ოპერაციის სიტყვა ბოლო წლებში დაწყებული დახურული მეთოდებით სულ უფრო ნაკლებად შემაშფოთებელი ხდება. განსაკუთრებით სანაღვლე ბუშტის, აპენდიციტისა და თიაქრის ოპერაციებში, რომლებიც ამცირებენ ყოველდღიურ ცხოვრებაში დაბრუნების დროს და ტარდება მინიმალური ჭრილობით, ამ ოპერაციების შედეგები ღია ოპერაციებზე უკეთესია; რისკი კი ღია ოპერაციებზე დაბალია…
როგორ წარმოიქმნება სანაღვლე ბუშტის ქვები?
ნაღველი ღვიძლში წარმოიქმნება, ინახება სანაღვლე ბუშტში, კონცენტრირდება და საერთო სადინარის მეშვეობით თორმეტგოჯა ნაწლავში ჩაედინება. ცხიმიანი საკვების მონელებისთვის ის აქ საკვებს ერევა. სანაღვლე ბუშტში ნაღვლის ქიმიურ სტრუქტურაში არსებული დისბალანსის შედეგად წარმოიქმნება ნაღვლის ქვები. ქალად ყოფნა, 40 წელზე მეტი ასაკი, ჭარბი წონა, ოჯახში ამ დაავადებების არსებობა, მაღალი ქოლესტერინის დონე, მემკვიდრეობითი სფეროციტოზის მსგავსი სისხლის დაავადებების არსებობა — ასეთი ზოგიერთი რისკ-ფაქტორიც არსებობს. საკვებს ქვების წარმოქმნაში პირდაპირი წვლილი არ მიუძღვის. სანაღვლე ბუშტის ქვების 80%-ი ქოლესტერინის ქვებია. თუმცა მაინც საჭიროა ცხიმით მდიდარი კვების თავიდან აცილება. განსაკუთრებით ცხიმიანი, კვერცხიანი და შემწვარი საკვების მიღების შემდეგ გაჩენილი მონელების გაძნელება, მუცლის შებერვა, გულისრევა, მუცლის მარჯვენა ზედა ნაწილსა და ზურგში, განსაკუთრებით ბეჭის ძვლებს შორის გავრცელებული ტკივილი და მსგავსი ჩივილები შეიძლება გამოიწვიონ.
შესაძლებელია თუ არა მკურნალობა მედიკამენტებით? ან ერთადერთი გზა ოპერაციაა?
სიმპტომების გამომწვევ სანაღვლე ბუშტის ქვებში მკურნალობა ქირურგიულია. თუ ოპერაცია არ ჩატარდება, ქვები სანაღვლე ბუშტიდან შეიძლება გამოვიდნენ და მთავარ სანაღვლე სადინარში დაიხშონ, რაც სიყვითლეს გამოიწვევს. ზოგჯერ მათ შეუძლიათ მწვავე პანკრეატიტის, ანუ პანკრეასის ანთების, გამოწვევა. უფრო დიდი ქვები სანაღვლე ბუშტის გასასვლელს ხშობენ, რაც სანაღვლე ბუშტის გაბერვასა და ანთებას იწვევს და ეს მდგომარეობა სასწრაფო ოპერაციას შეიძლება მოითხოვდეს. სანაღვლე ბუშტის ქვები სანაღვლე ბუშტის დაავადებაა. მხოლოდ ქვების ამოღების შემთხვევაში გარკვეული დროის შემდეგ იგივე ქვები ისევ წარმოიქმნება. ასევე სანაღვლე ბუშტის გარეშეც შეგვიძლია ნორმალური ცხოვრების გაგრძელება. ამიტომ მხოლოდ სანაღვლე ბუშტში არსებული ქვების ამოღების სახით მკურნალობა არ არსებობს. სანაღვლე ბუშტი და ქვები ერთად ამოიღება. დღეს სანაღვლე ბუშტის ქვების დროს ყველაზე შესაფერისი ოპერაციის სახეა ლაპაროსკოპიული მეთოდი. ლაპაროსკოპიული სანაღვლე ბუშტის ოპერაციების დროს ჩვეულებრივ მუცლის კედელში 0,5-1 cm დიამეტრის 3-4 ხვრელი კეთდებოდა. თუმცა მსოფლიოში პირველად 2007 წელს გამოყენებული, SILS (“single incision laparoscopic surgery”, “ერთი ჭრილობით ლაპაროსკოპიული ქირურგია”) სახელწოდების მეთოდით ოპერაცია ჭიპის ხვრელიდან გაკეთებული დაახლოებით 1,5-2 cm-იანი ერთი ჭრილობით სრულდება. ამ ერთი ხვრელიდან მუცლის ღრუში იგზავნება სპეციალური, წვერებში მოხრადი ინსტრუმენტები. ასევე პროცედურის გასამარტივებლად ზოგჯერ სანაღვლე ბუშტი ნაკერით მუცლის კედელზე შეიძლება დაიკიდოს. ამგვარად, ნორმალური ანატომიური თვისებების მქონე და გართულებების გარეშე მიმდინარე სანაღვლე ბუშტის პათოლოგიებში ეს ტექნიკა მარტივად შეიძლება გამოიყენებოდეს. ასევე ბოლო პერიოდში ზოგიერთი დაავადებისთვის რობოტული ლაპაროსკოპიული ოპერაციებიც გამოყენებაში შევიდა.
რამდენად სანდოა ეს მეთოდი?
განვითარებად ტექნოლოგიასა და ქირურგთა გაზრდილ გამოცდილებასთან ერთად ლაპაროსკოპიული ოპერაციები ბევრ ოპერაციაში ოქროს სტანდარტად იქცევა. ტექნიკის საიმედოობისა და გამოყენებადობის გარდა, მას ისეთი უპირატესობებიც აქვს, როგორიცაა ოპერაციის შემდეგ ნაკლები ტკივილი და ყოველდღიურ ცხოვრებაში უფრო ადრეული დაბრუნება. ერთი ჭრილობიდან ლაპაროსკოპიული ქირურგია ახლად დაწყებული მეთოდია. მიუხედავად ამისა, ქოლეცისტექტომია, ადრენალექტომია, ლაპაროსკოპიული სრული ექსტრაპერიტონეალური საზარდულის თიაქრის რეპარაცია, მარჯვენა ჰემიკოლექტომია, მარცხენა ჰემიკოლექტომია, სწორი ნაწლავის ოპერაციები, სლივ გასტრექტომია, გასტროჯეჯუნოსტომია და ნეფრექტომია — საჭმლის მომნელებელი სისტემის ამ და სხვა მრავალი ოპერაცია ერთი ჭრილობით ჩატარებულია და მსოფლიო ლიტერატურაში აღწერილია.
რა განსხვავებაა ღია და დახურულ ოპერაციებს შორის?
მუცლის ღრუში ჩატარებული მანიპულაციები ორივე მეთოდში ფაქტობრივად განსხვავებული არ არის. სანაღვლე ბუშტი თავისი კავშირებისგან გამოიყოფა და ამოიღება. სხვაობა მუცლის კედელზე ჩატარებულ მანიპულაციაშია. ღია ოპერაციებში მუცლის კედელზე შედარებით დიდი ჭრილობა კეთდება. ოპერაციის შემდეგ საავადმყოფოში მეტი დარჩენაა საჭირო. გამოჯანმრთელების დრო უფრო ხანგრძლივია. ყოველდღიურ ცხოვრებაში დაბრუნება უფრო დიდ დროს მოითხოვს და დიდი ჭრილობის ნიშანი რჩება. ლაპაროსკოპიული მეთოდებით კი ოპერაცია მუცლის კედელზე 0.5-1 cm სიგრძის
3-4 ხვრელიდან ტარდება. SILS მეთოდით კი ჭიპის შიგნიდან გაკეთებული დაახლოებით 1,5-2 cm-იანი ერთი ჭრილობით სრულდება ოპერაცია. ამრიგად, ლაპაროსკოპიული მეთოდი ესთეტიკური თვალსაზრისით ღია ოპერაციებზე უკეთესია. საავადმყოფოში ნაკლებ ხანს რჩებიან. ყოველდღიურ ცხოვრებაში ადრეული დაბრუნება შესაძლებელია. ოპერაციის შემდეგ ტკივილი ნაკლებია.
განახლდა: 18.12.2014.
