რა არის შარდსადენის ვიწროება, როგორ დგინდება და რა მკურნალობის მეთოდებია?

რა არის შარდსადენის ვიწროება?

შარდსადენის ვიწროება არის შარდგამომყოფი სისტემის სტრუქტურული დარღვევა, რომელიც შეიძლება გვხვდებოდეს როგორც ქალებში, ისე მამაკაცებში. შარდსადენი შარდგამომყოფი გზების ბოლო ნაწილია და ჯანმრთელ ორგანიზმში ქალებისა და მამაკაცებისთვის, როგორც წესი, 8-9 მმ დიამეტრისაა. შარდსადენის დიამეტრის შევიწროება პაციენტის კომფორტს მკვეთრად აზიანებს და შარდის გამოყოფას ძნელს და მტკივნეულს ხდის. მკურნალობის გარეშე დატოვებული შარდსადენის ვიწროება თავდაპირველად მცირე პრობლემებით შეიძლება გამოვლინდეს, თუმცა თანდათან შეიძლება დიდ პრობლემად იქცეს და პაციენტის ცხოვრებაზე უარყოფითად იმოქმედოს. მძიმე ვიწროების შედეგად თირკმლის დაკარგვაც კი შეიძლება მოხდეს.

შარდსადენის დაავადებები უფრო ხშირად მოხუცებულ მამაკაცებში ვლინდება. თუმცა ქალებშიც შეიძლება შეინიშნოს ინფექციის ან მშობიარობასთან დაკავშირებული შარდსადენის ვიწროება. ამ პრობლემის თავიდან აცილება შესაძლებელია ტექნოლოგიის მიერ შექმნილი შესაძლებლობებით და გამოცდილი ექიმების ხელმძღვანელობით, მაგალითად, ურეთროტომიით, დილატაციით, ურეთროპლასტიკით, მუდმივი და დროებითი სტენტის დადებით, შარდსადენის ვიწროების ლაზერული მკურნალობით.

რა იწვევს შარდსადენის ვიწროებას და რატომ ვითარდება?

შარდსადენი მამაკაცებსა და ქალებში განსხვავებული ანატომიისა და სიგრძის მქონე შარდგამომყოფი სისტემის ბოლო ორგანოა. შარდსადენის ანატომიისა და დეფორმაციების მნიშვნელობის გასაგებად, პაციენტებისთვის მნიშვნელოვანია შარდგამომყოფი სისტემის შესახებ ინფორმაციის ქონა. შარდგამომყოფი სისტემის მთავარი და ყველაზე მნიშვნელოვანი ორგანოები თირკმლებია. თირკმლებში სისტემატურად გაფილტრული სისხლიდან გამოიყოფა შარდი. თირკმლების ბოლო ნაწილში, შემკრებ არხებში, სისხლიდან გამოყოფილი შარდი შარდის ბუშტისკენ მიემართება. შემკრებ არხებში პირველად შარდის ფორმას მიღებული სითხე, სანამ ორგანიზმიდან გამოიყოფა, შარდის ბუშტში იგზავნება. თირკმელსა და შარდის ბუშტს შორის კავშირს უზრუნველყოფს ორგანო, რომელსაც შარდსაწვეთი ეწოდება. დაახლოებით 25-30 სმ სიგრძის შარდსაწვეთი შარდს შარდის ბუშტში გადააქვს. შარდი შარდის ბუშტში გარკვეული ხნით რჩება, რის შემდეგაც ორგანიზმიდან გამოსაყოფად შარდსადენისკენ მიემართება.

შარდსადენი მამაკაცებში 15-20 სმ-ის ფარგლებში მერყეობს. ქალებში კი უფრო მოკლეა და დაახლოებით 4 სმ-ია. ქალებში შარდსადენის უფრო მოკლე სიგრძე იმით აიხსნება, რომ ქალის უროგენიტალური სისტემის ორგანოები მუცლის ღრუში მამაკაცებთან შედარებით უფრო მეტ ადგილს იკავებს. ეს იმიტომ, რომ მამაკაცებში სასქესო ჯირკვლები და სასქესო ორგანო სხეულის გარეთ არის განლაგებული, ქალებში კი საშო, საშვილოსნო და საკვერცხეები მუცლის ღრუშია. მამაკაცებში შარდსადენის უფრო დიდი სიგრძე ხსნის იმას, რომ მათში შეინიშნება უფრო მეტი დაავადება და ანატომიური დეფორმაცია, ვიდრე ქალებში. ანუ მამაკაცებში შარდსადენის ვიწროების პრობლემა ქალებთან შედარებით უფრო ხშირად გვხვდება.

შარდსადენის ვიწროება შეიძლება მრავალი სხვადასხვა მიზეზით წარმოიშვას. შარდსადენის ვიწროება შემდეგი მიზეზებით შეიძლება გაჩნდეს:

ენდოსკოპიის, კათეტერიზაციის მსგავსი ინვაზიური პროცედურით გამოწვეული ტრავმა,

უროგენიტალური ინფექციები, მაგალითად, ქლამიდიოზი,

რადიაციული თერაპია,

შარდსადენში ან პროსტატაში წარმოქმნილი სიმსივნური წარმონაქმნი,

საშარდე კათეტერის ჩადგმის შემდეგ წარმოქმნილი შარდსადენის დაზიანება,

თირკმლის ქვის ოპერაციის შემდეგ დეფორმაცია,

საშოს გზით მშობიარობისას შარდსადენის ტრავმა.

ქალებში შარდსადენის ვიწროება მამაკაცებთან შედარებით უფრო სიმპტომურად მიმდინარეობს და მისი ნიშნები უფრო მოკლე დროში იგრძნობა. ქალებში ყველაზე ხშირი მიზეზებია მშობიარობის დროს მიღებული ტრავმები, ოპერაციის დროს მიღებული ტრავმები და ინფექციები.

შარდსადენის ვიწროებისთვის დღეს არსებობს მკურნალობის მეთოდები, რომლებიც მარტივი ოპერაციებით სწორდება და წარმატებულ შედეგებს გვპირდება. ამიტომ, თუ შარდსადენის ვიწროებაზე ეჭვი გეპარებათ და ფიქრობთ, რომ დაავადების მიზეზები თქვენში არსებობს, შეგიძლიათ მარტივად დაინიშნოთ ვიზიტი ჯანდაცვის დაწესებულებაში.

როგორ დგინდება შარდსადენის ვიწროება?

შარდსადენის ვიწროების ოპერაციისთვის გადამწყვეტია სპეციალისტი ექიმის შერჩევა და ექიმსა და პაციენტს შორის ნდობა. თუ დაავადების წყარო, განსაკუთრებით ოპერაციის შემდგომი ტრავმებია, მკურნალობის დაწყებამ პაციენტის მიერ ნდობით აღჭურვილ ექიმთან გასინჯვის შემდეგ შეიძლება გავლენა იქონიოს შედეგზე. შარდსადენის ვიწროების დიაგნოზის დადგენამდე პაციენტები ხშირად ჩივიან საერთო უჩივილებით და ექიმთან მიმართავენ. დიაგნოზის დასადასტურებლად მთავარი სიმპტომები ზოგადად შემდეგნაირად შეიძლება ჩამოვთვალოთ:

შარდის გამოყოფის შემდეგ შარდის ბუშტის სრულად დაცლის შეგრძნების არქონა,

შარდვისას წვა და ტკივილი,

წყვეტილად, ჭავლის სახით შარდის გამოყოფა,

სისხლიანი ან მუქი ფერის შარდი,

მამაკაცებში ეიაკულატში (სპერმის მასაში) სისხლი,

ცისტიტის ანამნეზი,

დღის განმავლობაში შარდის შეკავების უუნარობა,

მუცლის არეში ხშირი ტკივილის შეგრძნება,

შარდის წვეთოვანი გამოყოფა.

შარდსადენის ვიწროებაზე მიმანიშნებელი უჩივილებით კლინიკაში მიმართული პაციენტების დეტალური ანამნეზი ფასდება. ფიზიკური გასინჯვისა და ანამნეზის მოსმენის შემდეგ დიაგნოზის დასაზუსტებლად გარკვეული დამატებითი გამოკვლევები ინიშნება. დიაგნოზის საბოლოოდ დასადგენად საჭირო შეიძლება იყოს შემდეგი გამოკვლევები:

ულტრაბგერა (USG),

კომპიუტერული ტომოგრაფია (BT),

სისხლის ანალიზი,

ცისტოსკოპია,

რეტროგრადული ურეთროგრაფია,

უროფლოუმეტრია (შარდის ნაკადის ტესტი).

დიაგნოზის დადასტურებაში ეხმარება ისეთი კრიტერიუმები, როგორიცაა შარდის გამოყოფის სიჩქარე, შარდის გამოყოფის შემდეგ შარდის ბუშტის დაცლის ხარისხი, შარდსადენის დიამეტრის საკმარისობა. ამ გამოკვლევებისა და გამოსახულებითი მეთოდების წყალობით შარდსადენის ვიწროება შეიძლება გამოვლინდეს და პაციენტს საბოლოო დიაგნოზი დაუსვას.

როგორ მკურნალობენ შარდსადენის ვიწროებას, რა მკურნალობის მეთოდებია?

შარდსადენის ვიწროებამ შეიძლება შარდვისას ტკივილი და წვის შეგრძნება გამოიწვიოს და პაციენტს აგრძნობინოს, რომ შარდის გამოყოფის შემდეგ ბუშტი საკმარისად არ დაცლილა. შარდსადენის ვიწროება სხვადასხვა მიზეზით შეიძლება წარმოიშვას და თითოეულ პაციენტში განსხვავებულად მიმდინარეობდეს. თუ საწყის დონეზე არსებობს ვიწროება და მკურნალობა არ ხდება, შემდგომ ეტაპებზე მან შეიძლება სერიოზული პრობლემები გამოიწვიოს. შარდსადენის ვიწროების მკურნალობის გარეშე არსებობის შემთხვევაში არხში ვიწროების ხარისხი იზრდება და შეიძლება დაბრკოლებები წარმოიქმნას. ეს მდგომარეობა შეიძლება გამოიწვიოს შარდისა და შარდის შემადგენელი ნაწილების დაგროვებით გამოწვეული თირკმლის ქვების წარმოქმნა, თირკმლის სამუშაო დატვირთვის გაზრდა, ინფექციის განვითარება და სხვა პრობლემები. შეფერხებულმა მკურნალობამ შეიძლება თირკმლის დაკარგვამდე მიმყვანი მდგომარეობა გამოიწვიოს. ამიტომ შარდსადენის ვიწროების დიაგნოზის მქონე პაციენტების მკურნალობა და პრობლემის გართულებამდე მოგვარება, სანამ რამდენიმე სიმპტომი ჯერ კიდევ გამოვლენილია, მნიშვნელოვანია.

შარდსადენის ვიწროების მქონე ყველა პაციენტში მკურნალობისა და მონიტორინგის პროცედურა ერთნაირი არ არის. ვიწროების ზომის მიხედვით შეიძლება შეიცვალოს კონტროლის ინტერვალი და დაგეგმილი მკურნალობის მოდელი. უროდინამიკური ტესტის ჩატარებისას, თუ პაციენტში წამში 10 მილილიტრზე ნაკლები შარდი გამოიყოფა, შეიძლება არსებობდეს ობსტრუქცია (დაბრკოლება) ან ვიწროება. მკურნალობა ექიმისა და პაციენტის ერთობლივი გადაწყვეტილებით იგეგმება, ყველაზე სწორი და კომფორტული მეთოდის გათვალისწინებით. ამჟამად მკურნალობის ეს მეთოდები ასე გამოიყენება:

დილატაცია: შარდსადენიდან შარდის ბუშტისკენ თხელი მილაკით შედიან და არხი ფართოვდება. პროცედურამდე გამოიყენება საანესთეზიო კრემი.

შარდსადენის ვიწროების ლაზერული მკურნალობა: ამ ანესთეზიით ჩასატარებელი პროცედურისთვის აუცილებელია, რომ ვიწროება მცირე ზონაში იყოს. მკურნალობისთვის არხში გადაადგილებული და ბოლოში ლაზერული აპარატის მქონე მილაკის დახმარებით ვიწროების ადგილზე არსებული ქსოვილი ამოიღება. პროცედურის შემდეგ რამდენიმე დღე საშარდე კათეტერის გამოყენებაა საჭირო.

ურეთროპლასტიკა: თუ ვიწროებით დაზიანებული არე 2 სმ-ზე გრძელია, შარდსადენის ეს ნაწილი შეიძლება ამოიღონ ღია ქირურგიული ოპერაციით, რომელსაც ურეთროპლასტიკა ეწოდება. შარდსადენის ვიწროებული ნაწილის ამოღების შემდეგ არხის ღია ბოლოები ერთმანეთს უერთდება. პაციენტებისთვის პირველი მიზანი დახურული ოპერაციაა. ღია ოპერაციით გამოწვეული ნაწიბურების თავიდან აცილებისთვის დაგეგმილია მოკლე დროში ჩასატარებელი მკურნალობა, რომელიც პერსონალური მოვლის (პერევიაზის) საჭიროებას არ მოითხოვს. თუმცა მძიმე ვიწროების შემთხვევაში ღია ოპერაცია შეიძლება ერთადერთი არჩევანი იყოს.

სტენტის დადება: განსაკუთრებით მამაკაცებში, პენისთან ახლოს მდებარე ბულბოზურ შარდსადენში წარმოქმნილი ვიწროებების მკურნალობაში სტენტი შეიძლება ყველაზე ეფექტური მეთოდი იყოს. შესაძლებელია მისი მუდმივი ან დროებითი დადება და ტარდება ლოკალური ანესთეზიით.

დღეს სამედიცინო ტექნოლოგიების განვითარების წყალობით შარდსადენის ვიწროების ოპერაცია დახურული და ღია მეთოდით შეიძლება დაიგეგმოს. ოპერაციებში პირველი მიზანია კომფორტული გადაწყვეტილებები, რომლებიც ნაწიბურს არ ტოვებს და მოკლე გამოჯანმრთელების დროს მოითხოვს.

ხშირად დასმული კითხვები შარდსადენის ვიწროების შესახებ

შარდსადენის ვიწროების დიაგნოზის მქონე პაციენტებს შეუძლიათ, რომ პროცესის შესახებ საკმარისი ინფორმაციის მისაღებად კითხვები დაუსვან. პაციენტების მიერ დიაგნოზის, მკურნალობის პროცესისა და მკურნალობის შემდგომ ყველაზე ხშირად დასმულ კითხვებს ქვემოთ მოცემულ სათაურებში იპოვით. დიახ, შარდსადენის ვიწროება ადრეულ დიაგნოსტიკას შეუძლია აღკვეთოს. რისკის ფაქტორების მქონე პირებში რეგულარული კონტროლის დროს, როცა შარდსადენის ვიწროების განვითარების ალბათობა შეამჩნევენ, ექიმს შეუძლია კონტროლის სიხშირე შეცვალოს. ამ გზით შეიძლება ჩატარდეს დაავადების პროფილაქტიკური მკურნალობა (გამოჩენამდე მისი განვითარების თავიდან აცილების მკურნალობა). დაგვიანებული მკურნალობის შედეგად კი შეიძლება წარმოიშვას თირკმლის დაკარგვამდე მიმყვანი სერიოზული პრობლემები. ამიტომ შარდსადენის ვიწროება ადრეული დიაგნოსტიკით უნდა იქნას მკურნალობული, რათა პრობლემა არ გაღრმავდეს და შარდგამომყოფი სისტემის სხვა ორგანოები არ დაზიანდეს. მკურნალობას საჭიროებს შარდსადენის ვიწროება, რომელიც უმეტეს შემთხვევაში თავისით არ გადის. თუმცა ძალიან იშვიათად, ტრავმით გამოწვეული არასერიოზული ვიწროებები შეიძლება გამოჯანმრთელდეს. შარდსადენის ვიწროების მქონე პაციენტები გარკვეულ ინტერვალებში უნდა იყვნენ მონიტორინგზე. სტრუქტურული დარღვევების, თანდაყოლილი დეფორმაციების, ინფექციით გამოწვეული მიზეზების, შარდსადენის დიამეტრის შემცირების სიმსივნური წარმონაქმნების მსგავსი პრობლემებისთვის კი ოპერაციაა საჭირო და ხშირად ამ სფეროში სპეციალისტმა უროლოგმა უნდა ჩაატაროს მკურნალობა. შარდსადენის ვიწროება შეიძლება წარმოიშვას თანდაყოლილი დეფექტის გამო ან მშობიარობის შემდგომი ტრავმის შედეგად. თუმცა ეს მდგომარეობა ხშირად მამაკაც პაციენტებში და მოხუცებულ ასაკში გვხვდება. ჩატარებული კვლევების თანახმად, განსაკუთრებით 55 წლის შემდგომი ასაკის მამაკაცი პაციენტები წარმოადგენენ ჯგუფს, სადაც შარდსადენის ვიწროება ყველაზე ხშირად გვხვდება.. ამის მიზეზი ხშირად ოპერაციასთან დაკავშირებული ტრავმები, ქვების წარმოქმნა, სიმსივნე და პროსტატის გადიდებით გამოწვეული ვიწროებებია. ზოგ პაციენტში ეს მდგომარეობა სქესობრივ ფუნქციებზე შეიძლება აისახოს. განსაკუთრებით დღის განმავლობაში გაგრძელებული შარდის შეკავების უუნარობა და შარდვის შემდეგ ბუშტის გადავსების შეგრძნება პაციენტში უკმაყოფილებას შეიძლება წარმოშობდეს. ეს მდგომარეობა მამაკაც პაციენტებში ერექციის არქონას, ქალებში კი ორგაზმის მიღწევის სირთულეს შეიძლება იწვევდეს. გარდა ამისა, სქესობრივი კავშირის დროს შარდსადენის ვიწროების მქონე პაციენტებს ტკივილიც შეიძლება ჰქონდეთ. შარდსადენის ვიწროება, როგორც წესი, სიმპტომებით მიმდინარეობს და პაციენტებს ექიმთან მიმართვის საჭიროებას აგრძნობინებს, ზოგ პაციენტში კი უსიმპტომოდ გრძელდება. ადრეული დიაგნოსტიკისა და სპეციალისტი ქირურგების მიერ ჩატარებული მკურნალობით შარდსადენის ვიწროება გაღრმავებამდე შეიძლება შეჩერდეს. თუ თქვენში და თქვენს გარემოცვაში შარდსადენის ვიწროების რამდენიმე სიმპტომს ამჩნევთ და დაავადების ალბათობაზე ეჭვი გეპარებათ, შეგიძლიათ მარტივად დანიშნოთ ვიზიტი და დეტალური გასინჯვისთვის ჩვენს სპეციალისტ ექიმებს მიმართოთ.