ტიმპანოპლასტიკა (ყურის ბარაბნის აპკის ოპერაცია)? მიზეზები, სიმპტომები და მკურნალობის მეთოდები რა არის?

ტიმპანოპლასტიკა (ყურის ბარაბნის აპკის ოპერაცია)? მიზეზები, სიმპტომები და მკურნალობის მეთოდები რა არის?

ჯანდაცვის ტექნოლოგიაში მიღწეული დადებითი განვითარების წყალობით, დღესდღეობით, ყურის ბარაბნის აპკში წარმოქმნილი დაზიანებების აღდგენისას ხშირად ტიმპანოპლასტიკის (ყურის ბარაბნის აპკის ოპერაციის) მეთოდს იყენებენ. ყურის ბარაბნის აპკის ოპერაცია, რომელსაც ტიმპანური მემბრანა (tympanic membrane) ეწოდება, ყურის ბარაბნის აპკში არსებული ხვრელების ან გახევების აღდგენის მიზნით ტარდება. ყურის ბარაბნის აპკი სმენის პროცესში კრიტიკულ როლს თამაშობს. ნებისმიერი მიზეზით დაზიანებისას შესაძლოა სმენის დაკარგვა წარმოიშვას. ყურის ბარაბნის აპკის ოპერაცია არის პროცედურა, რომელიც შესაძლებელია ენდოსკოპიური/მიკროქირურგიული (დახურული) მეთოდებით, კანის ჭრის გარეშე. ახლა კი, რა არის ყურის ბარაბნის აპკის ოპერაცია, როგორ ტარდება? რა შემთხვევებში ირჩევენ ყურის ბარაბნის აპკის ოპერაციას? ყურის ბარაბნის აპკის ოპერაციასთან დაკავშირებული ასეთი კითხვები ტექსტის შემდგომ ნაწილებში დეტალურად არის განხილული.

ტიმპანოპლასტიკა (ყურის ბარაბნის აპკის აღდგენა) რა არის?

ყურის ბარაბნის აპკი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სტრუქტურაა, რომელიც გარედან მომავალ ხმოვან ტალღებს სმენის ცენტრამდე გადასცემს. ყურის ბარაბნის აპკის დაზიანებისას შეიძლება სმენის დაქვეითების მსგავსი პრობლემები წარმოიშვას. ყურის ბარაბნის აპკი შეიძლება დაზიანდეს ანთების, ტრავმის მსგავსი მიზეზებით. ყურის ბარაბნის აპკის სხვადასხვა მიზეზით დაზიანებისას, მუდმივი სმენის პრობლემების თავიდან ასაცილებლად, საჭიროა ყურის ბარაბნის აპკის აღდგენა. ყურის ბარაბნის აპკის აღდგენაში ფართოდ გამოყენებული სამკურნალო პროცედურებიდან ერთ-ერთი არის ყურის ბარაბნის აპკის ოპერაცია, სამედიცინო ლიტერატურაში სახელწოდებით ტიმპანოპლასტიკა (1).

ტიმპანოპლასტიკა არის ოპერაციები, რომლებიც ტარდება ყურის ბარაბნის აპკში ხვრელის აღდგენის ან შუა ყურში ანთების აღმოფხვრის მიზნით. ტიმპანოპლასტიკის ოპერაცია შესაძლებელია ჩატარდეს არა მხოლოდ ყურის ბარაბნის აპკის აღდგენის მიზნით, არამედ შუა ყურში ჩაქუჩის, ანვილისა და უზანგის სმენის ძვლების ჯაჭვის აღდგენის მიზნითაც. ტიმპანოპლასტიკა არის მინიმალურად ინვაზიური ოპერაცია, რომელიც ტარდება პირველ რიგში ქრონიკული შუა ყურის ანთების მქონე პაციენტებში, აგრეთვე ყურის ბარაბნის აპკის ხვრელის ან ნებისმიერი მიზეზით დაზიანებისას. ყურის ბარაბნის აპკის ოპერაციის ჩატარების ძირითადი შემთხვევები შემდეგნაირად შეიძლება ჩამოვთვალოთ (1):

ქრონიკული შუა ყურის ანთება,

ყურის ჩხირის მსგავსი მასალით ყურის ბარაბნის აპკის გახევა,

ძირითადად შუა ყურში დაგროვებული სითხის გამოყოფის მიზნით ჩატარებული ყურის მილის ოპერაცია,

ყურის ტრავმა

შუა ყურის ინფექციის სიმპტომები რა არის?

ყურის ანატომიური აგებულების განხილვისას ჩანს, რომ ის სამი ძირითადი ნაწილისგან შედგება: გარე ყური, შუა ყური და შიდა ყური. გარე ყური შედგება ყურის ნიჟარისა და ყურის სმენის გასასვლელისგან (ყურის არხი), შუა ყური — ჩაქუჩის, ანვილისა და უზანგის ძვლებისგან და ევსტახიის მილისგან, რომელიც შუა ყურს ხახას უკავშირდება, ხოლო შიდა ყური — კოხლეისა და ნახევარწრიული არხებისგან. გარედან მომავალი ხმა ყურის ნიჟარაზე გავლით ყურის სმენის გასასვლელამდე, იქიდან კი ყურის ბარაბნის აპკამდე აღწევს. ყურის ბარაბნის აპკზე მომავალი ხმოვანი ტალღები იწვევს ყურის ბარაბნის აპკის ვიბრაციას. ვიბრირებადი ყურის ბარაბნის აპკი მომავალ ხმოვან ტალღებს გადასცემს ანვილს, ჩაქუჩს და უზანგის სმენის ძვლებს, რომლებიც სმენაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ (2).

ყურის რომელიმე სტრუქტურაში პრობლემის არსებობისას ხმა თავის ტვინში არსებულ სმენის ცენტრს მკაფიოდ ვერ გადაეცემა. ყურ-ცხვირ-ყელის დაავადებების ხსენებისას ერთ-ერთი პირველი, რაც გვახსენდება, არის შუა ყურის ანთება. ორგანიზმის სხვა ქსოვილებსა და ორგანოებში როგორც მასში, ყურშიც შეიძლება გამოვლინდეს ვირუსებისა და ბაქტერიების მსგავსი მიკროორგანიზმების მიერ გამოწვეული ინფექციური დაავადებები. შუა ყურის ანთება, სამედიცინო ლიტერატურაში სახელწოდებით Otitis media, ყურის ბარაბნის აპკის უკან მდებარე შუა ყურში ვლინდება. კვლევების მიხედვით, სკოლამდელი ასაკის ბავშვების დაახლოებით %80-ში აღინიშნება შუა ყურის ანთება (3). შუა ყურის ანთების სიმპტომები ინფექციის სიმძიმის მიხედვით იცვლება. შუა ყურის ანთებისას გამოვლენილი ძირითადი სიმპტომები შემდეგნაირად შეიძლება ჩამოვთვალოთ (4, 5):

ყურიდან გამონადენი,

მაღალი ტემპერატურა,

წონასწორობის დაკარგვა,

ტკივილი ყურში და ყურის მიდამოებში,

ნერვიულობა (აგზნებადობა),

ძილის სირთულე,

გულისრევა და ღებინება,

დიარეა,

ყურში სიმძიმის შეგრძნება,

სმენის გაძნელება

ზემოთ ჩამოთვლილი სიმპტომების სიმძიმე შეიძლება შეიცვალოს ანთების მიზეზებისა, პირის ასაკისა და ზოგადი ჯანმრთელობის მდგომარეობის მსგავს ფაქტორებზე დამოკიდებულებით.

შუა ყურის ინფექციის მიზეზები რა არის?

შუა ყურის ანთების ძირითად მიზეზებს შორის ვირუსები და ბაქტერიები მოიაზრება. მწვავე შუა ყურის ანთება, როგორც წესი, ისეთი ზედა სასუნთქი გზების ინფექციების შედეგად ვითარდება, როგორიცაა გრიპი, გაციება. ზედა სასუნთქ გზებში არსებული ბაქტერიები ან ვირუსები ევსტახიის მილის მეშვეობით შუა ყურში შეიძლება გადავიდეს. ეს მოვლენა შუა ყურში ანთების გამოწვევა შეიძლება. დამატებით, ზედა სასუნთქ გზებზე მოქმედი ბაქტერიები ან ვირუსები ევსტახიის მილის შეშუპებას შეიძლება იწვევდნენ. შეშუპებულმა ევსტახიის მილმა შეიძლება გამოიწვიოს ყურში ჩვეულებრივ წარმოქმნილი სითხის გამოყოფის ნაცვლად, მისი შუა ყურში დაგროვება. ბავშვები მოზრდილებთან შედარებით უფრო ხშირად აწყდებიან შუა ყურის ანთებას, რაც ერთ-ერთი მიზეზია ამ დაბლოკვისა. ბავშვების ევსტახიის მილი მოზრდილთა მილზე მოკლე და უფრო დახრილია. ეს მდგომარეობა შეიძლება იწვევდეს ევსტახიის მილის უფრო ადვილად დაბლოკვას და შუა ყურის ანთებას, რომელსაც ბავშვები უფრო ადვილად ემსხვერპლებიან (5). შუა ყურის ინფექციას აქვს მწვავე, სეროზული და ქრონიკული სახის სამი ძირითადი ტიპი. შუა ყურის ინფექციის მიზეზები დამოკიდებულია იმაზე, არის თუ არა დაავადება მწვავე თუ ქრონიკული. მწვავე და ქრონიკული შუა ყურის ინფექციის ცნობილი ძირითადი მიზეზები შემდეგნაირად შეიძლება ჩამოვთვალოთ (5, 6):

მწვავე შუა ყურის ინფექცია: ძირითადად გაციებასთან ან ზედა სასუნთქი გზების სხვა ინფექციასთან ერთად წარმოქმნილი, მოულოდნელად განვითარებადი ყურის ინფექციაა. სასუნთქ გზებზე მოქმედი ბაქტერიები ან ვირუსები ყურის ბარაბნის აპკის უკან სითხის დაგროვებასა და ინფექციას შეიძლება იწვევდეს. მწვავე ყურის ინფექციები მოულოდნელად შეიძლება გამოვლინდეს და რამდენიმე დღეში სიმპტომები შეიძლება შემცირდეს.

სეროზული შუა ყურის ინფექცია: სეროზული შუა ყურის ინფექცია, როგორც წესი, მწვავე ინფექციის გაგრძელებისას ვლინდება. სეროზული შუა ყურის ინფექციისას ტკივილისა და ტემპერატურის მსგავსი სიმპტომები არ ვლინდება, თუმცა ევსტახიის მილში სითხის დაგროვების გამო ყურიდან გამონადენი უფრო ხშირად გვხვდება.

ქრონიკული შუა ყურის ინფექცია: ქრონიკული შუა ყურის ინფექცია არის მდგომარეობა, როდესაც მკურნალობის მიუხედავად, ყურიდან გამონადენი 3 თვეზე მეტ ხანს გრძელდება. ბავშვობაში გადატანილმა შუა ყურის ინფექციამ და/ან ხანგრძლივად მიმდინარე სეროზულმა შუა ყურის ინფექციამ შეიძლება დაავადების ქრონიკულობა გამოიწვიოს. მწვავე შუა ყურის ინფექცია პაციენტიდან პაციენტამდე განსხვავდება, თუმცა ყველაზე ხშირად 6 კვირის განმავლობაში ხდება გამოჯანმრთელება. ქრონიკული შუა ყურის ინფექციისას კი ეს პერიოდი უფრო ხანგრძლივია. დამატებით, მკურნალობის გარეშე დარჩენილმა, ქრონიკულად მიმდინარე შუა ყურის ინფექციამ დროთა განმავლობაში შეიძლება ყურის ბარაბნის აპკის დაზიანება და სმენის დაკარგვა გამოიწვიოს (6).

მწვავე და სეროზული შუა ყურის ინფექციები, უმეტესწილად, რამდენიმე დღის ან კვირის განმავლობაში თავისით გამოჯანმრთელდება. თუმცა, მკურნალობის გარეშე დატოვებულმა შუა ყურის ინფექციამ მომავალში ყურის ბარაბნის აპკის დაზიანებასა და სმენის დაკარგვას შეიძლება გამოიწვიოს. ამიტომ, თუ თქვენც შუა ყურის ინფექციაზე გეჭირვებათ ეჭვი, ნუ უგულებელყოფთ სპეციალისტ ექიმთან ვიზიტის დანიშვნას და საჭირო გამოკვლევების ჩატარებას.

შუა ყურის ინფექციის დიაგნოზი როგორ ისმება?

შუა ყურის ინფექციის მიზეზით კლინიკებში მიმართული პაციენტები, უპირველესად, სპეციალისტი ყურ-ცხვირ-ყელის დაავადებების ექიმის მიერ დეტალურად იკვლევიან. გასინჯვისას ექიმი, უპირველესად, პაციენტის სამედიცინო ანამნეზს აგროვებს. შემდეგ ოტოსკოპად წოდებული სპეციალური ხელსაწყოს დახმარებით ხდება პაციენტის გასინჯვა. გარდა ამისა, თუ სპეციალისტი ექიმი საჭიროდ ჩათვლის, პაციენტის სმენის ფუნქციის შესაფასებლად სხვა გამოკვლევებითაც სარგებლობს (6). თქვენც, თუ შეამჩნევთ ისეთ სიმპტომებს, როგორიცაა ყურიდან გამონადენი, ყურში ტკივილი, სმენის უნარის დაქვეითება, დროის დაკარგვის გარეშე ნუ უგულებელყოფთ სპეციალისტ ექიმთან ვიზიტის დანიშვნას.

შუა ყურის ინფექციის მკურნალობა როგორ მიმდინარეობს?

შუა ყურის ინფექციის მკურნალობა დამოკიდებულია პაციენტის ასაკზე, ინფექციის ტიპზე, სიმძიმესა და ხანგრძლივობაზე. მკურნალობისას პირველ რიგში სპეციალისტი ექიმები სიმპტომების შესამსუბუქებლად შეიძლება დაწერონ ტკივილგამაყუჩებელი/ტემპერატურის დამწევი თვისების მქონე პრეპარატები. ასევე, თუ ექიმი მიიჩნევს, რომ ინფექციის წყარო ბაქტერიებია, შეიძლება ანტიბიოტიკებიც დანიშნოს. ზოგიერთ შემთხვევაში შუა ყურში არსებული სითხე ხანგრძლივად შეიძლება შენარჩუნდეს. ამ დროს ექიმები პაციენტს ყურის მილის ჩადგმას შეიძლება შესთავაზონ. ყურის მილი არის პატარა მილები, რომლებიც ყურის ბარაბნის აპკში პატარა ჭრილობის გაკეთებით ჩაიდგმება. ეს მილები შუა ყურში ჰაერის შესვლას უზრუნველყოფს, რაც სითხის გარეთ გამოდინებას ეხმარება. ყურის მილები, როგორც წესი, უფრო ხშირად გამოიყენება ბავშვებში, განმეორებადი ინფექციების ან სმენის დაკარგვის შემთხვევაში.

ამასთან, ზოგიერთ შემთხვევაში ხანგრძლივად მიმდინარე შუა ყურის ინფექციამ შეიძლება ყურის ბარაბნის აპკის დაზიანება ან ანთების პროგრესირებით ყურის სმენის ძვლების დაზიანება გამოიწვიოს. ასეთ შემთხვევებში სპეციალისტი ექიმები შეიძლება ურჩევდნენ ტიმპანოპლასტიკას, ანუ ყურის ბარაბნის აპკის ოპერაციის ჩატარებას.

შუა ყურის ინფექციის ოპერაცია როგორ ტარდება?

შუა ყურის ინფექციის ოპერაცია არის პროცედურა, რომელიც კანის ჭრის გარეშე, ენდოსკოპიური/მიკროქირურგიული მეთოდებით (დახურულად) ტარდება. ტიმპანოპლასტიკა არის ქირურგიული მეთოდი, რომლის მიზანია დაზიანებული ყურის ბარაბნის აპკის აღდგენა და ინფექციის განმეორების თავიდან აცილება, სმენის ძვლების დაზიანების არსებობისა თუ არარსებობისას (7). ტიმპანოპლასტიკასთან დაკავშირებული დეტალები ქვემოთ არის განხილული.

ოპერაციამდელი მომზადება

ყურის ბარაბნის აპკის ოპერაციამდე პაციენტის ყური და სმენის ფუნქცია დეტალურად მოწმდება. პირველ რიგში, პაციენტის თავისა და კისრის არის გასინჯვით ფასდება ზოგადი ჯანმრთელობის მდგომარეობა. სპეციალისტი ექიმი ოტოსკოპის დახმარებით დეტალურად იკვლევს შუა ყურის მდგომარეობას, ყურის ბარაბნის აპკზე გახევის, ყურიდან გამონადენის ან ინფექციის არსებობას. თუ სპეციალისტი ექიმი საჭიროდ ჩათვლის, აუდიომეტრიის ტესტით ფასდება პაციენტის სმენის დაკარგვა (1).

ოპერაცია როგორ ტარდება?

ყურის ბარაბნის აპკის ოპერაცია შეიძლება სხვადასხვა ტექნიკით ჩატარდეს. მხოლოდ იმ პაციენტებში, ვისაც ყურის ბარაბნის აპკში ხვრელი აქვს და ინფექციის ან გამონადენის სიმპტომები არ ახასიათებს, ყურის არხიდან ენდოსკოპიურად შეღწევით შესაძლებელია ყურის ბარაბნის აპკის აღდგენა. ამასთან, შუა ყურში ანთების, გამონადენის, სმენის ძვლების დაზიანების მსგავს შემთხვევებში, ოპერაცია ხორციელდება ყურის უკნიდან ან წინა მხრიდან მცირე ჭრილობის საშუალებით, ხშირად პაციენტის საფეთქლის არიდან აღებული საკუთარი ქსოვილის გამოყენებით. თუ პაციენტის სმენის უზრუნველმყოფი სმენის ძვლებში პრობლემაა, ოპერაციის დროს შესაძლებელია სმენის ძვლების აღდგენაც სხვადასხვა მასალისგან მიღებული პროთეზებით, მაგალითად, სტაპეზის ქირურგიის და ოსიკულოპლასტიკის მეთოდებით (1, 7).

ოპერაციის შემდგომი პროცესი

ყურის ბარაბნის აპკის ოპერაციის შემდეგ პაციენტები იმავე დღეს შეიძლება დაბრუნდნენ სახლში. ზოგიერთ შემთხვევაში, ოპერაციის ჩამტარებელმა ექიმმა შეიძლება პაციენტს ერთი ღამე საავადმყოფოში დარჩენა სთხოვოს. ოპერაციის შემდეგ გამოჯანმრთელების დრო, პირის ზოგადი ჯანმრთელობის მდგომარეობიდან გამომდინარე, 10 დღიდან 2 კვირამდე მერყეობს. ამ პერიოდში ყურიდან მსუბუქი სისხლდენა ნორმად ითვლება. თუმცა, სისხლდენის ინტენსიურობის შემთხვევაში, დროის დაკარგვის გარეშე მნიშვნელოვანია ექიმს მიმართოთ. ოპერაციის შემდეგ, შესაძლებლობის შემთხვევაში, მინიმუმ 3 კვირის განმავლობაში ცხვირის მკვეთრად გაწმენდისგან თავი უნდა შეიკავოთ. დამატებით, ოპერაციის შემდგომი რამდენიმე დღის განმავლობაში მნიშვნელოვანია თმის დაბანისგან თავის შეკავება, რათა ყურში წყალი არ შევიდეს (1).

ყურის ბარაბნის აპკის ოპერაციასთან დაკავშირებული ხშირად დასმული კითხვები

ყურის ბარაბნის აპკის ოპერაცია არის მკურნალობის მეთოდი, რომელიც ხშირად გამოიყენება ყურის ბარაბნის აპკის დაზიანების, ქრონიკული შუა ყურის ინფექციის მქონე პაციენტებში. ყურის ბარაბნის აპკის ოპერაციასთან დაკავშირებული ხშირად დასმული კითხვებიდან ზოგიერთი ქვემოთ არის დეტალურად განხილული.

მკურნალობის გარეშე დატოვებულმა შუა ყურის ინფექციამ და ყურის ბარაბნის აპკის გახვრეტამ მომავალში მუდმივი სმენის დაკარგვა შეიძლება გამოიწვიოს. თუ თქვენც გაქვთ ყურში ტკივილის, გამონადენის, სმენის გაძნელების მსგავსი სიმპტომები, დროის დაკარგვის გარეშე ნუ უგულებელყოფთ სპეციალისტ ექიმთან ვიზიტის დანიშვნას და კონტროლის ჩატარებას.

ყურის ბარაბნის აპკი გარედან მომავალ ხმოვან ტალღებს ვიბრაციის მეშვეობით თავის ტვინში არსებულ სმენის ცენტრს გადასცემს. მკურნალობის გარეშე დატოვებულმა ყურის ბარაბნის აპკის გახვრეტამ/გახევამ მომავალში მუდმივი სმენის დაკარგვა შეიძლება გამოიწვიოს. ენდოსკოპიური ყურის ბარაბნის აპკის ოპერაცია არის გახევის აღდგენის პროცედურა, რომლის დროსაც ყურის წინიდან ან უკნიდან არანაირი ჭრილობის გაკეთების გარეშე, ენდოსკოპის დახმარებით ხდება ყურის არხში შეღწევა. ყურის ბარაბნის აპკის დაზიანებისას შეიძლება გამოვლინდეს ტკივილის, გამონადენის, სმენის დაკარგვის მსგავსი სიმპტომები. შუა ყურში ქრონიკული ინფექციის არსებობისას და/ან ყურის ბარაბნის აპკის გახევისას, სარგებლობენ ყურის ბარაბნის აპკის ოპერაციით. ოპერაციის ხანგრძლივობა, ოპერაციის დროს ჩასატარებელი პროცედურებიდან გამომდინარე, დაახლოებით 2-3 საათში სრულდება. ოპერაციის შემდეგ, სპეციალისტი ექიმის რჩევის თანახმად, რამდენიმე დღის განმავლობაში მნიშვნელოვანია შხაპის მიღება, ასევე ისეთი აქტივობისგან თავის შეკავება, რომელმაც ყურში წყალი შეიძლება შეიყვანოს. დამატებით, მინიმუმ 3 კვირის განმავლობაში რეკომენდებულია ისეთი მოქმედებებისგან თავის შეკავება, როგორიცაა ცხვირის გაწმენდა, რამაც ყურში წნევა შეიძლება გამოიწვიოს.