JCI Accreditation
For International Patients
444 5 888
Kemoterapi

 

Kemoterapi nedir?

Kanser hastalığının tedavisinde önemli bir yer tutan kemoterapi kanser tanısı almış kişilerin kanser tipine göre ilaç ile tedavi edilmesidir. Bu tedavi damar yolu ile ilaç verilmesi şeklinde olabileceği gibi ağız yolu ile ilaç uygulaması şeklinde de olabilir. Kullanılan ilaçlar kanser ilacı (Antikanser ilaç, Antineoplastik ilaç) olarak bilinen kemoterapötiklerdir (kimyasal ilaçlardır). Hastanın tedavisinde Cerrahi ve Radyoterapi, lokal tedavi işlevleri gören yöntemler olup, onların arkasından kemoterapi ve immünoterapi gibi sistemik tedaviler uygulanmaktadır. Kemoterapi sitotoksik ilaçlarla yapıldığı için özel bir ihtisas konusudur. Etkili dozlarda fakat hastayı yan etkilerden koruyarak yapılması gerekir. İlaçlar kan yoluyla vücuda dağılarak, kontrolsüz şekilde büyüyen tümör hücrelerinin çoğalmasını önler.

 

Kemoterapinin amacı nedir?

 

Verilecek ilaçlar nasıl seçilir?

İlaç seçimi birçok durum göz önünde tutularak yapılmaktadır. Burada tümörün cinsi, yaygınlık durumu, hastanın yaşı, varsa diğer hastalıkları (şeker, yüksek tansiyon, böbrek hastalığı vb...) da göz önünde bulundurularak Medikal Onkolog tarafından belirlenir.

 

Kemoterapi verilme çeşitleri nelerdir?

 

Kemoterapi kim tarafından uygulanır?

Kemoterapi ile ilgilenen bilim dalı Medikal Onkoloji, bu alanda çalışan hekim ise Medikal Onkolog'tur. Medikal Onkolog tümör tedavisi konusunda uzmanlaşmış bir İç Hastalıkları Uzmanıdır. Kemoterapi mutlaka bu konuda eğitimli kişilerin çalıştığı merkezlerde uygulanmalı; deneyimi olmayan kişilere kesinlikle tedavi yaptırılmamalıdır.

 

Kemoterapi nasıl uygulanır?

Kemoterapinin değişik uygulama çeşitleri bulunmaktadır. Kemoterapi ilaçları sıklıkla damar yolu (intravenöz) ile verilir. Bunun yanı sıra oral yolla (ağızdan) alınan tabletler ve vücut boşluklarına (kas içi, cilt altına enjeksiyon, karın içi ve akciğer zarları arasında) yapılan uygulamalar da bulunmaktadır.

 

Kemoterapinin yan etkileri nelerdir?

Kemoterapi tedavisi tümörlü hücreleri etkileyen bir tedavidir. Gelişen tıp teknolojisi ile üretilen ilaçların büyük çoğunluğunun yan etkileri hasta açısından oldukça minimize edilmiştir. Ancak yine de bu süreçte normal hücrelerin de etkilenmesi söz konusu olabilir. Kemoterapide sıklıkla görülen yan etkiler bulantı, kusma, halsizlik, iştahsızlık, saç dökülmesi, kanın pıhtılaşmasını sağlayan pulcuk sayısında azalma, ishal veya kabızlık, yaygın vücut ağrıları, el ve ayaklarda uyuşma, ağız içi yaralar, işitmede ve tat duyusunda azalma, adet düzeninin bozulması, sperm sayısının azalması, kemik iliği baskılanması; kırmızı kan (hemoglobin ve hematokrit) düşmesine bağlı halsizlik, beyaz kan (lökosit ve nötrofil) düşmesine bağlı enfeksiyon riski, sarı kan (trombosit) düşmesine bağlı kanamalardır. Ancak bu yan etkilerin hepsi aynı anda ortaya çıkmaz. Kemorterapide kullanılan elliden fazla ilacın kendine özgü yan etkileri vardır. Hastalığın evresine, yerine, hastanın yaş, cinsiyet; eşlik eden diğer hastalık tabloları ve bünye özelliklerine göre farklı şiddetlerde yaşanabilir. Hasta alacağı ilacın yan etkileri hakkında ayrıntılı olarak doktorundan bilgi almalıdır.

 

Kemoterapi sonrası tetkikler ne zaman yapılmalıdır?

Genellikle tedavi verildikten 7-10 gün sonra kan sayımı, gerekirse biyokimyasal tetkikler (böbrek fonksiyon bozukluğu yapabilecek ilaç kullanmışsa) yapılmalıdır. hastada halsizlik, kanama bulguları veya ateş ortaya çıkarsa kan sayımı ve biyokimyasal tetkikler hemen yapılmalıdır.

 

Kemoterapi sonrasında hangi durumlarda acilen hastaneyi başvurulmalıdır?

 

Kemoterapiye bağlı yan etkiler önlenebilir mi?

Kemoterapiye bağlı yan etkiler genellikle 24-48 saat içinde başlar ve çoğunlukla 7-10 gün içinde azalır veya kaybolur. Bazı yan etkiler uzayabilir.

 

Tümör tedavisi nerelerde yapılmalıdır?

Tümör tedavisi bir ekip işidir ve mutlaka bu ekibin tümünün olduğu merkezlerde uygulanmalıdır. Bu ekipte tümör cerrahisi ile ilgilenen Uzman Cerrah, Işın Tedavisi (radyoterapi) ile ilgili Radyasyon Onkoloğu, Patalog, Radyolog, kemoterapi uygulamasını bilen Hemşire, kemoterapi ve hasta bakımı ile ilgili Medikal Onkolog olmalıdır. Uzmanlık, deneyim ve teknolojinin hayati önem taşıdığı kanser tedavisinde 'Tümör Konseyi' oluşturularak, tıpta farklı uzmanlık dallarının yapılacak tedaviye ilişkin planlamalarını birlikte yapmaları gerekmektedir.

 

Sık Sorulan Sorular

Kemoterapi damar içerisine nasıl uygulanır?

Damar içine uygulanan kemoterapi ilaçlarının belirli serumlar içinde belirlenmiş sürede uygulanması gereklidir. Uzun süreli uygulamalar hastaneye yatmayı gerektirebilir. Bazı ilaçların yan etkisini gidermek için ilave serum verilmesi gerekebilir. Bu nedenle her tedavi süresi hastadanh hastaya farklılıklar gösterebilir. Zaman zaman hastalarda damar yolu problemleri ortaya çıkabilir. Böyle durumlarda 'port kateter' takılarak hasta için zahmetsiz bir damar yolu elde edilir.

 

Kemoterapi uygulama sıklığı ve süresi ne kadardır?

Uygulanacak tedavi süresi hastanın durumu ve belirlenen kemoterapi seansına göre değişebilmektedir. Genellikle 3 veya 4 haftada uygulanabildiği gibi haftalık veya iki haftada bir uygulamalar da söz konusu olabilmektedir. Kemoterapi uygulamasında önemli nokta; şartlar uygun olduğunda zamanında yapılmasıdır. Hastanın kendimi iyi hissetmiyorum diyerek tedavi düzenini aksatmaması çok önemlidir. Tedavi öncesi yapılan tetkiklere göre doktor gerekli görüyorsa tedaviyi erteleyebilir.

 

Kemoterapi sırasında başka ilaçlar kullanılabilir mi?

Hasta mevcut olan şeker hastalığı, yüksek tansiyon, kalp hastalığı ile ilgili ilaçlarını kemoterapi süresince kullanabilir. Kullandığı kan sulandırıcı aspirin gibi ilaçlar içinse mutlaka doktorunun önerisini dinlemelidir.

 

Kemoterapi sırasında çalışılabilir mi?

Birçok kişi kemoterapi alırken normal hayat düzenini sürdürebilir. Doktorun izin verdiği ölçüde ve tedavi planını aksatmamak şartıyla işine gidebilir. Önemli olan hastanın kendisini yorgun hissettiği zamanlarda yapılan işler ve etkinlikleri azaltmalıdır. Bazı hastalarda ise hastalığın cinsi ve yaygınlığı, yapılan tedavinin yoğunluğu ve yan etkileri nedeniyle çalışma hayatını sürdürmek mümkün olamayabilir. Örneğin kemoterapiden hemen sonra verilen bulantı kesici ilaçların uyku hali yapması nedeniyle araba kullanmak sakıncalı olabilir. Doktorunuzla mesleğinizi ve çalışma düzeninizi konuşunuz. Yaptığınız iş, alacağınız tedavi sırasında sizin için sorun yaratmıyorsa kısa dinlenme dönemleri ile çalışmaya devam edebilirsiniz. Kemoterapi  sırasında mümkün olduğu kadar günlük yaşamınızı sürdürünüz.

 

Kemoterapi sırasında tatil yapılabilir mi?

Tedavi şeması aksatılmadan tatil yapılabilir. Tatil yeri ve şekli konusunda doktora bilgi verilip öneriler alınmalıdır. Örneğin bazı ilaçlar cilt üzerinde yan etki yapabilir ve güneş ışığı ile temas cilt lezyonlarını artırabilir. Tatile gitmeden kan sayımı yapılmalı lökosit ve trombosit değerleri uygunsa havuz veya denize girilmelidir.

 

Kemoterapinin cinsellik üzerine olan etkileri nelerdir?

Erkeklerde sperm sayısını azaltarak geçici veya nadiren kalıcı kısırlığa yol açabilir. Testis tümörleri gibi üreme çağında görülen ve kemoterapi verilen hastalar çocuk sahibi olmak isterlerse tedavi öncesi sperm bankalarında spermleri dondurularak korunabilir ve tedavi sonrası çocuk sahibi olabilirler. Kadınlarda adet düzensizlikleri yaşanabilir, adet kanamaları çoğunlukla geçici veya bazen kalıcı olarak kesilip kısırlığa yol açabilir. Menopoza benzer ateş basmaları, terleme ve vajinal kuruluk görülebilir.

 

Kemoterapi veya sonrasında hamile kalmak riskli mi?

Kemoterapi esnasında hamile kalınırsa sakat çocuk doğurma riski yüksektir. Kemoterapi alırken gebe kalma ihtimaline karşı gerekli doğum kontrol yöntemleri kullanılmalıdır. Kemoterapi sonrası hormonal durum normale döndüğünde tedaviye devam edilmeyecekse doktor kontrolünde hamile kalınabilir. Doğum sonrası kemoterapi gerekirse veya emzirme esnasında hastalık tanısı konulup kemoterapi verilecekse anne kesinlikle bebeği emzirmemelidir.

 

17.11.2015 tarihinde güncellenmiştir