საზოგადოებაში სისხლის კიბოდ ცნობილი ლეიკემია არის კიბოს ტიპი, რომელიც წარმოიქმნება ძვლის ტვინში არსებული სისხლის უჯრედების წინამორბედების ანომალური წარმოქმნისა და კონტროლს მიღმა გამრავლების შედეგად და, შესაბამისად, აზიანებს სისხლსა და ყველა ორგანოს. მიზეზი სრულად არ არის ცნობილი, თუმცა განკურნებით დამთავრებად ლეიკემიურ დაავადებაში ადრეული დიაგნოზი გადამწყვეტი მნიშვნელობისაა.
Hisar Hospital Intercontinental-ის ჰემატოლოგიის განყოფილების სპეციალისტებმა ლეიკემიის დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის მეთოდების შესახებ ინფორმაცია მიაწოდეს.
ყურადღება მიაქციეთ სიმპტომებს!
ლეიკემიის დაავადების სიმპტომები დამოკიდებულია იმაზე, მიმდინარეობს დაავადება ნელა (ქრონიკული ლეიკემიები) თუ სწრაფად (მწვავე ლეიკემიები). ქრონიკული ლეიკემიები უმეტესად სიმპტომებს არ იძლევა და შეიძლება გამოვლინდეს რუტინულ სისხლის ანალიზებში. უფრო იშვიათად, ელენთის გადიდების გამო, შეიძლება გამოვლინდეს მუცლის მარცხენა ნაწილში ტკივილი, სწრაფი გაძღომა, ღამის ოფლიანობა, წონის დაკლება, იღლიის, კასრის, კისრის მიდამოებში შეშუპებები. ქრონიკული ლეიკემიების მიმდინარეობა წლებით, ზოგჯერ ათწლეულებით განისაზღვრება. მწვავე ლეიკემიების დროს კი, რადგან ნორმალური სისხლის უჯრედების წარმოება დაზიანდება, ხშირად შეიძლება იყოს სისუსტე, სწრაფი დაღლა, ღრძილებიდან და ცხვირიდან სისხლდენა, სხეულზე სისხლჩაქცევები, არ ჩამავალი ცხელება, ძვლებისა და სახსრების ტკივილი, და პაციენტები ამ უჩივილებიდან ერთის ან რამდენიმეს გამო მიმართავენ ექიმს. მწვავე ლეიკემიების მიმდინარეობა ძალიან სწრაფია და ეს უჩივილები დღეების განმავლობაში ჩნდება და იზრდება. ამიტომ ქრონიკული ლეიკემიების დროს მკურნალობა ყოველთვის არ არის საჭირო, თუმცა მწვავე ლეიკემიებისთვის ეს არ ეხება და მკურნალობა უმოკლეს ვადაში უნდა დაიწყოს, წინააღმდეგ შემთხვევაში დაავადება სიკვდილით დასრულდება.
ლეიკემიებში დაავადების ტიპი მოწინავე დიაგნოსტიკური მეთოდებით განისაზღვრება
ლეიკემიის დიაგნოზის დასმისთვის საჭიროა ჩივილების ანამნეზი, ფიზიკური გასინჯვა, სისხლის ანალიზები და აუცილებლად ძვლის ტვინის შეფასება. მოწინავე დიაგნოსტიკური მეთოდებით შესაძლებელია იმის დადგენა, თუ რომელი სისხლის უჯრედიდან და განვითარების რომელი სტადიიდან მომდინარეობს ლეიკემია, ასევე შეიძლება დადგინდეს ლეიკემიურ უჯრედებში შესაძლო ქრომოსომული დარღვევები, რომლებსაც დაავადების მიმდინარეობის პროგნოზირებისას ვიყენებთ. მკურნალობა ამ გამოკვლევების შემდეგ იწყება.
გარემო ფაქტორებს შეუძლიათ ლეიკემიის გააქტიურება!
ლეიკემიის გამომწვევი მიზეზები ცნობილი არ არის, თუმცა არსებობს მრავალი ფაქტორი, რომელიც ლეიკემიის განვითარების რისკს შეიძლება ზრდიდეს. ამ ფაქტორებიდან მთავარია:
მაღალი დოზის რადიაციასთან ხანგრძლივი კონტაქტი,
ბენზოლისა და ფორმალდეჰიდის მსგავსი მრეწველობაში გამოყენებული ქიმიკატები,
ადრე სხვა კიბოს გამო ქიმიოთერაპიის ან რადიოთერაპიის გავლა,
თამბაქოს მოწევა,
გარკვეული გენეტიკური დაავადებების არსებობა,
ოჯახში ლეიკემიის ან სხვა კიბოს დაავადების არსებობა,
მიელოდისპლაზიური სინდრომის, მიელოპროლიფერაციული დაავადებების (ზოგიერთი ქრონიკული ლეიკემიის ჩათვლით), აპლასტიკური ანემიის მსგავსი სისხლის ზოგიერთი დაავადების დიაგნოზის მქონე პირები ლეიკემიის რისკის ქვეშ შეიძლება იმყოფებოდნენ.
ლეიკემიის დროს დისციპლინირებული მკურნალობის პროგრამით განკურნების მაჩვენებელი მაღალია!
ლეიკემიის მკურნალობის მიზანია დაავადების სრულად აღმოფხვრა და პაციენტის ჯანმრთელობის აღდგენა. მკურნალობის ფორმა და მკურნალობით მიღებული შედეგები დამოკიდებულია ლეიკემიის ტიპსა და პაციენტის მდგომარეობაზე. მედიცინის მიერ შემუშავებული მოწინავე მკურნალობის მეთოდების წყალობით ლეიკემია იქცა კიბოს ტიპად, რომელიც მკურნალობადია. დაავადების მკურნალობაში გამოყენებულ მედიკამენტებს ქიმიოთერაპია ეწოდება. ლეიკემიის ზოგიერთ ტიპში მკურნალობის ძირითად მეთოდებს წარმოადგენს მიზნობრივ მოლეკულებად (ე.წ. „ჭკვიან მოლეკულებად“) წოდებული პრეპარატები და ძვლის ტვინის გადანერგვა. განსაკუთრებით ძვლის ტვინის გადანერგვა ლეიკემიის დროს განკურნების თითქმის ერთადერთი გზაა.
ძვლის ტვინის გადანერგვად წოდებული პროცედურა წარმოადგენს ღეროვანი უჯრედების გადანერგვას, რომლებსაც ამჟამად ძვლის ტვინიდან კი არა, მიმოქცეული სისხლიდან აგროვებენ. ლეიკემიების დროს სხვისგან ღეროვანი უჯრედების გადანერგვით შესაძლებელია საბოლოო განკურნების მიღწევა. ღეროვანი უჯრედების გადანერგვისთვის პაციენტისა და დონორის ქსოვილთა ჯგუფები უნდა შეესაბამებოდეს ერთმანეთს. ეს შესაბამისობა ყველაზე მაღალია იმავე მამისა და დედისგან მომდინარე და-ძმებს შორის და შეადგენს 25-30%-ს. ოჯახის შიგნიდან შესაბამისი დონორის არარსებობისას ჯერ ჩვენს ქვეყანაში არსებული, შემდეგ კი საზღვარგარეთის ღეროვანი უჯრედების ბანკებიდან ტარდება სკრინინგი. ღეროვანი უჯრედების დონორობა დონორისთვის არანაირ ზიანს არ აყენებს. ამიტომ 18-50 წლის ასაკის ყოველი ჯანმრთელი ადამიანი შეიძლება იყოს ღეროვანი უჯრედების დონორი.
ლეიკემიით დაავადებულ პაციენტებში ყოველი შეწირული სისხლი გადამწყვეტი მნიშვნელობისაა
ლეიკემიით დაავადებული პაციენტების მკურნალობის პროცესში მათ შეიძლება დიდი რაოდენობით დასჭირდეთ სისხლის პროდუქტები, როგორიცაა წითელი სისხლის უჯრედები (ერითროციტების სუსპენზია), თეთრი სისხლი (თრომბოციტები) და პლაზმა. საკმარისი სისხლის უზრუნველყოფის შეუძლებლობამ შეიძლება პაციენტის დაკარგვა გამოიწვიოს. ამიტომ შესაწირი სისხლი, წამლების მსგავსად, გადამწყვეტი მნიშვნელობისაა და პროცესის უფრო ჯანსაღად წარმართვას უზრუნველყოფს.
დაავადების დროს ჰიგიენას უნდა მიექცეს ყურადღება, კვებას — განსაკუთრებული მზრუნველობა
ლეიკემიის დაავადების სიკვდილით დასრულების ყველაზე მთავარი მიზეზია ინფექციები და სისხლდენა. ინფექციები წარმოიშობა პაციენტის საკუთარი სხეულის ბაქტერიებიდან, თუმცა შეიძლება გადმოეცეს გარემოდან და საკვებიდან. ამიტომ უკიდურესი ყურადღება უნდა მიექცეს სხეულის სისუფთავეს, გამოყენებული ნივთების, საკვებისა და პაციენტის გარემოს სისუფთავეს.
