რა არის მენჯის შეგუბების სინდრომი (MSS)? სიმპტომები, გამომწვევი მიზეზები, დიაგნოსტიკა და მკურნალობის მეთოდები

მენჯის შეგუბების სინდრომი

მენჯის შეგუბების სინდრომი (MSS) არის მდგომარეობა, რომელიც ხასიათდება ვენების გაფართოებითა და მათი ფუნქციის დაკარგვით, რაც იწვევს განსაკუთრებით რეპროდუქციული ასაკის ქალებში ხშირად აუხსნელ მენჯის ტკივილს. მარტივად რომ ვთქვათ, მენჯის არის სისხლძარღვების მიერ სისხლის საკმარისად ეფექტურად გამოუმუშავებლობის შედეგად სისხლძარღვები ფართოვდება, იზრდება წნევა და ეს იწვევს ტკივილს. ის ფეხის ვენების ვარიკოზის მსგავსია, თუმცა ამჯერად ადგილი აქვს ვენურ უკმარისობას, რომელიც ვითარდება შიდა არეში, კერძოდ, საშვილოსნოსა და საკვერცხეების გარშემო.

რა არის მენჯის შეგუბების სინდრომი?

მენჯის შეგუბების სინდრომი (MSS) არის სისხლძარღვთა დაავადება, რომელიც ჩნდება მენჯის არეში მდებარე ვენების გაფართოებით და ამ ვენებში სისხლის შეგუბებით, რაც უმეტესად იწვევს ქრონიკულ მენჯის ტკივილს. შესაძლებელია ამ მდგომარეობის ყველაზე მარტივად განსაზღვრა, როგორც ფეხებზე არსებული ვარიკოზული ვენების ფორმისა, რომელიც წარმოქმნილია საშვილოსნოს, საკვერცხეებისა და მიმდებარე შიდა ორგანოების გარშემო. ნორმალურ პირობებში, ვენებში არსებული სარქველების წყალობით უზრუნველყოფილია სისხლის ერთმიმართულებიანი დენი გულის მიმართულებით. თუმცა MSS-ის დროს ეს სარქველები კარგავენ ფუნქციას; სისხლს უჭირს გრავიტაციის საწინააღმდეგოდ ზემოთ ასვლა და გროვდება ვენაში. ეს შეგუბება იწვევს ვენის გაფართოებას, მიმდებარე ქსოვილებზე ზეწოლას და ტკივილის წარმოქმნას.

რა არის მენჯის შეგუბების სინდრომის სიმპტომები?

მენჯის შეგუბების სინდრომის ყველაზე ძირითადი სიმპტომია მენჯის არეში შეგრძნებული და დღის განმავლობაში თანდათან მზარდი, ბლაგვი ხასიათის ტკივილი. ეს ტკივილი ძირითადად კონცენტრირებულია დუნდულების ქვედა არეში, საზარდულში, ზოგჯერ წელის ქვედა ნაწილში ან საშოს გარშემო. ხანგრძლივად ფეხზე დგომისას, ჯდომით გატარებული დიდი დროის განმავლობაში ან მენსტრუაციის წინა პერიოდში ტკივილის ინტენსივობა თვალსაჩინოდ იზრდება. ტკივილი ზოგჯერ მხოლოდ დაწოლის შეგრძნების სახისაა, ზოგიერთ პაციენტში კი შესაძლებელია გადაიქცეს მოფეთქარე და გავრცელებულ დისკომფორტის შეგრძნებად.

სქესობრივი აქტის დროს ან მის შემდეგ ტკივილის შეგრძნება, ანუ დისპარეუნია, მენჯის შეგუბების სინდრომის დროს საკმაოდ ხშირად შეხვედრილი ნიშანია და ამ მდგომარეობას შეუძლია სერიოზულად იმოქმედოს ქალების ცხოვრების ხარისხზე. გარდა ამისა, ზოგიერთ პაციენტს შესაძლებელია ჰქონდეს შარდის ბუშტზე ან სწორ ნაწლავზე (მსხვილი ნაწლავის ბოლო ნაწილი) დაწოლის შეგრძნება; ეს შეიძლება აირევას ისეთ ჩივილებში, როგორიცაა ხშირი შარდვა, შარდვისას წვა ან ყაბზობა. ვინაიდან MSS-ის სიმპტომები უმეტესად ამჟღავნებს მსგავსებას სხვადასხვა გინეკოლოგიურ ან გასტროინტესტინალურ დაავადებებთან, ამ მიზეზით დიაგნოსტიკის პროცესს შეიძლება დრო დასჭირდეს.

რა იწვევს მენჯის შეგუბების სინდრომს?

მენჯის შეგუბების სინდრომის ყველაზე ძირითადი მიზეზია მენჯის არეში არსებული ვენების გაფართოება და ამ ვენების შიგნით არსებული სისხლის ჯანსაღი სახით გულში უკან ვერტრანსპორტირება. მენჯის შეგუბების სინდრომის მიზეზებს შორის ადგილს იკავებს მენჯის ვენური უკმარისობა, ჰორმონალური ზემოქმედებები და მშობიარობის შემდეგ განვითარებული სისხლძარღვების გაფართოებები. ვენებში არსებული სარქველები ნორმაში აფერხებენ სისხლის უკუდენას. თუმცა, როდესაც ეს სარქველები კარგავენ ფუნქციას, სისხლი ქვევით იგუბება და სისხლძარღვის კედლები დროთა განმავლობაში იწყებენ გაფართოებას. ეს გაფართოებული და გაფანტული სისხლძარღვები იწვევენ მიმდებარე ქსოვილებზე ზეწოლას და იწვევენ ტკივილს. MSS-ის გამოვლენის სიხშირე მრავალჯერ მშობიარ ქალებში უფრო მაღალია, რადგან ორსულობისას გაზრდილი საშვილოსნოს მოცულობა და ჰორმონის დონეები შეიძლება იწვევდეს სისხლძარღვებზე მუდმივ ცვლილებებს.

განსაკუთრებით პროგესტერონის ჰორმონი სისხლძარღვთა კედლების მოდუნებით უქმნის საფუძველს ამ გაფართოებას. მიუხედავად ამისა, გენეტიკურ განწყობასაც მნიშვნელოვანი როლი უკავია; ქალებში, რომელთა ოჯახშიც არიან ვარიკოზით ან ვენური უკმარისობით დაავადებულნი, მენჯის შეგუბების სინდრომით დაავადების რისკი უფრო მაღალია. გარდა ამისა, პირი, რომელიც პროფესიიდან გამომდინარე ხანგრძლივად დგას ფეხზე, ვისაც აწუხებს ქრონიკული ყაბზობის პრობლემა ან აქვს ჰორმონალური დარღვევები, იზრდება MSS-ის განვითარების ალბათობაც. ანუ, ეს სინდრომი წარმოიქმნება არა ერთადერთ მიზეზზე დაყრდნობით, არამედ სისხლძარღვოვან სტრუქტურაში არსებულ დარღვევებთან ერთად ჰორმონალური და მექანიკური ზემოქმედებების გაერთიანებით. მენჯის შეგუბება და მაკკრეკერის (Nutcracker) სინდრომი ორივე წარმოადგენს სისხლძარღვთა შეკუმშვაზე დაფუძნებულ განვითარებულ სისხლის მიმოქცევის დარღვევებს და შეიძლება გამოიწვიოს მენჯის ტკივილი.

როგორ ისმება მენჯის შეგუბების სინდრომის დიაგნოზი?

მენჯის შეგუბების სინდრომის დიაგნოზი უმეტესად ადვილად არ ისმება; ვინაიდან სიმპტომები მსგავსებას ამჟღავნებს მრავალ სხვა მენჯის დისკომფორტთან. ამ მიზეზით, დიაგნოსტიკის პროცესი ეფუძნება მოთმინებით წარმართულ გამორიცხვის მეთოდს. პირველ ეტაპზე აღებულია პაციენტის დეტალური ანამნეზი; ყურადღებით ფასდება ტკივილის ტიპი, ადგილი, ხანგრძლივობა და თუ რა სიტუაციებში მწვავდება. შემდეგ ტარდება გინეკოლოგიური გამოკვლევა, თუმცა ეს გამოკვლევა უმეტესად არ იძლევა სპეციფიკურ ნიშნებს. ექიმის მხრიდან ეჭვის გაჩენის შემთხვევაში, მიმართავენ ვიზუალიზაციის მეთოდებს. ფერადი დოპლერ ულტრასონოგრაფია გამოიყენება საშვილოსნოსა და საკვერცხეების გარშემო არსებული სისხლძარღვების დიამეტრისა და სისხლძარღვოვანი ნაკადის შესაფასებლად. მიუხედავად ამისა, ეს მეთოდი ზოგიერთ პაციენტში შეიძლება არ იძლეოდეს საკმარის ინფორმაციას.

უფრო დეტალური გამოკვლევისთვის შესაძლებელია შესრულდეს მენჯის მრტ (მაგნიტურ-რეზონანსული ვიზუალიზაცია) ან კომპიუტერული ტომოგრაფია (კტ) ვენოგრაფია. ამ ტექნიკებით, გაფართოებული სისხლძარღვები და მათი მდებარეობები შეიძლება დათვალიერდეს უფრო მკაფიოდ. ყველაზე ზუსტი დიაგნოზი კი ძირითადად ისმება მენჯის ვენოგრაფიით. ამ ინვაზიური პროცედურის დროს, საზარდულის არიდან შესვლით სისხლძარღვში შეჰყავთ კონტრასტული ნივთიერება და დეტალურად ვიზუალიზდება სისხლძარღვების სტრუქტურა. ეს პროცედურა მნიშვნელოვანია როგორც დიაგნოზის დასასმელად, ასევე სამომავლოდ ჩასატარებელი ემბოლიზაციის პროცედურისთვის დაგეგმვის თვალსაზრისით. რაც უფრო გულმოდგინედ წარიმართება დიაგნოსტიკის პროცესი, მით უფრო წარმატებულია მკურნალობა.

როგორ ტარდება მენჯის შეგუბების სინდრომის მკურნალობა?

მენჯის შეგუბების სინდრომის მკურნალობა ინდივიდუალურად რეგულირდება პაციენტის ასაკის, სიმპტომების ინტენსივობისა და ცხოვრებისეული გეგმების მიხედვით. პირველ ეტაპზე ძირითადად განიხილება სამედიცინო მკურნალობა; განსაკუთრებით ჰორმონმარეგულირებელი მედიკამენტების გამოყენებით ცდილობენ შეამცირონ სისხლძარღვების გაფართოება. ამ მკურნალობებში ძირითადად მიზანმიმართულია ესტროგენის ჩახშობა, რადგან ეს ჰორმონი აჩვენებს სისხლძარღვთა კედლების მომადუნებელ ეფექტს. თუმცა, მედიკამენტურ მკურნალობას არ შეუძლია ყოველთვის გამოიღოს საკმარისი შედეგი და შეიძლება უზრუნველყოფდეს დროებით შვებას.

მენჯის შეგუბების სინდრომის ოპერაცია ძირითადად ტარდება სისხლძარღვთა ბლოკირებების აღმოფხვრის ან გაფართოებული სისხლძარღვების დახურვის მიზნით გამოყენებული ქირურგიული ან ენოვასკულარული ჩარევებით. დღესდღეობით ყველაზე ეფექტური და ფართოდ გავრცელებული მეთოდია ინტერვენციული რადიოლოგიის მეშვეობით ჩატარებული მენჯის სისხლძარღვთა ემბოლიზაცია. ამ პროცედურის დროს, გაფართოებული და ფუნქციადაკარგული სისხლძარღვები შიგნიდან იბლოკება და გამოირთვება მწყობრიდან. ძირითადად საზარდულის ან კისრის ვენიდან შესვლით, ხდება პრობლემურ სისხლძარღვამდე მიღწევა და პატარა მეტალის სპირლების ან სპეციალური წებოების გამოყენებით სისხლძარღვთა შიგნითა ნაწილის დახურვა. ეს პროცედურა არ საჭიროებს ზოგად ანესთეზიას და პაციენტი უმეტესად იმავე დღეს ეწერება სახლში. ემბოლიზაციის პროცედურის შემდეგ პაციენტების დიდ ნაწილში მიიღწევა ტკივილის თვალსაჩინო შემცირება და ცხოვრების ხარისხი სწრაფად იზრდება.

ქირურგიული მკურნალობა იშვიათად ხდება საჭირო. განსაკუთრებით იმ შემთხვევებში, როდესაც ემბოლიზაცია არ არის ეფექტური ან არსებობს სტრუქტურულად ძალიან რთული სისხლძარღვოვანი დარღვევები, შესაძლებელია მიმართონ ქირურგიულ მეთოდებს. ამ ქირურგიული პროცედურებით შესაძლებელია გაფართოებული სისხლძარღვების ამოკვეთა ან შეკვრა. თუმცა დღესდღეობით ქირურგიის ნაცვლად უპირატესობა ენიჭება მინიმალური ინვაზიური ჩარევებს და მიიღება საკმაოდ წარმატებული შედეგები. მკურნალობის წარმატება ისევე არის დამოკიდებული დიაგნოზის სისწორეზე, როგორც პაციენტის მხრიდან პროცესის განმავლობაში თავის ექიმთან ღია და თანამშრომლობით მიდგომაზე. ვინაიდან თითოეული ქალის სისხლძარღვთა სტრუქტურა და ჩივილები განსხვავებულია, მკურნალობის პროცესი არ უნდა იყოს სტანდარტული, არამედ უნდა განიხილებოდეს პერსონალიზებული მიდგომით.

ხშირად დასმული კითხვები

MSS ყველაზე მეტად ვლინდება 20-დან 45 წლამდე ასაკის ქალებში, განსაკუთრებით რამდენჯერმე მშობიარ ინდივიდებში. რისკჯგუფში შედიან ასევე ხანგრძლივად ფეხზე მომუშავეები, ვისაც აწუხებს ქრონიკული ყაბზობა ან აქვს ჰორმონალური დისბალანსის პრობლემა. იმ ინდივიდებში, რომელთა ოჯახშიც არის ვარიკოზული დაავადება, მხედველობაში უნდა იქნას მიღებული გენეტიკური განწყობა. მენჯის შეგუბების სინდრომი მამაკაცებში ძალიან იშვიათად ვლინდება, რადგან ეს სინდრომი ძირითადად დაკავშირებულია ქალებში მენჯის ვენური სტრუქტურების გაფართოებასთან. ზოგადად, თუ მენჯის არეში არის შეგრძნებული, დღის ბოლოს მზარდი და ფეხებამდე გავრცელებადი ტკივილი, შეიძლება არსებობდეს MSS-ის ეჭვი. თუმცა MSS დღის წესრიგში დგება მას შემდეგ, რაც გამოირიცხება ტკივილის სხვა შესაძლო მიზეზები. სქესობრივი აქტის შემდეგი ტკივილი, მენსტრუაციის პერიოდში დამძიმებული მენჯის დაწოლის შეგრძნებაც ასევე მნიშვნელოვანი მინიშნებებია. MSS-თან დაკავშირებული ტკივილი ძირითადად შეიძლება გავრცელდეს საზარდულამდე, წელამდე და კუდუსუნამდე. ზოგჯერ შეიძლება გადაეცეს ბარძაყების შიდა ნაწილსაც ან სასქესო არისაც. ეს ტკივილი ზოგიერთ ქალში ხასიათდება, როგორც დღის განმავლობაში თითქმის არასდროს გადამავალი, უწყვეტი დისკომფორტის შეგრძნება. MSS არ არის მდგომარეობა, რომელიც პირდაპირ აბრკოლებს რეპროდუქციას, თუმცა ტკივილის დონის ზრდის გამო შეიძლება უარყოფითად იმოქმედოს ცხოვრების ხარისხზე. ორსულობის პერიოდში საშვილოსნოს ზრდასთან ერთად იზრდება სისხლძარღვებზე ზეწოლა, რამაც შეიძლება გაამწვავოს სიმპტომები. რეკომენდებულია მკურნალობა ორსულობამდე. უმეტეს შემთხვევაში, MSS თავისით არ ლაგდება. პირიქით, დროთა განმავლობაში ჩივილები შეიძლება გაიზარდოს. ამ მიზეზით, დაგვიანების გარეშე სპეციალისტთან მიმართვას დიდი მნიშვნელობა აქვს. მკურნალობის არჩვენის შემთხვევაში ქრონიკული მენჯის ტკივილი შეიძლება გახდეს მუდმივი. ფერადი დოპლერ ულტრასონოგრაფია პირველი მიმართვის ტესტია. ფასდება სისხლძარღვების დიამეტრი და სისხლძარღვოვანი ნაკადი. უფრო დეტალური გამოკვლევისთვის შესაძლებელია გაკეთდეს მრტ ან კტ ვენოგრაფია. ზუსტი დიაგნოზი კი ძირითადად ისმება მენჯის ვენოგრაფიით. MSS-ის ეჭვის არსებობისას პირველ რიგში უნდა მიმართოთ ქალთა დაავადებებისა და მშობიარობის (გინეკოლოგიის) სპეციალისტს. დიაგნოსტიკის პროცესში საჭიროების შემთხვევაში პროცესში ერთვებიან ინტერვენციული რადიოლოგიის ან სისხლძარღვთა ქირურგიის განყოფილებებიც. შესაძლოა საჭირო გახდეს მულტიდისციპლინური მიდგომა. ემბოლიზაციის პროცედურის შემდეგ პაციენტების დიდ უმრავლესობაში მიიღწევა სიმპტომების თვალსაჩინო შემცირება და ეს ეფექტი შეიძლება იყოს ხანგრძლივი. თუმცა მკურნალობის მუდმივობა დამოკიდებულია პაციენტის სისხლძარღვოვან სტრუქტურასა და ცხოვრების წესზე. ჰორმონალურმა რყევებმა ან ახალმა ორსულობებმა შეიძლება იქონიონ გავლენა. MSS ზოგ შემთხვევაში შეიძლება განმეორდეს. განსაკუთრებით ახალი ორსულობის შემდეგ ან მკურნალობის შემდეგ მენჯის სისხლძარღვებში ხელახალი გაფართოების წარმოქმნისას სიმპტომები შეიძლება დაბრუნდეს. ამიტომ მნიშვნელოვანია რეგულარული დაკვირვება. უმეტეს შემთხვევაში მკურნალობა შესაძლებელია ქირურგიული ჩარევის აუცილებლობის გარეშე. თუმცა ზოგიერთ განსაკუთრებულ შემთხვევაში, მაგალითად, როდესაც ემბოლიზაცია არ არის საკმარისი ან სისხლძარღვოვანი სტრუქტურა საჭიროებს ქირურგიულ გასწორებას, ოპერაცია შეიძლება დადგეს დღის წესრიგში. ეს გადაწყვეტილება მიიღება პაციენტის ინდივიდუალური მდგომარეობის გათვალისწინებით.

თუ მენჯის არეში გაქვთ გადაუჭრელი ტკივილი, დაწოლის შეგრძნება ან დისკომფორტი, რომლის მიზეზიც ვერ დგინდება, დაუყოვნებლივ მიმართეთ სპეციალისტს. Hisar Hospital-ის ქალთა დაავადებებისა და მშობიარობის გამოცდილი ექიმები მენჯის შეგუბების სინდრომისთვის გვთავაზობენ თანამედროვე დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის ვარიანტებს. ვიზიტის დასაჯავშნად ან მეტი ინფორმაციის მისაღებად დაგვიკავშირდით დაუყოვნებლივ.