14 Mart Tıp Bayramınız Kutlu Olsun

Tüm hekimlerimizin ve sağlık çalışanlarımızın 14 Mart Tıp Bayramı kutlu olsun…

14 Mart’ın Tıp Bayramı Oluşu

1918-1923 yılları arasındaki mütareke yıllarında İstanbul’da hayat pahalılığı ve işsizlik her geçen gün artıyordu. Sokaklara savaşta yitirilen ülkelerden gelen göçmenler yığılmış, kalacak yer ve yiyecek arıyorlardı. İstanbul, fetihten bu yana en zor günlerini yaşıyordu. 1920 yılının sonlarına doğru 200 bin Beyaz Rus mültecinin sefalet içinde İstanbul’a sığınması hayatı daha da zorlaştırdı. Yaşamın zorluklarına düşman işgali de eklenecekti.
Mütarekenin acı günlerinde cepheden dönen ve çalışmaları destan halinde dillerde dolaşan Tevfik Sağlam, Tıp Fakültesi’ndeki derslerine başlamıştı. Dersaneye girdiği ilk gün heyecan içindeydik, büyük hoca vasıflarını daha ilk dersinde zevkle tatmak saadeti içindeydik. ‘Haydarpaşa’daki Tıbbiyenin penceresinden kalabalık bir donanmanın limana doğru ilerlediğini gördük. Mütareke imzalanmış ve düşman gemileri İstanbul’u işgale gelmişti. Birden mütevazi ve derin bir alim olan Tevfik Sağlam büyük bir vatanperver ve cesaretli bir asker oldu.’ ‘Efendiler, ordusu asla mağlup olmamış bir milletin çocuklarısınız, Çanakkale’de aylarca ateş ve ölüm saçan ve sizin büyüklerinizi korkutup yenemeyen, arzuladığı bugüne o yoldan kavuşamayan bu donanmanın bugünkü kuru gürültüsü sizi telaşlandırmasın’ dedi. Bizdeki telaş da bir anda asil bir kin ve mukavemet hissine dönüştü ve Tevfik Sağlam dersine devam etti. (A. Kazancıgil; Osmanlılarda Bilim ve Teknoloji, s136)
13 Kasım 1918’de Haydarpaşa binası pencerelerinden görünen bu manzara karşısında bazı öğrenciler ve hocalar gözyaşlarını tutamadılar. Dört yıl boyunca cesurca savaşan ve nice acılara göğüs geren İstanbul’un limanına İngiliz, İtalyan, Fransız ve Yunan gemileri demir atmışlardı. 1918 yılı Aralık ayında İngilizler Tıp Fakültesi’nin Haydarpaşa’daki binasını işgal ederek kışla yapmak istediler. Öğrencilerin direnişine karşı gözdağı olarak saat kulelerine ağır makineli tüfekler yerleştirdiler. Tıp Fakültesi’nin nazırı (dekanı) Akil Muhtar Özden işgal kuvvetleri komutanı ile uzun görüşmeler yaptı. Sonunda binanın bir kısmının tıp fakültesi olarak çalışmaya devam etmesini sağladı. Bunun için işgal kuvvetlerinin 4 Fransız hekimini eğitim kadrosuna almak ve Askeri Tıbbiye’ye alınacak hekim sayısını 30’a düşürmeyi kabul etmek zorunda kalmıştı.
Haydarpaşa’yı işgal eden İngiliz birliklerinin komutanı, askerlerinin rahat etmesi için yatılı okuyan Tıbbiyelilerin karyolalarını alınca öğrenciler yer yataklarında yatmak zorunda kalmışlardı. Daha sonra İngilizler Askeri Tıbbiye öğrencilerinin üniformayla gezmesini yasakladılar. Bunun üzerine Tıbbiyeliler protesto olarak aylarca gece entarisi ile gezdiler. Derslere ve laboratuarlara gecelikleriyle giriyor, düşman askerlerinin tüm uyarılarına rağmen protestolarını devam ettiriyorlardı. Sonunda yasak kaldırılarak askeri üniformalarını giymelerine izin verildi. Okullarının işgalinden iki ay sonra öğrenciler düşmana karşı direnişin bir simgesi olarak Tıbbiye’nin 1827 yılındaki kuruluş günü olan 14 Mart’ı Tıp Bayramı ilan ederek büyük bir miting düzenlediler.
1922 yılında ülkede sadece 800 hekim vardı. Sadece 1. Dünya Savaşı’nda 301 hekim şehit olmuştu. Bu kadar az sayıda hekime, savaşın ve işgalin getirdiği tüm güçlüklere rağmen savaş yıllarında Süleyman Numan Paşa, milli mücadele yıllarında da Dr Adnan Adıvar ve Dr Refik Saydam’ın yönetimleri altında Türk Hekimleri üzerlerine düşen görevi başardılar. İstanbul ve Anadolu’da bulaşıcı hastalıklarla etkili biçimde mücadele ettiler, ürettikleri aşı kampanyaları sayesinde salgınları engellediler, Kurtuluş Savaşı boyunca Türk ordusunun yaralılarına hizmet ettiler. 
Önceleri Tıbbiye’nin bir bölümünü işgal eden İngilizlere karşı, sonradan İstanbul’un işgaline karşı Tıp Talebe Cemiyeti tarafından düzenlenen bu törenler her yıl tekrarlandı ve zamanla gelenekselleşerek Tıbbiyeliler Bayramı’na dönüştü. Sonradan öğrenci dernekleri çoğalınca, bayram düzenlemelerini tabip odaları üstlendi ve adı da ’14 Mart Tıp Bayramı’ oldu. 1976 yılından beri de 14 Mart’ı içine alan hafta Tıp Bayramı ve Sağlık Haftası olarak kutlanmaktadır.