გულმკერდის ტრავმები

გულმკერდის ძვლოვანი კარკასის შემადგენელი სტრუქტურების ანატომიური და ფუნქციური მთლიანობის დარღვევა პირდაპირი ან არაპირდაპირი ზემოქმედების შედეგად. ტრავმებით გამოწვეული სიკვდილის 25-30%-ს შეადგენს. პაციენტები, როგორც წესი, მამრობითი სქესის, 25-50 წლის ასაკისაა. ხშირი მიზეზებია: სიმაღლიდან ვარდნა, საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევა, ცეცხლსასროლი იარაღით დაზიანება, წვეტიანი-ჭრადი იარაღით დაზიანება და კომპრესია (გულმკერდის კარკასის წნევის ქვეშ მოქცევა). ყველაზე ხშირად შემხვედრი ტრავმის ფორმაა ბლაგვი გულმკერდის ტრავმა; ის ვარდნის, კომპრესიისა და საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევების შედეგად წარმოიქმნება. პაციენტის ჩივილებია დაზიანებული მხარის გვერდითი ტკივილი, სუნთქვის გაძნელება და კანქვეშა ემფიზემა, ასევე ადგილობრივი მძიმე ტკივილი (ნეკნის მოტეხილობის არსებობისას). ბლაგვი ტრავმების 35-40%-ში ნეკნის მოტეხილობა გვხვდება, ისინი 4-9. ნეკნებს შორისაა. თუ I ნეკნში მოტეხილობაა, თანმხლები მძიმე დაზიანება არსებობს. მკერდის ძვლის (სტერნუმის) მოტეხილობა ტრავმირებული პაციენტების 4%-ში გვხვდება, ხოლო „მოქნეული“ გულმკერდი (ფლეილ-ჩესტი) — 5-15%-ში.

გულმკერდის ტრავმის მქონე პაციენტების 5-15%-ს ტორაკოტომია სჭირდება. ცეცხლსასროლი იარაღით დაზიანებისას ტყვიის ტრაექტორია, ლულის სიგრძე და სროლის მანძილი ზიანის ხარისხს განსაზღვრავს. საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის მსხვერპლში შესაძლოა რამდენიმე სისტემის დაზიანება იყოს. უნდა გვახსოვდეს, რომ გულმკერდ+მუცლის ღრუს დაზიანებისას, თუ ჰემოდინამიკა ირღვევა, პრიორიტეტი ლაპარატომიას ენიჭება. წვეტიანი/ჭრადი იარაღით დაზიანებისას კი შინაგანი ორგანოების დაზიანება ფრთხილად უნდა შეფასდეს.