდება.
პერიფერიული ანგიოგრაფიამდე რამდენიმე გარემოება არსებობს, რომელსაც უნდა მიაქციოთ ყურადღება. როცა ექიმი ანგიოგრაფიისთვის დროს დაგინიშნავთ, 24 საათით ადრე მოგაწვდით ინფორმაციას იმ საკვების შესახებ, რომლის მიღებაც არ უნდა გააკეთოთ. როგორც წესი, საკვების მიღება და სასმელის დალევა მაქსიმუმ 6 საათში სრულად უნდა შეწყვიტოთ. ზოგჯერ შეიძლება მოგეთხოვოთ, რომ საერთოდ არაფერი მიირთვათ და არ დალიოთ. თუ რეგულარულად იღებთ მედიკამენტებს ან გაქვთ რაიმე ნივთიერების მიმართ ალერგია (განსაკუთრებით ისეთი მასალების, როგორიცაა პლასტმასი, რეზინი, ლატექსი), აუცილებლად გააზიარეთ ეს თქვენს ექიმს. პროცედურამდე შეიძლება არ დალიოთ. ასევე გაითვალისწინეთ, რომ პროცედურის შემდეგ უნდა გყავდეთ თანმხლები პირი, რომელიც სახლში წაგიყვანთ.
პერიფერიული ანგიოს პროცედურის დროს, როგორც წესი, გონზე იქნებით. პროცედურამდე ექთანი საჭირო მედიკამენტებისა და სითხის მისაწოდებლად მკლავიდან ინტრავენურ (ვენურ) მისადგომს გახსნის. პროცედურამდე და მის დროს ექიმის მიერ სამუშაო არე იწმინდება და იპარსება. შემდეგ ლოკალური ანესთეზიით სამუშაო არე გაყუჩდება. ექიმი საზარდულიდან არტერიამდე მისვლისას ნემსის დახმარებით პატარა ხვრელს აკეთებს და ამ ხვრელში კათეტერად წოდებულ მილს ათავსებს. კათეტერის ჩასმისას შეიძლება მსუბუქი წნევა იგრძნოთ, თუმცა ლოკალური ანესთეზია დიდი ტკივილის შეგრძნებას ხელს შეუშლის. ჩასმული კათეტერის მეშვეობით არტერიაში საღებავი შეჰყავთ. ამ დროს რამდენიმე წამის განმავლობაში სითბოს შეგრძნება შეიძლება გქონდეთ. საღებავი სისხლთან ერთად სხეულში მოძრაობისას, რენტგენის დახმარებით, უზრუნველყოფს იმ არეების მკაფიოდ გამოჩენას, სადაც ვიწროება ან დახშობაა.
პერიფერიული ანგიოგრაფიის შემდეგ რამდენიმე საათის განმავლობაში, სანამ ანესთეზიის მოქმედება არ გაივლის, დასასვენებელ ოთახში შეგიძლიათ დაელოდოთ. სისხლდენის თავიდან ასაცილებლად 10-20 წუთის განმავლობაში არეზე წნევა ხდება, შემდეგ კი ბინტი დაედება. გაწერამდე თქვენი ექიმი ან ჯანდაცვის გუნდის ერთ-ერთი წევრი მოგაწვდით ინფორმაციას იმის შესახებ, რაზეც უნდა იზრუნოთ. მაგალითად, შეიძლება პირველად გითხრან, რომ საღებავის ორგანიზმიდან გამოსატანად მრავალი წყალი უნდა დალიოთ. წყლის გარდა, შარდმდენი მოქმედების გამო შეგიძლიათ ჩაი ან წვენიც დალიოთ. პროცედურის დასრულებიდან მინიმუმ 1-2 საათის შემდეგ შეგიძლიათ ჭამის დაწყება. ყოველდღიურ აქტივობებს მაშინვე დაუბრუნდებით, თუმცა სასურველია, არ განახორციელოთ მოძრაობები, რომლებიც პუნქციის ადგილს დააძაბავს. ამიტომ თქვენთვის უკეთესი იქნება მოძრაობის აქტივობის ნელ-ნელა გაზრდა.
პროცედურის შემდეგ თქვენი ექიმი შედეგებს გაგაცნობთ. თუ თქვენი ექიმი სისხლძარღვებში ვიწროებას ან დახშობას აღმოაჩენს, ამჯერად შესაძლოა პერიფერიული ანგიოს ოპერაცია მოგთხოვოთ.
როგორ ტარდება პერიფერიული ანგიოს ოპერაცია?
პერიფერიული არტერიის დაავადება ხელს უშლის კიდურებს, ანუ მკლავებსა და ფეხებს, მიიღონ სისხლის ის ნაკადი, რომელიც სხეულის საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად არის საჭირო. ამ მდგომარეობით განსაკუთრებით ფეხები ზიანდება და ამ დაავადების შედეგად შეიძლება გაჩნდეს პერიოდული კოჭლობა. კოჭლობის ან სხვა სიმპტომების გასაუმჯობესებლად ქირურგიული ჩარევა აუცილებელია. პერიფერიული ანგიოს ოპერაცია, სხვა სახელწოდებით პერიფერიული ანგიოპლასტიკა, მინიმალურად ინვაზიური მკურნალობის ერთ-ერთი სახეა. მინიმალურად ინვაზიური მკურნალობა ცნობილია იმით, რომ ის მკურნალობის ისეთი ვარიანტია, რომლის დროსაც 2-3 სანტიმეტრიანი პატარა ჭრილობების გაკეთებით მიღწეულ სხვა მეთოდებთან შედარებით უფრო სწრაფი განკურნების პერიოდი აღინიშნება. ლოკალური ანესთეზიის ქვეშ ჩასატარებელი ეს პროცედურა ხორციელდება ბარძაყის ზედა ნაწილიდან, ანუ საზარდულიდან, არტერიაში კათეტერის ჩასმით. შემდეგ სისხლძარღვის შიგნით პატარა ბალონის მსგავსი მოწყობილობა თავსდება. ეს მოწყობილობა არტერიის კედელზე წნევას ახდენს და იბერება. ამით არტერიის დიამეტრი ფართოვდება.
დახშული არტერიის გაფართოების შემდეგ ბალონიდან ჰაერს გამოუშვებენ და ამოიღებენ. დღესდღეობით დადგინდა, რომ არტერიის ღიად შენარჩუნებისთვის სტენტის ჩასმას გრძელვადიან პერსპექტივაში უფრო დადებითი შედეგები აქვს. 3-4 მილიმეტრის სიგრძის, დაქსელილი მავთულის ფორმის სტენტი კათეტერის შიგნით გადაიყვანება და ბალონის დაბერების პროცესის დასრულების შემდეგ არტერიაში თავსდება. სტენტს შეიძლება ეწოდოს ასევე მუდმივი მეტალის ჩარჩო, რომელიც არტერიის ღიად შენარჩუნებას ემსახურება.
ხშირად დასმული კითხვები
საზარდულიდან ანგიო რამდენ ხანს გრძელდება?
პერიფერიული ანგიოს პროცედურა შეიძლება განსხვავდებოდეს ექიმის სიჩქარის, გამოყენებული აპარატურისა და პროცედურის ჩატარების გარემოს შესაბამისობის მიხედვით. საშუალოდ 30 წუთი ან 1 საათი შეიძლება გასტანოს.
რამდენი საათი რჩებიან საავადმყოფოში?
პერიფერიული ანგიო ამბულატორიული მკურნალობის ვარიანტია. ამიტომ პროცედურის შემდეგ ღამის საავადმყოფოში გატარება არ არის საჭირო. თუმცა, თუნდაც ლოკალური ანესთეზიის გამოყენებამ შეიძლება გარკვეული ხნით საავადმყოფოში დარჩენა მოითხოვოს. ეს პერიოდი, როგორც წესი, 6-7 საათია. თუმცა საავადმყოფოს ან ექიმის გადაწყვეტილებიდან გამომდინარე, ეს დრო შეიძლება შეიცვალოს.
ანგიოს ჩატარებისას გაძინებენ თუ არა?
პერიფერიული ანგიო ოპერაცია არ არის. ამიტომ პერიფერიული ანგიოს პროცედურის დროს გონზე იქნებით. თუმცა, რომ არანაირი ტკივილი ან მწვავე შეგრძნება არ იგრძნოთ, ლოკალური ანესთეზია გამოიყენება. ანესთეზიის მოქმედება პროცედურის შემდეგ რამდენიმე საათში გადის.
ვის უტარდებათ ყველაზე ხშირად?
საზარდულიდან ანგიოს პროცედურა ტარდება კიდურების არტერიებში წარმოქმნილი დახშობის ან ვიწროების გამოსავლენად. ანუ, გულის მკვებავ კორონარულ სისხლძარღვებზე მეტად, იგულისხმება პერიფერიული სისხლძარღვები. ამიტომ პერიფერიული ანგიო შეიძლება ჩატარდეს განსაკუთრებით პერიფერიული სისხლძარღვების დაავადებების დროს.
თუ პერიფერიული არტერიის დაავადება არ იმკურნალება, წინ მიიწევს თუ არა? რას იწვევს? რა სიხშირით გვხვდება?
საზარდულიდან ანგიოს პროცედურის შემდეგ გამოვლენილ სისხლძარღვის ვიწროებას ან დახშობას აუცილებლად უნდა მოეკიდოს ჩარევა. წინააღმდეგ შემთხვევაში კიდურებს საკმარისი სისხლის ნაკადი ვერ მიეწოდება, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს მკლავებსა და ფეხებში დაბუჟება, სისუსტე, ქსოვილის დაკარგვა, ფეხებზე ჭრილობები და, დროთა განმავლობაში, ამპუტაცია (ორგანოს მოჭრა).
ანგიოს შემდეგ რაზე უნდა მიაქციოთ ყურადღება? როდის შეიძლება ყოველდღიურ ცხოვრებაში დაბრუნება?
საზარდულიდან ანგიო არის პატარა ოპერაცია, რომელიც ტარდება ლოკალური ანესთეზიით და საშუალოდ 1 საათი გრძელდება. ამიტომ მის შემდეგ ხანგრძლივი განკურნების პერიოდი არ არის საჭირო და ყოველდღიურ ცხოვრებას მაშინვე შეიძლება დაუბრუნდეთ. თუმცა, რადგან სისხლძარღვზე ჭრილობა კეთდება, შემდგომში შეიძლება გარკვეული გართულებები გამოვლინდეს. ამიტომ, განსაკუთრებით პირველ დღეს, ეცადეთ, არ გადაადგილოთ ძალიან ბევრი იმ არეში, სადაც პროცედურა ჩატარდა. შემდეგ ფიზიკური აქტივობის დონის ნელ-ნელა გაზრდა შეგიძლიათ.
შესაძლებელია თუ არა საზარდულიდან ანგიოს პროცედურის გამეორება?
საზარდულიდან ანგიოს პროცედურა მკურნალობა არ არის, არამედ პროცედურა, რომელიც ეხმარება იმის გადაწყვეტაში, თუ როგორი მკურნალობა შეიძლება ჩატარდეს. საჭირო შემთხვევაში მისი გამეორება ძირითადად ზიანს არ აყენებს, თუმცა საბოლოო გადაწყვეტილებას თქვენი ექიმი მიიღებს ყველა გარემოების ყურადღებით შეფასებით.
