რა არის ჩუტყვავილა (Varicella Zoster)? სიმპტომები, მკურნალობა და პრევენციის მეთოდები

ჩუტყვავილა (Varicella zoster) არის მწვავე და გადამდები დაავადება. იგი გამოწვეულია Varicella zoster ვირუსით (VZV), რომელიც წარმოადგენს DNA ვირუსს. ეს ვირუსი ჰერპესვირუსების ოჯახის წევრია. თავდაპირველი ინფექციის დროს Varicella zoster ვირუსი იწვევს ჩუტყვავილას. ზოგჯერ, პირველადი დაავადების შემდეგ, ვირუსი შესაძლებელია დაილექოს ლიმფურ კვანძებში და დარჩეს ორგანიზმში ფარული (ლატენტური) სახით. ასეთ შემთხვევაში, პირველივე ხელსაყრელ მომენტში, ის იწვევს მეორად ინფექციას - სმსტრს ანუ ჰერპეს ზოსტერს (სარტყლისებრ ლიქენს).

რა არის ჩუტყვავილა (Varicella zoster)?

ჩუტყვავილას დაავადება იწვევს ქავილს და ბუშტუკების მსგავს გამონაყარს კანზე. ამ ინფექციის გამომწვევ ვირუსს Varicella zoster ეწოდება. ჩუტყვავილა ძალზე გადამდები დაავადებაა. თუმცა, დღესდღეობით ის იშვიათად გვხვდება იმის გამო, რომ ფართოდ არის გავრცელებული ბავშვთა ასაკობრივი ვაქცინაცია. მიუხედავად იმისა, რომ ბავშვები ჩუტყვავილას მიმართ უფრო მგრძნობიარე ჯგუფს მიეკუთვნებიან, ზრდასრულებიც შესაძლებელია დაავადდნენ.

სანამ ჩუტყვავილას ვაქცინა გამოჩნდებოდა, თითქმის ყველა ადამიანი ატარებდა ამ ვირუსს და ავადდებოდა. თუმცა, ვაქცინაციის დანერგვასთან ერთად, ჩუტყვავილას გავრცელების სიხშირე მნიშვნელოვნად შემცირდა. დღესდღეობით ჩუტყვავილას ვაქცინა რუტინული ვაქცინაციის პროგრამის ნაწილია.

ადამიანი, რომელმაც ერთხელ გადაიტანა ჩუტყვავილა, ამ დაავადებით მეორედ აღარ ინფიცირდება. თუმცა, თუ პირი აცრილი არ არის, მას ჩუტყვავილა ნებისმიერ ასაკში შეიძლება დაემართოს. რადგან ზრდასრულებში ჩუტყვავილა უფრო მძიმედ მიმდინარეობს და გართულებების რისკიც მეტია, მიზანშეწონილია დაავადების გადატანა ბავშვობაში ან ვაქცინაციის გზით მისი პრევენცია.

რა არის ჩუტყვავილას სიმპტომები?

ჩუტყვავილას სიმპტომები ზრდასრულებში, ბავშვებსა და ჩვილებში შესაძლოა ერთმანეთისგან განსხვავდებოდეს. თუმცა, ზოგადად, ჩუტყვავილას პირველი ნიშანი არის საერთო სისუსტის შეგრძნება. ჩუტყვავილას ადრეული ეტაპი ანუ დაწყებითი ფაზა აღნიშნავს პერიოდს გამონაყარის გამოჩენამდე რამდენიმე დღით ადრე. ამ პერიოდში შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგი სიმპტომები:

სხეულის ტკივილი,

სიცხე,

ძლიერი დაღლილობის შეგრძნება,

მადამკარგველობა,

თავის ტკივილი და

ჩუტყვავილას გამონაყარი.

პაციენტს ერთი ან ორი დღის განმავლობაში უვითარდება ქავილით მიმდინარე გამონაყარი, რომელიც დაავადების ყველაზე გავრცელებული სიმპტომია. ეს გამონაყარი ძირითადად თავიდან ჩნდება სახეზე, მკერდსა და ზურგზე. ზოგჯერ ლაქები შესაძლოა სხეულის დანარჩენ ნაწილებზეც გავრცელდეს. მძიმე შემთხვევებში ეს კანის დაზიანებები შესაძლებელია შენიშნოს პაციენტის პირის ღრუში, თვალებზე, ანუსსა ან სასქესო ორგანოებზე.

არსებობს ჩუტყვავილას განვითარების სამი ეტაპი, რომლებიც აღწერს კანის დაზიანებების გარეგნულ სახეს. ეს ეტაპები ნომრებით გამოიხატება:

ეტაპი 1: პირველ ეტაპზე პაციენტს უვითარდება ქავილით მიმდინარე, ამობურცული კვანძები. ეს კვანძები შესაძლოა იყოს ვარდისფერი, წითელი ან კანისფერი. სამედიცინო ლიტერატურაში ამ დაზიანებებს პაპულები ეწოდება. პაციენტის სხეულზე დაახლოებით 250-დან 500-მდე ასეთი ელემენტი ჩნდება. ამ ეტაპზე ახალი წარმონაქმნების გაჩენა გრძელდება რამდენიმე დღის განმავლობაში.

ეტაპი 2: შემდეგ, ანუ მეორე ეტაპზე, ეს კვანძები გადაიქცევა პატარა, სითხით სავსე ბუშტუკებად, რომლებსაც ვეზიკულები ეწოდება. ვეზიკულები ძლებს დაახლოებით ერთი დღე, სანამ გასკდება და სითხის გამოყოფა დაიწყება.

ეტაპი 3: ბოლო ეტაპზე ეს ღია ჭრილობები იფარება ქერქით. პაციენტის გამოჯანმრთელებასთან ერთად, ახალი კვანძების წარმოქმნა კვლავ გრძელდება. ერთდროულად შეიძლება შეინიშნოს კვანძები, ბუშტუკები და ქერქები, ანუ ყველა ეტაპი ერთდროულად შეიძლება იყოს წარმოდგენილი. სანამ ყველა ლაქა არ დაიფარება ქერქით, პაციენტი რჩება ჩუტყვავილას ვირუსის მატარებლად და შეუძლია ინფექციის სხვებისთვის გადადება.

ჩუტყვავილას სიმპტომები ჩვეულებრივ გრძელდება 4-დან 7 დღემდე. რადგან დაავადება გადამდებია, ამ პროცესში არააქცინირებულ პირებთან კონტაქტის თავიდან აცილება ძალზე მნიშვნელოვანია ინფექციის გავრცელების შესაჩერებლად.

როგორ გადაიცემა ჩუტყვავილა?

ჩუტყვავილა შეიძლება გადაეცეს ინფიცირებულ ადამიანთან კონტაქტით, კერძოდ მის გამონაყართან ან ბუშტუკებიდან გამოსულ სითხესთან შეხებით. ვირუსი ასევე ვრცელდება ჰაერ-წვეთოვანი გზით, როდესაც ჩუტყვავილათი დაავადებული პაციენტი ახველებს ან აცემინებს. ჩუტყვავილას შემთხვევაში გადამდებლობა იწყება გამონაყარის გამოჩენამდე 1-2 დღით ადრე და გრძელდება მანამ, სანამ პაციენტის ყველა ბუშტუკზე არ წარმოიქმნება ქერქი. ვირუსით ინფიცირების შემდეგ სიმპტომები ჩვეულებრივ ვლინდება 10-დან 21 დღის განმავლობაში.

ვაქცინა ძალიან ეფექტურად იცავს ჩუტყვავილასაგან. თუმცა, თუ ზრდასრული ადამიანი არ არის აცრილი და ცხოვრების განმავლობაში არ გადაუტანია ჩუტყვავილა, მას დაავადების განვითარების რისკი აქვს. განსაკუთრებით მაღალია რისკი მაშინ, თუ იმყოფებით ბავშვების გარემოცვაში ან მუშაობთ სკოლაში თუ საბავშვო ბაღში.

როგორ ისმევა ჩუტყვავილას დიაგნოზი?

თუ ფიქრობთ, რომ თქვენ ან თქვენს შვილს შეიძლება გქონდეთ ჩუტყვავილა, მიზანშეწონილია მიმართოთ უახლოეს სამედიცინო დაწესებულებას. ამ დაავადებისთვის არ არსებობს სპეციალური ჩუტყვავილას ტესტი, მაგრამ ჩუტყვავილა იძლევა ისეთ დაზიანებებს, რომელთა ვიზუალურად ამოცნობაც ძალიან მარტივია. ამიტომ, უმეტეს შემთხვევაში, დიაგნოზი ისმება ექიმის მიერ ჩუტყვავილას ტიპური სურათისა და სხვა სიმპტომების შეფასებით. დიაგნოზი გადამწყვეტია დაავადებასთან საბრძოლველად. ამ პროცესში შესაძლოა საჭირო გახდეს ისეთი მედიკამენტები, რომლებიც დაეხმარება ორგანიზმს ვირუსთან ბრძოლაში ან შეამსუბუქებს ჩუტყვავილას გამო განვითარებულ სხვა ჯანმრთელობის პროблеმებს.

გთხოვთ, ყურადღებით მიადევნოთ თვალი სიმპტომებს, რადგან ეს მნიშვნელოვანია დიაგნოსტიკისთვის. იმ შემთხვევაში, თუ შეამჩნევთ შემდეგ ნიშნებს, სასურველია აცნობოთ თქვენს ექიმს:

თუ გამონაყარი გავრცელდა თვალის არეში ან ორივე თვალზე,

თუ გამონაყარის ადგილები ძლიერ ცხელდება ან მტკივნეულია,

თუ ეჭვობთ, რომ გამონაყართან ერთად აღინიშნება უფრო სერიოზული სიმპტომები (თავბრუსხვევა, გონების დაბინდვა, გულისცემის აჩქარება, სუნთქვის უკმარისობა, კანკალი, კოორდინაციის დაკარგვა, თანდათან მძიმებადი ხველა, ღებინება, კისრის სიმკვრივე ან 38,9 გრადუსზე მაღალი სიცხე),

თუ ცხოვრობთ იმ ადამიანებთან ერთად, რომლებსაც არასდროს გადაუტანიათ ჩუტყვავილა და არც ვაქცინა აქვთ გაკეთებული,

თუ თქვენი ახლობელი არის ორსული ან

თუ ცხოვრობთ იმ ადამიანთან ერთად, რომელსაც აქვს მძიმე დაავადება ან იღებს მედიკამენტებს, რომლებიც თრგუნავს იმუნურ სისტემას.

დიაგნოსტირების მიზნით, სიმპტომების დაწყებიდან მალევე ექიმთან კონსულტაცია დააჩქარებს დიაგნოზის დასმის პროცესს და ხელს შეუშლის ვირუსის გავრცელებას.

როგორ მკურნალობენ ჩუტყვავილას?

ჩუტყვავილა ძირითადად ბავშვებს აზარალებს. ამიტომ, თუ თქვენი შვილი დაავადებულია, პირველ რიგში, უნდა უზრუნველყოთ მისი სრულფასოვანი დასვენება და სითხეების საკმარისი მიღება. ჩუტყვავილა თავისით რეგულირდება ერთ-ორ კვირაში. ამ პროცესში, იმისათვის, რომ შეუმსუბუქოთ ბავშვს ქავილის შეგრძნება, შეგიძლიათ სცადოთ შემდეგი ზომები:

გამონაყარზე გრილი და ნოტიო ქსოვილის დადება,

ბავშვის სითბოსგან დაცვა და გრილ გარემოში ყოფნა,

ბავშვისთვის წახალისება, რომ არ იფხანოს კანი,

ფრჩხილების მოჭრა, რათა თავიდან აიცილოთ თვითდაზიანება,

გამონაყარზე ანტიჰისტამინური შემცველი ლოსიონის წასმა,

ბავშვისთვის ყოველდღიურად გრილი აბაზანის ან შხაპის მიღება,

დეჰიდრატაციის თავიდან ასაცილებლად ბავშვისთვის უხვად წყლის და სითხეების მიცემა.

თუ პაციენტს პირის ღრუში აქვს ბუშტუკები, შეიძლება დამხმარე იყოს რბილი საკვებისგან შემდგარი დიეტა.

ამ პროცესში თქვენ არ უნდა მისცეთ ბავშვს ასპირინი. ასპირინმა შეიძლება ზიანი მიაყენოს სიცხიან ბავშვებს, ამიტომ მისი გამოყენება მხოლოდ ექიმის რეკომენდაციით უნდა მოხდეს. ასევე, თუ ჩუტყვავილა დაემართა სამი თვის ან უფრო პატარა ასაკის ჩვილს, დაუყოვნებლივ უნდა ეცნობოს ბავშვთა ექიმს. ჩუტყვავილა ახალშობილებისთვის უფრო საშიშია, ამიტომ სასურველია, რომ ბავშვი იმყოფებოდეს პედიატრის მეთვალყურეობის ქვეშ.

მოზრდილებში ჩუტყვავილას მკურნალობა იგივეა, რაც ბავშვებში. თუმცა, მკურნალმა ექიმმა შესაძლოა დამატებით ანტივირუსული მედიკამენტიც დანიშნოს. მძიმე სიმპტომების რისკის ქვეშ მყოფ ზრდასრულებს ან მათ, ვისაც უკვე აღენიშნებათ გარკვეული სამედიცინო პათოლოგიები, ასევე შეუძლიათ მიიღონ ანტივირუსული პრეპარატები.

ხშირად დასმული კითხვები

ჩუტყვავილა ძალზე გადამდები დაავადებაა. სწორედ ამიტომ ის ბევრ ადამიანს აინტერესებს. ჩუტყვავილასთან დაკავშირებით მრავალი კითხვა არსებობს. ყველაზე ხშირად დასმულ კითხვებს შეგიძლიათ გაეცნოთ სტატიის გაგრძელებაში. ჩუტყვავილა ჩვეულებრივ გრძელდება 10-დან 14 დღემდე და შემდეგ ქრება. ქავილისთვის, რომელიც ჩუტყვავილას ერთ-ერთი ყველაზე შემაწუხებელი სიმპტომია, შეგიძლიათ გამოიყენოთ აფთიაქში შესაძენი გამაგრილებელი კრემები ან გელები. გარდა ამისა, შეგიძლიათ კონსულტაცია გაიაროთ ექიმთან ან ფარმაცევტთან ქავილის შესამსუბუქებლად ანტიჰისტამინური პრეპარატების გამოყენების შესახებ. სახლის პირობებში გრილი წყლით ბანაობა და კანის მშრალად, ძლიერი ხახუნის გარეშე გაშრობა ასევე ამსუბუქებს ქავილს. ჩუტყვავილათი დაავადებულ პაციენტებს ურჩევენ ატარონ თავისუფალი ტანსაცმელი, განსაკუთრებით ცივი შხაპის მიღების შემდეგ. ჩუტყვავილას გადამდებლობა იწყება ლაქების გამოჩენამდე 2 დღით ადრე და გრძელდება მანამ, სანამ დაზიანებები სრულად არ დაიფარება ქერქით. ჩუტყვავილას სიმპტომების ამოცნობა ძალიან ადვილია. დიაგნოზი შეიძლება დაისვას ოჯახის ექიმის ან გადაუდებელი დახმარების განყოფილების მიರಿ კანზე არსებული დაზიანებების საფუძველზე. თუმცა, რადგან ეს დაავადება ძირითადად ბავშვებს აზარალებს, ასევე შესაძლებელია პედიატრიულ განყოფილებას მიმართოთ. ჩუტყვავილა ძალზე გადამდები დაავადებაა. ამ დაავადებისგან დასაცავად კარგი ვარიანტია არ იმყოფებოდეთ იმავე ოთახში იმ პირთან, რომელსაც ჩუტყვავილა აქვს. გარდა ამისა, რადგან ჩუტყვავილა ასევე გადამდებია კანის დაზიანებების ბუშტუკებიდან გამოყოფილი სითხით, პაციენტის კარანტინში მოქცევა ძალიან მნიშვნელოვანია. ამ ყველაფერთან ერთად, ჩუტყვავილას ვაქცინა უზრუნველყოფს დაავადებისგან ძალზე ეფექტურ დაცვას. ყვავილი (ნამდვილი ყვავილი) არის ერადიცირებული ანუ დედამიწაზე აღარ არსებული მომაკვდინებელი დაავადება. თუმცა ჩუტყვავილა დღემდე ხშირად გვხვდება. მიუხედავად იმისა, რომ მას შეუძლია გამოიწვიოს სერიოზული სიმპტომები და გართულებები, ის არ არის ისეთი სიცოცხლისთვის საშიში, როგორიც ყვავილი იყო. გარდა ამისა, ორივე დაავადების დროს არსებული დაზიანებები განსხვავებულია. ყვავილი არსებობის პერიოდში იწვევდა პანდემიებს. თუმცა ჩუტყვავილა არ იწვევს ეპიდემიებს, რადგან ის დღეს ბავშვთა ვაქცინაციის კალენდრის ნაწილია. მიუხედავად იმისა, რომ ვაქცინაციის არარსებობის შემთხვევაში ის მოზრდილებშიც ვლინდება, ის ძირითადად ცნობილია როგორც ბავშვთა ასაკის დაავადება.

თუ შეამჩნევთ ჩუტყვავილას სიმპტომებს, დაუყოვნებლივ მიმართეთ ჩვენს გამოცდილ ექიმებს. აკონტროლეთ დაავადების მიმდინარეობა ადრეული დიაგნოსტიკითა და მკურნალობით. ჩაეწერეთ ონლაინ ვიზიტზე