კორონარული ანგიოგრაფია

კორონარული ანგიოგრაფია გულის მკვებავი სისხლძარღვების გამოსახვის მეთოდია. იგი კათეტერიზაციის ლაბორატორიაში ტარდება. გულის სისხლძარღვებში შეჰყავთ რენტგენზე ხილული კონტრასტული ნივთიერება, რის შედეგადაც ხდება გულის სისხლძარღვების ანატომიის დათვალიერება.

რატომ ტარდება? (რა ჩივილების დროს არის საჭირო ამ კვლევის ჩატარება?)

ტარდება მაშინ, როდესაც არსებობს ეჭვი და მტკიცებულებები იმისა, რომ გულის სისხლძარღვები ვერ უზრუნველყოფს გულის კუნთის საკმარის კვებას. ეს არის უნიკალური დიაგნოსტიკური მეთოდი დიაგნოზისა და მკურნალობის დასაგეგმად იმ პაციენტებში, რომლებსაც აღენიშნებათ ფიზიკური დატვირთვისას განვითარებული გულმკერდის ტკივილი და ამ მიზეზით ჩატარებული დატვირთვის ტესტის შედეგი პათოლოგიურია, ასევე ბოლო პერიოდში თანდათან გაძლიერებული ან მოსვენების დროსაც კი განვითარებული ხანგრძლივი გულმკერდის ტკივილის, აგრეთვე მწვავე ინფარქტის დროს.

როდის ტარდება?

ანგიოგრაფიის ჩატარება თითქმის ნებისმიერ დროს შეიძლება, თუმცა გეგმიური (ელექტიური) ანგიოგრაფიისთვის პაციენტს სთხოვენ, 6 საათის განმავლობაში არ მიიღოს საკვები. გადაუდებელ შემთხვევებში კი, საჭირო ზომების მიღების შემდეგ, იგი რაც შეიძლება სწრაფად ტარდება.

სარისკო პროცედურაა? რა რისკები აქვს?

ანგიოგრაფია ინვაზიური პროცედურაა, ამიტომ იგი სრულიად ურისკო არ არის. ყველაზე სერიოზული რისკებია: სიკვდილი, ინსულტი და ანგიოგრაფიის დროს ინფარქტის განვითარების ალბათობა, თუმცა ამ რისკების ჯამი 1000-დან 1 შემთხვევაზე ნაკლებია. გარდა ამისა, უფრო ხშირი რისკებია:

• გამოყენებული კონტრასტული ნივთიერებით გამოწვეული ალერგია,

• გართულებები სისხლძარღვში ანგიოგრაფიის შეყვანის ადგილას (მაგალითად, ჰემატომა, ფისტულა არტერიასა და ვენას შორის, სისხლძარღვის კედლის გაბერვა, რომელსაც ანევრიზმას ვუწოდებთ).

• იშვიათად ზოგიერთ პაციენტში — ასევე გამოყენებული კონტრასტული ნივთიერებით გამოწვეული თირკმლის მწვავე უკმარისობა.

საზიანოა თუ არა ანგიოგრაფიის დროს მიღებული გამოსხივება?

ანგიოგრაფიის დროს, როდესაც კონტრასტული ნივთიერება სისხლძარღვში გადის, რენტგენით 2-3 წამიანი გადაღებები კეთდება და საშუალოდ 6-7 გამოსახულება მიიღება. ამ რაოდენობით მიღებული გამოსხივება ჯანმრთელობისთვის საზიანო არ არის.

რას უნდა მიექცეს ყურადღება ანგიოგრაფიისთვის მომზადების ეტაპზე?

ანგიოგრაფიამდე ზოგიერთი მედიკამენტის მიღება უნდა შეწყდეს. ამის შესახებ პაციენტს ინფორმაციას მისი ექიმი მიაწვდის. გარდა ამისა, გეგმიურ შემთხვევებში საჭიროა 6-საათიანი შიმშილი. სხვა მხრივ, თუ ექიმი სხვა რამეს არ მიუთითებს, განსაკუთრებული მომზადება საჭირო არ არის.

სხეულის რომელი უბნიდან ტარდება ანგიოგრაფია?

ყველაზე ხშირად ტარდება საზარდულის არეში მდებარე არტერიიდან, რომელსაც ბარძაყის (ფემორალურ) არტერიას ვუწოდებთ, ან მაჯის არტერიიდან, რომელსაც სხივის (რადიალურ) არტერიას უწოდებენ. უფრო იშვიათად, თუ ეს ორი სისხლძარღვი შესაფერისი არ არის, შესაძლებელია ჩატარდეს იდაყვის შიდა მხარეს მდებარე არტერიიდან, რომელსაც მხრის (ბრაქიალურ) არტერიას ვუწოდებთ.

მტკივნეული პროცედურაა?

პროცედურა ადგილობრივი ანესთეზიით ტარდება. მიუხედავად იმისა, რომ შეგრძნება ტკივილის ზღურბლის მიხედვით ინდივიდუალურია, როგორც წესი, ადგილობრივი ანესთეზიის ნემსის ჩხვლეტის გარდა სხვა ტკივილი არ იგრძნობა.

საზიანოა თუ არა ანგიოგრაფიის დროს გამოყენებული პრეპარატი?

იშვიათად შეიძლება გამოიწვიოს ალერგია. გარდა ამისა, ზოგიერთ მაღალი რისკის პაციენტში (თირკმლის დადასტურებული უკმარისობის ან მისი განვითარების რისკის მქონე პირებში, ზოგიერთი მედიკამენტის მიმღებ დიაბეტით დაავადებულებში) შეიძლება გამოიწვიოს თირკმლის უკმარისობა.

რომელია უმჯობესი — საზარდულიდან თუ ხელიდან ჩატარება?

ეს დამოკიდებულია პაციენტის ფიზიკურ მახასიათებლებზე. თუ პაციენტს მუცლისა და ფეხების სისხლძარღვებში ცნობილი დახშობები აქვს, ან განსაკუთრებით საზარდულისა და მუცლის არეში ჭარბწონიანია, გართულებების შესამცირებლად ხელიდან ანგიოგრაფია უფრო უსაფრთხოა. მეორე მხრივ, თხელი მაჯისა და, შესაბამისად, წვრილი მაჯის არტერიის მქონე პირებში, მაგალითად, დაბალი აღნაგობის, გამხდარ ქალებში, საზარდულის არტერიიდან ანგიოგრაფიის ჩატარება როგორც პაციენტისთვის, ისე ექიმისთვის უფრო მარტივი და უსაფრთხო იქნება.

რით განსხვავდება ერთმანეთისგან ხელიდან და საზარდულიდან ჩატარებული ანგიოგრაფია, რა უპირატესობები და ნაკლოვანებები აქვს თითოეულს?

გულის სისხლძარღვებამდე მიღწევის შემდეგ, მიღებული გამოსახულებებისა და მათი ინტერპრეტაციის თვალსაზრისით, ორივე გზით ჩატარებულ ანგიოგრაფიას შორის განსხვავება არ არის. განსხვავება ისაა, რომ მაჯიდან ანგიოგრაფიისას გამოყენებული არტერიის (სხივის არტერიის) სიახლოვეს ვენა ან ნერვი არ მდებარეობს. ამასთან, ეს არტერია უფრო ზედაპირულად გადის, ამიტომ ანგიოგრაფიის შემდეგ სისხლდენის კონტროლი საზარდულის არტერიასთან შედარებით უფრო ადვილია. მოკლედ, მაჯიდან ჩატარებული ანგიოგრაფიისას შეყვანის ადგილთან დაკავშირებული გართულებები (სისხლდენა, შეშუპება) თითქმის არ გვხვდება. მეორე მხრივ, მაჯის არტერია საზარდულის არტერიაზე წვრილია და პროცედურის დროს უფრო მიდრეკილია შეკუმშვისკენ, რასაც სპაზმს ვუწოდებთ. ამან შეიძლება ხელი შეუშალოს ამ გზით გულის სისხლძარღვებამდე მიღწევას, განსაკუთრებით გამხდარი აღნაგობის პირებში.

რას გრძნობს პაციენტი ანგიოგრაფიის დროს? ტარდება თუ არა პროცედურა ზოგადი ანესთეზიით?

როგორც წესი, ტარდება ადგილობრივი ანესთეზიით. ადგილობრივი ანესთეტიკის ნემსით შეყვანისას მსუბუქი წვის შეგრძნების გარდა დამატებითი ტკივილი არ იგრძნობა. როდესაც კათეტერი გულის სისხლძარღვში ან გულის შიგნით იმყოფება, რიტმის დარღვევის გამო შესაძლოა გულისცემის აჩქარების შეგრძნება გაჩნდეს. კონტრასტული ნივთიერების გამო იშვიათად შეიძლება აღინიშნოს გულისრევა და ღებინება. სწორედ ამიტომ ელექტიური (გეგმიური) ანგიოგრაფია 6-საათიანი შიმშილის შემდეგ ტარდება. ანგიოგრაფიის დროს გულის შეკუმშვის შესაფასებლად გულის ღრუში შეყვანილი 20-30 მლ კონტრასტული ნივთიერება ხშირად იწვევს გულმკერდსა და სახეში დროებით (დაახლოებით 20-30 წამი) სიცხის შეგრძნებას.

რა ინფორმაციის მიღება შეიძლება ანგიოგრაფიით?

ანგიოგრაფიისას გულის სისხლძარღვების გამოსახვით მიიღება ინფორმაცია სისხლძარღვების ზომის, დიამეტრის, მათში შევიწროების არსებობის, შევიწროების შემთხვევაში მისი ხარისხის, მდებარეობისა და სიგრძის, შევიწროების ადგილას კალციფიკაციის, სისხლძარღვის შიგნით თრომბის არსებობისა და იმის შესახებ, სისხლძარღვი სწორია თუ კლაკნილი. კორონარული ანგიოგრაფია მხოლოდ დიაგნოსტიკური მეთოდია. მიღებული შედეგის მიხედვით იგეგმება მკურნალობა (მედიკამენტური მკურნალობა, ბალონი, სტენტი, შუნტირება).

თუ სისხლძარღვი დახშულია, ტარდება თუ არა ანგიოპლასტიკა?

გულის სისხლძარღვების დაავადებებისას სისხლძარღვებში აღინიშნება სხვადასხვა ხარისხის შევიწროებები ან სრული დახშობა. ანგიოპლასტიკის, ანუ გულის სისხლძარღვების ბალონით და/ან სტენტით გახსნის, გადაწყვეტილება მიიღება შევიწროების ან დახშობის მდებარეობის, ხარისხის, სისხლძარღვის დიამეტრისა და შევიწროების სიგრძის მიხედვით. განსაკუთრებით მწვავე ინფარქტის დროს, პირველ წუთებსა და საათებში ჩატარებული ანგიოგრაფიის შემდეგ, დახშული სისხლძარღვის გახსნა, როგორც წესი, ანგიოპლასტიკით არის შესაძლებელი.

როგორ ტარდება ანგიოპლასტიკა?

თუ ანგიოგრაფიით გამოვლენილი შევიწროება ან დახშობა ანგიოპლასტიკით გახსნისთვის შესაფერისია, გულის სისხლძარღვის შესასვლელთან განთავსებული კათეტერის გავლით შეჰყავთ გამტარი მავთული, რომელიც სისხლძარღვის შიგნით არსებულ შევიწროებას გადაკვეთს. ექიმის გადაწყვეტილებით, სისხლძარღვის აგებულების მახასიათებლების მიხედვით, შევიწროება შეიძლება ჯერ ბალონით გაფართოვდეს და შემდეგ ჩაიდგას სტენტი, ან სტენტი პირდაპირ, ბალონის გამოყენების გარეშე ჩაიდგას.

რა არის სტენტი? რისთვის გამოიყენება? რა მახასიათებლები აქვს?

როდესაც სისხლძარღვის შევიწროების ადგილას ბალონი გამოიყენება, შევიწროების გამომწვევი ფოლაქი სისხლძარღვის კედელზე იჭყლიტება და ეკვრის მას. იმისათვის, რომ ეს ფოლაქი ხელახლა არ შეავიწროებდეს სისხლძარღვის სანათურს, გამოიყენება სტენტები — ფოლადის ბადისებრი კარკასი, რომელიც სისხლძარღვის კედელზე შიგნიდან თავსდება და ფოლაქს კედელზე აფიქსირებს. მიუხედავად იმისა, რომ დღეს სტენტის ტექნოლოგიები სწრაფად ვითარდება, სტენტები პირობითად ორ ჯგუფად შეიძლება დავყოთ: წამლის გამომყოფი (მედიკამენტური სტენტები) და არაგამომყოფი (ჩვეულებრივი სტენტები). ჩვეულებრივი სტენტების მთავარი ნაკლოვანება ისაა, რომ ჩადგმული სტენტის ხელახალი შევიწროების გამო 6-8 თვის განმავლობაში შესაძლოა განმეორებითი ჩარევა გახდეს საჭირო. წამლის გამომყოფ სტენტებში ეს რისკი უფრო დაბალია (10%-ზე ნაკლები). ეს არ ნიშნავს, რომ ყველა პაციენტისთვის წამლის გამომყოფი სტენტის გამოყენებაა უფრო სწორი. ჩვეულებრივ და წამლის გამომყოფ სტენტს შორის არჩევანს ექიმი აკეთებს პაციენტის მახასიათებლების (მაგალითად, დიაბეტის არსებობა, ადრე ჩადგმული სტენტის შევიწროება) და სტენტის ჩასადგმელი სისხლძარღვის მახასიათებლების (მაგალითად, მცირეა თუ არა სისხლძარღვის დიამეტრი, გრძელია თუ არა შევიწროება) მიხედვით.

რამდენ ხანს არის საჭირო დასვენება ანგიოგრაფიის შემდეგ (საავადმყოფოში და სახლში)?

საზარდულის არტერიიდან ჩატარებული ანგიოგრაფიის შემდეგ, სისხლდენის კონტროლის მიზნით, პაციენტმა 4-6 საათი წოლით უნდა დაისვენოს. ამის შემდეგ, თუ ექიმის შემოწმებით საზარდულის არეში პრობლემა არ არის, პაციენტი დგება და სიარულს იწყებს, ხოლო 1-2-საათიანი დაკვირვების შემდეგ ეწერება საავადმყოფოდან. მაჯიდან ჩატარებული ანგიოგრაფიის შემდეგ კი პაციენტს მოძრაობა პროცედურისთანავე შეუძლია და ასევე 1-2-საათიანი დაკვირვების შემდეგ შეიძლება გაეწეროს. სახლში, თუ ექიმი განსაკუთრებულს არაფერს მიუთითებს, პაციენტს მეორე დღესვე შეუძლია ჩვეულ ცხოვრებას დაუბრუნდეს.

რას უნდა მიაქციოს ყურადღება პაციენტმა ანგიოგრაფიის შემდეგ?

საზარდულიდან ჩატარებული ანგიოგრაფიის შემდეგ 1-2 დღის განმავლობაში არ არის რეკომენდებული ხანგრძლივი მგზავრობა და მძიმე ნივთების აწევა. ასევე მაჯიდან ჩატარებული ანგიოგრაფიის შემდეგ რამდენიმე დღის განმავლობაში არ არის რეკომენდებული სიმძიმის აწევა.

იქნება თუ არა ტკივილი?

ჩვეულებრივ, ანგიოგრაფიის შემდეგ შეყვანის ადგილას ტკივილი მოსალოდნელი არ არის, თუმცა შესაძლოა მსუბუქი ტკივილი იგრძნობოდეს.

რა შემთხვევებში უნდა მიმართოთ ექიმს დაუყოვნებლივ?

• სისხლდენა ანგიოგრაფიის შეყვანის ადგილას,

• შეშუპება,

• ვრცელ უბანზე გავრცელებული სისხლჩაქცევა ან ძლიერი ტკივილი,

• არტერიული წნევის დაქვეითების ნიშნები — ასეთ შემთხვევებში სწორი იქნება, მიმართოთ საავადმყოფოს, რათა ექიმმა შეგაფასოთ.

ჩვენი გამოცდილი გუნდი მოგაწვდით დეტალურ ინფორმაციას ანგიოგრაფიის შესახებ. შეავსეთ ფორმა ახლავე