ელექტროენცეფალოგრამა (EEG) ნიშნავს ტვინის ფუნქციებთან დაკავშირებული ელექტრული აქტივობის ჩაწერას. ტვინის აქტივობის მიხედვით EEG სიგნალში შეიძლება განსხვავებები იყოს, ასევე ჯანმრთელ პირებსა და კონკრეტული ნერვული დაავადებების მქონე პირებს შორის EEG ტესტებში შეიძლება ცვლილებები დაფიქსირდეს. ეს ცვლილებები დაავადების დიაგნოსტიკისთვის შეიძლება იქნას გამოყენებული. ჯანმრთელ პირებში გაზომილი EEG სიგნალები, როგორც წესი, მუდმივ მაჩვენებელს ავლენს. დაავადებების დროს კი ეს დონე სხვადასხვა მაჩვენებლით შეიძლება იყოს წარმოდგენილი. EEG-ის ფარგლებში სპექტრული (ჰიპოთეტური) ცვლილება სხვადასხვა სიხშირის დიაპაზონში ფასდება. ეს დიაპაზონები იყოფა დელტა, თეტა, ალფა, ბეტა და გამა ზოლებად. შეიძლება დავაკვირდეთ, რომ დომინანტური სიხშირეები სხვადასხვა დიაპაზონში იცვლება პირის აქტივობის მიხედვით. სპექტრული ანალიზი გამოიყენება სიგნალების მახასიათებლების შესასწავლად სიხშირულ სიბრტყეებში. სხვა სიტყვებით, EEG სიგნალში ენერგიის სიხშირის მიხედვით განაწილების გამოვლენა სპექტრული ანალიზით განისაზღვრება. უშუალოდ თავად სიგნალის მიერ შეფასებული სიმძლავრის სპექტრული სიმკვრივის მეთოდები არაპარამეტრულ მეთოდებად განიმარტება. სიგნალის მოდელირების პროცესს გამოყენებული მეთოდები კი პარამეტრულ გზებად იწოდება.
რა არის EEG ტესტი?
დაბალი ელექტრული დენის გენერირება შემძლე ადამიანის ტვინის სტრუქტურა რთულად ითვლება. EEG არის ტესტის ტიპი, რომელიც ტვინში წარმოქმნილი ელექტრული აქტივობის ჩასაწერად გამოიყენება. ნევროლოგიური EEG-ის სახელით ცნობილი ეს ტესტი ნევროლოგიური პრობლემების დადგენისას გამოყენებული, სასარგებლო და უსაფრთხო ტესტია. ტვინში არსებული ნერვული უჯრედების მეშვეობით წარმოქმნილ ელექტრულ ტალღებს რომ იწერს, EEG აპარატი ადასტურებს, არის თუ არა ტვინში ფუნქციური დარღვევები და შეუძლია ამ დარღვევების ადგილმდებარეობის დადგენა. ვერცხლის ან ოქროსგან დამზადებული ელექტროდები ჟელით მიმაგრდება თმიან კანზე და მის შედეგად მიღებული ტესტი სხვადასხვა ნევროლოგიურ დაავადებაზე ინფორმაციის მიღებაში დაგეხმარებათ.
როგორ ტარდება EEG ტესტი?
EEG ტესტი ტარდება მაღალი გამტარობის მავთულების (ელექტროდების) თმიან კანზე მიმაგრებით, ჟელით (პასტით), რომელიც პასტის სახელითაა ცნობილი. ნორმალურ დონეზე EEG ტესტის ხანგრძლივობა საშუალოდ ოცი წუთია. ზოგ შემთხვევაში დიაგნოზის დასმის მიხედვით ეს დრო შეიძლება გაიზარდოს. EEG ტესტი ძილის დროსაც ტარდება, ამიტომ ძილის დროს განხორციელებულ დიაგნოსტიკაში EEG ჩანაწერები შეიძლება გაგრძელდეს და ამიტომ პაციენტი დაძინებული უნდა იყოს. ზოგიერთ დაავადების შემთხვევაში პაციენტების EEG ტესტი ერთ დღეზე მეტხანს შეიძლება გაგრძელდეს. ერთ დღეზე მეტ ხანს მიმდინარე EEG ტესტებში ვიდეო ჩანაწერიც შეიძლება არსებობდეს. ამ პროცედურას ვიდეო-EEG ეწოდება და ისეთ დაავადებებში, როგორიცაა ეპილეფსია, შეიძლება გამოყენებული იყოს. მუდმივად ჩატარებული EEG ტესტის ჩანაწერებში, შეტევების უკეთ ჩასაწერად და ტვინის ელექტრული რეაქციების გასაზომად, გარკვეული პროცედურები სრულდება და ეს პროცედურები ჩაიწერება. ეს პროცედურები EEG ჩანაწერის დროს თვალების გახელასა და დახუჭვას, ღრმა სუნთქვასა და თვალებზე შუქის სიგნალების მიცემას მოიცავს. პროცედურებს ტექნიკოსი ასრულებს და პაციენტს კონკრეტულ ბრძანებებს აძლევს.
EEG ტესტის ტიპები შემდეგებისგან შედგება:
რუტინული EEG: ამ EEG ტესტის ჩატარებისას სხვადასხვა გზით უნდა ისუნთქოთ, ან ტექნიკოსმა შეიძლება მოგთხოვოთ, რომ აციმციმებად შუქს შეხედოთ.
ვიდეო EEG: ვიდეო ჩანაწერი ტესტის ჩატარების დროს შეიძლება განხორციელდეს. ვიდეო EEG შეტევის ან ტვინის აქტივობაში გამოვლენილი შედეგის ვიზუალიზაციას უზრუნველყოფს. სხვა სახელწოდებით EEG ტელემეტრიად არის ცნობილი.
ძილის დროს ჩატარებული EEG: ეს ტესტის ტიპი ძილის დროს იწერება. როდესაც რუტინული EEG საკმარის შედეგს არ იძლევა, ექიმ-სპეციალისტს შეუძლია მოითხოვოს ძილის EEG-ის ჩაწერა. ძილის დარღვევის ჩივილით მოსული პაციენტებისთვის ძილის EEG ტესტი პრიორიტეტული ტესტის ტიპია.
ფეხზე ჩატარებული EEG: ეს EEG ტესტი ერთ დღეზე მეტ ხანს (1-3 დღე) გრძელდება. შესაძლებელია ფეხზე ან სახლში EEG მონიტორინგის ერთეულით ჩატარება. რუტინული ყოველდღიური ფორმით იზომება.
Prolonged EEG: ეს EEG ტესტი არის ტესტის ტიპი, რომელიც გამოიყენება შეტევებთან ერთად მათი მიზეზის დადგენისა და მართვის შემთხვევაში.
რა გამოჩნდება EEG ტესტის შედეგებში?
როდესაც პაციენტი მეხსიერების ჩივილით მოდის, შესაბამისი დიაგნოზისთვის EEG ტესტი ირჩევა. EEG ტესტის მიმართვის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი დაავადება ეპილეფსიაა. ეპილეფსიის დიაგნოზისთვის შეტევების მქონე პაციენტების გამოკვლევისას, ამ დაავადებაში გამოვლენილი შეტევების მიზეზი და რატომ ხდება შეტევის გააქტიურება, EEG ტესტით შეიძლება დადგინდეს. ასევე, ცნობიერების დაბინდვა, გულის წასვლა, მეხსიერების დაკარგვა და შეტევები ამ სიმპტომების მიზეზის დასადგენად შეიძლება ჩატარდეს. EEG-ით, რომელიც ტვინის მიერ წარმოებული ელექტრული სიგნალების აღსაქმელად თხელი მავთულების (ელექტროდების) მიმაგრებით იწერება, შემდეგი დაავადებების დიაგნოზი შეიძლება დაისვას:
იაკობის დაავადება (გიჟი ძროხის დაავადება)
ინსულტი (დამბლა)
ალცჰაიმერის დაავადება (დემენცია)
ტვინის ანთება (ჰერპესული ენცეფალიტი)
ტვინის სიმსივნეები
თავის ტრავმის შედეგად წარმოქმნილი ტვინის დაზიანება
ეპილეფსია
ტვინის დისფუნქცია (ენცეფალოპათია)
ძილის დარღვევები (ძილის აპნოე და ნარკოლეფსია)
EEG ტესტის შედეგები ცნობილია როგორც ზოგიერთი ანგარიში, სადაც ტვინის ტალღების მოდელები ქაღალდზეა გადატანილი და ექიმის ინტერპრეტაციაა მოცემული. ამ ტესტის მონაცემების მიხედვით ექიმ-სპეციალისტს შეუძლია დიაგნოზსა და შესაბამის მკურნალობაზე გადაწყვეტილების მიღება. მეტიც, ტესტის შედეგების მიხედვით რამდენიმე ექიმ-სპეციალისტის მოსაზრებები (კონსულტაცია) ერთიანდება და დიაგნოზი და მკურნალობა სრულდება.
როგორ ტარდება EEG ზრდასრულებში და ბავშვებში?
ზრდასრულებში EEG ჩანაწერი შეიძლება ჩატარდეს მჯდომარე პოზიციაში, წოლით ან ძილის დროს. EEG ტესტის დროს, სანამ ექიმი არ მიუთითებს, გამოყენებულ მედიკამენტებს შეიძლება გააგრძელოთ მიღება. რა თქმა უნდა, EEG ტესტამდე ექიმს უნდა მიეწოდოს ინფორმაცია მედიკამენტების გამოყენების შესახებ. ზრდასრულების მსგავსად, ბავშვებშიც მავთულები (ელექტროდები) სუფთა თმიან კანზე მიმაგრდება და, როგორც წესი, ზრდასრულების მსგავსად, ჟელის ან პასტის სახელით ცნობილი ნივთიერების გამოყენებით მაგრდება ელექტროდები. ეს სწორი დიაგნოზისთვის მნიშვნელოვანი გარემოებაა. ამიტომ, საჭიროა, რომ ელექტროდები სწორ პოზიციაზე იყოს და ჩანაწერი ეფექტურად მიმდინარეობდეს. EEG ტესტის შესახებ ინფორმაციის ფლობა და სწორი მკურნალობისთვის ჩვენს საავადმყოფოებში EEG ტესტის განყოფილება არსებობს. EEG მკურნალობის მისაღებად შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ ექიმ-სპეციალისტს.
ბავშვებშიც ჩატარებულ EEG ტესტსა და ზრდასრულებში ჩატარებულ ტესტს შორის დიდი განსხვავება არ არის. ძირითადად, ეპილეფსიის (სარას) ეჭვით ექიმ-სპეციალისტთან მიმართულ მშობლებს EEG ტესტის შესახებ ინფორმაცია ეძლევათ. ზრდასრულების მსგავსად, ბავშვებშიც ტესტის ჩატარებამდე ეძლევათ ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ თმიანი კანი სუფთა უნდა იყოს. ბავშვებში ჩატარებული EEG ტესტი ბავშვის ძილის დროს სრულდება. ამიტომ, ბავშვს ტესტამდე ცოტა ხნით უნდა ეძინოს. ბავშვი ცარიელი კუჭით არის თუ არა, მნიშვნელოვანი არ არის. ბავშვის ახლახან საჭმლის მიღება ტესტის სიზუსტეზე არ მოქმედებს. ძილის დროს ჩატარებულ EEG ტესტს დაახლოებით 1-2 საათიანი დრო სჭირდება. პატარა ბავშვების ტესტთან შეგუებისთვის არსებობს ისეთი სისტემები, როგორიცაა ლენტები და ქუდები. ზოგ ბავშვში ეს სისტემები საკმარის მხარდაჭერას ვერ უზრუნველყოფს. ამის მიზეზია, რომ მოძრავი ბავშვები ყველა ელექტროდს ერთდროულად შეიძლება მოიცილონ და ამიტომ საიმედო ჩანაწერი შეიძლება არ წარმოიქმნას. ამიტომ, ელექტროდების ერთმანეთის მიყოლებით მიმაგრება, უმეტესად, ხარისხიანი ჩანაწერისთვის აუცილებელია.
ხშირად დასმული კითხვები
EEG ტესტის შესახებ ძირითადი და საჭირო ინფორმაცია რომ გადმოგვიცია, მომხმარებლების მიერ ხშირად დასმული კითხვები ქვემოთ შეგიძლიათ იპოვოთ. ტვინში არსებული ნერვული უჯრედების მეშვეობით წარმოქმნილ ელექტრულ აქტივობას რომ იწერს EEG აპარატი, ის ტვინში წარმოქმნილ ფუნქციურ დარღვევებს და მათ ადგილმდებარეობას ადგენს. ადამიანის ტვინში არსებული ფუნქციური დარღვევების გამოვლენით, EEG ნევროლოგიური პრობლემების არსებობისა და ადგილმდებარეობის დადგენის საიმედო და ზუსტი შედეგის მომცემი მეთოდია. EEG ფილმი, რომელიც ტვინში ელექტრულ აქტივობას ზომავს, პატარა მავთულების (ელექტროდების) დახმარებით თმიან თავის კანზე ტარდება. ტვინში არსებული უჯრედები ელექტრული იმპულსების გაგზავნით პასუხობს ტესტს და EEG ფილმი იწერება. EEG თმიან თავის კანზე ჩატარებული ტესტია. EKG-საგან განსხვავებით, შეიძლება ჩატარდეს როგორც ძილის დროს, ასევე გაღვიძებულ მდგომარეობაში. შეიძლება ჩატარდეს სხვადასხვა წერტილიდან გრძელვადიანი ტესტი. EKG კი არის ტესტი, რომლის შედეგიც გულის შეკუმშვისას წარმოქმნილი ელექტრული აქტივობის გრაფიკულად ჩაწერაა.
EEG-მდე: EEG ტესტში მავთულები თავის კანზე მიმაგრდება, ამიტომ თმიანი კანი სუფთა უნდა იყოს. კანის გამტარობას რომ შეუშლის ხელს და უარყოფითად იმოქმედებს, ცხიმის დაგროვებისა და ჭუჭყის ფენების არსებობა აუცილებლად უნდა აცილებდეს. ტესტის ჩატარების დღეს არანაირი კრემის ან ჟელის წასმას ზრუნვით უნდა ერიდოთ.
ტესტის პროცედურამდე პაციენტმა ექიმს უნდა შეატყობინოს, რომელ მედიკამენტებს იყენებს.
თუ პაციენტს Covid ან AIDS-ის მსგავსი დაავადება აქვს, პროცედურამდე უნდა თქვას ეს.
EEG ტესტამდე ნეიროფიზიოლოგმა, გეგმის შედგენამდე, უნდა გაარკვიოს, აქვს თუ არა პაციენტს წინა ტესტები და თუ არსებობს, უნდა გააკეთოს მათი შედეგების განხილვა.
EEG ტესტამდე პაციენტმა არ უნდა მიიღოს ალკოჰოლი, საძინებელი აბი და ა.შ.
EEG ტესტი შეიძლება განსხვავდებოდეს ტესტის ტიპის მიხედვით. არსებობს როგორც მოკლევადიანი EEG ტესტები, ისე რამდენიმე დღე გრძელდება EEG ტესტიც. მაგალითად: ძილის დროს ჩასატარებელ EEG ტესტამდე ექიმი პაციენტს შეიძლება სთხოვდეს, ცოტა ხანს ეძინოს. ძილის პროცესში ჩატარებულ EEG ტესტში პაციენტს შეუძლია მარტივად დაიძინოს. EEG პროცედურა ზოგადად 30-დან 60 წუთამდე გრძელდება. EEG შედეგები შეიძლება იმავე დღეს გამოჩნდეს, ასევე არსებობს მომდევნო დღეს გამოსული შედეგები. ტვინში არსებული ნერვული უჯრედების მიერ წარმოქმნილ ელექტრულ ტალღებს რომ იწერს EEG აპარატი, არის ტესტის აპარატი, რომელიც ადგენს, არის თუ არა ტვინში ფუნქციური დარღვევები და სად არის ისინი. EEG ტესტი არატკივილიანი და არავნებისმომტანი პროცედურაა. ტკივილის მიყენების შემთხვევა არ არსებობს. EEG ტესტი ყველა ასაკობრივი ჯგუფის პაციენტს შეიძლება ჩაუტარდეს. EEG აპარატს რადიაციული ზემოქმედება არ აქვს და ტესტი პაციენტს არ აზიანებს. EEG ტესტის მეთოდებში, ერთ-ერთი ძილის EEG ტესტი, სხვა ტესტებთან ერთად, EEG ჩანაწერსაც შეიცავს. იწერება ტვინის ელექტრული აქტივობა. შემდეგ ძილი და სიფხიზლე, ძილის ფაზები და ძილის დროს შესაძლო ფუნქციური დარღვევები ფიქსირდება. და ბოლოს, მიღებული შედეგი ექიმ-სპეციალისტის მიერ განიხილება და მის მიხედვით ხდება შემდგომი ნაბიჯების გადადგმა. თუ ექიმ-სპეციალისტი ძილის EEG ტესტს ჩაატარებს, პაციენტს ტესტამდე ცოტა ხანს ძილი სთხოვს. EEG ტესტის ეფექტურობისთვის ეს საჭიროა. ტესტის დაწყების შემდეგ საშუალოდ 30-დან 60 წუთის გასვლის შემდეგ ტესტი მთავრდება. რუტინული EEG, ძილის EEG-საგან განსხვავებით, პაციენტის გაღვიძებულ მდგომარეობაში ჩასატარებელი მეთოდია. პროცედურა საშუალოდ 20-30 წუთში სრულდება. ტესტის ტიპი, რომელიც მცირე რაოდენობის ელექტროდების თმიან თავის კანზე ჟელის დახმარებით მიმაგრებითა და მათი ელექტრული აქტივობის ჩაწერით სრულდება. EEG მეთოდით შეიძლება ტვინში წარმოქმნილი არანორმალური მდგომარეობისა და დაზიანებების და მათი ხარისხის გამოვლენა. განსაკუთრებით სასარგებლოა ისეთი დაავადებების ადრეული დიაგნოსტიკისთვის, როგორიცაა პარკინსონი, ეპილეფსია და ალცჰაიმერი. ჩვეულებრივ, EEG ტესტი ორსულად მყოფ პაციენტებში შეიძლება ჩატარდეს. თუმცა, მაინც, ბევრ სამედიცინო პროცედურაში ორსულობის შემთხვევაში სიფრთხილით უნდა იმოქმედოთ. ორსულობის პერიოდში ჩატარებულ სამედიცინო ტესტებს პოტენციური რისკის მატარებლობა შეუძლია. ასევე, უნდა გავითვალისწინოთ შესაძლებლობა, რომ ამის საპირისპიროდ დადებითი და სასარგებლო შედეგებიც გამოჩნდეს. ორსულობის პროცესი პირიდან პირზე განსხვავდება, ამიტომ თითოეულ პაციენტში განსხვავებული შედეგები შეიძლება დაფიქსირდეს. ამიტომ EEG ტესტის ჩატარებამდე, EEG ტესტში მონაწილე პაციენტის ორსულობის მიმდინარეობას მეთვალყურეობის ექიმ-სპეციალისტთან წინასწარ კონსულტაცია უნდა შედგეს.
ამ თემაზე მეტი დეტალური ინფორმაციისა და მხარდაჭერის მისაღებად შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ ექიმ-სპეციალისტს.
